Uyarıcı (Amfetamin vb.) Kullanımına Bağlı Bozukluklar
Uluslararası ad: Disorders due to use of stimulants including amphetamines, methamphetamine or methcathinone
Uyarıcı (Amfetamin vb.) kullanımına bağlı bozukluklar, amfetamin, metamfetamin ya da metkatinon gibi uyarıcılar kullanımının yol açtığı bir tanı ailesidir. ICD-11 bu aileyi kademeli olarak ele alır: tek seferlik zararlı kullanım epizodu, zararlı kullanım örüntüsü (bedensel/ruhsal zarara yol açan sürekli kullanım), bağımlılık (kullanım üzerinde kontrol kaybı, maddeye güçlü istek, tolerans ve yoksunluk), entoksikasyon ve yoksunluk tabloları ile maddeye bağlı deliryum, psikotik, duygudurum ve anksiyete bozuklukları. Bu sayfadaki alt kodlar (örneğin .2 bağımlılık, .3 entoksikasyon, .4 yoksunluk) bu tabloların ayrıntılarını verir. DSM-5 ise bu yelpazeyi tek bir "Uyarıcı Kullanım Bozukluğu" başlığı altında, şiddet derecesiyle birleştirir.
Sık görülen belirtiler
- Kullanım üzerinde kontrol kaybı
- Uyarıcı (Amfetamin vb.)e karşı güçlü istek (craving)
- Tolerans gelişimi
- Bırakınca yoksunluk belirtileri
- Zararlı sonuçlara rağmen sürdürme
- Diğer etkinliklerin ihmali
Belirtilerin varlığı tek başına tanı koydurmaz; tanı klinik değerlendirme ve tam ölçütlerle konur.
Değerlendirmede kullanılan ölçekler
Klinikte sık kullanılan, ücretsiz görüntüleyip yazdırabileceğiniz ölçekler.
Tanı kodları ve sınıflama karşılıkları
ICD-11 (WHO, güncel · resmî)
6C46
ICD-10 (WHO · SGK karşılığı)
F15
DSM-5 / DSM-5-TR karşılığı
Yaklaşık karşılıkUyarıcı Kullanım Bozukluğu
ICD-11 ile DSM-5 sınıflamaları her zaman bire bir örtüşmez; karşılık yaklaşık karşılık düzeyindedir.
Bu ailedeki alt kodlar
Uyarıcı (Amfetamin vb.) Kullanımına Bağlı Bozukluklar başlığı altında yer alan ICD-11 alt kodları (şiddet, seyir ve alt tipler). Her biri aynı tablonun belirli bir görünümünü kodlar.
İlgili tanılar
Kaynak
WHO ICD-11 MMS (Bölüm 06) · Açıklama ve belirtiler genel klinik bilgiye dayanır
Bu sayfa tanı ölçütü değil, kod ve tanım referansıdır. Tanı, yetkin bir uzmanın klinik değerlendirmesiyle konur.
İçerik Clinisyn ekibi tarafından gözden geçirilmiştir · Son güncelleme: 14 Haziran 2026
Uyarıcı (Amfetamin vb.) Kullanımına Bağlı Bozukluklar tanısını dosyaya işleyin.
Clinisyn’de danışanınızın tanısını ICD-11 6C46 koduyla dosyasına işleyin; ilgili ölçekleri online uygulayın, raporda ve faturada otomatik kullanın.
Sıkça sorulan sorular.
Uyarıcı (Amfetamin vb.) Kullanımına Bağlı Bozukluklar ICD-11 ve DSM-5 kodu nedir?+
Uyarıcı (Amfetamin vb.) Kullanımına Bağlı Bozukluklar için WHO ICD-11 kodu 6C46'dir; ICD-10 karşılığı F15. DSM-5 karşılığı: Uyarıcı Kullanım Bozukluğu (yaklaşık karşılık). ICD-11 ile DSM-5 sınıflamaları her zaman bire bir örtüşmez. Uluslararası (İngilizce) adı: Disorders due to use of stimulants including amphetamines, methamphetamine or methcathinone.
Uyarıcı (Amfetamin vb.) Kullanımına Bağlı Bozukluklar nedir?+
Uyarıcı (Amfetamin vb.) kullanımına bağlı bozukluklar, amfetamin, metamfetamin ya da metkatinon gibi uyarıcılar kullanımının yol açtığı bir tanı ailesidir. ICD-11 bu aileyi kademeli olarak ele alır: tek seferlik zararlı kullanım epizodu, zararlı kullanım örüntüsü (bedensel/ruhsal zarara yol açan sürekli kullanım), bağımlılık (kullanım üzerinde kontrol kaybı, maddeye güçlü istek, tolerans ve yoksunluk), entoksikasyon ve yoksunluk tabloları ile maddeye bağlı deliryum, psikotik, duygudurum ve anksiyete bozuklukları. Bu sayfadaki alt kodlar (örneğin .2 bağımlılık, .3 entoksikasyon, .4 yoksunluk) bu tabloların ayrıntılarını verir. DSM-5 ise bu yelpazeyi tek bir "Uyarıcı Kullanım Bozukluğu" başlığı altında, şiddet derecesiyle birleştirir.
Uyarıcı (Amfetamin vb.) Kullanımına Bağlı Bozukluklar belirtileri nelerdir?+
Sık görülen belirtiler: Kullanım üzerinde kontrol kaybı; Uyarıcı (Amfetamin vb.)e karşı güçlü istek (craving); Tolerans gelişimi; Bırakınca yoksunluk belirtileri; Zararlı sonuçlara rağmen sürdürme; Diğer etkinliklerin ihmali. Belirtilerin varlığı tek başına tanı koydurmaz; klinik değerlendirme gerektirir.
Uyarıcı (Amfetamin vb.) Kullanımına Bağlı Bozukluklar hangi ölçeklerle değerlendirilir?+
Uyarıcı (Amfetamin vb.) Kullanımına Bağlı Bozukluklar değerlendirmesinde sık kullanılan ölçekler: ASSIST, DUDIT. Ölçekler tanı koydurmaz; klinik değerlendirmeyi destekler.
Uyarıcı (Amfetamin vb.) Kullanımına Bağlı Bozukluklar nasıl tanılanır?+
Tanı, yetkin bir ruh sağlığı uzmanının klinik değerlendirmesiyle ve ICD-11 sınıflamasının tam tanı ölçütleriyle konur. Bu sayfa bir kod ve tanım referansıdır; tanı koymak için tasarlanmamıştır.