Psikoloji Sözlüğü
Psikoloji ve terapi terimlerinin açık, güvenilir tanımları.
Aynalama
Bakım verenin çocuğun duygularını yansıtarak onaylamasını ve böylece çocuğun kendilik duygusunu geliştirmesini tanımlayan psikodinamik kavram.
PsikolojiYanlış benlik
Winnicott'ın kuramında, kişinin başkalarının beklentilerine uyum sağlamak için geliştirdiği, gerçek duygularını örtebilen uyarlanmış yüzeysel benliği tanımlayan kavram.
PsikolojiYeterince iyi anne
Winnicott'ın kuramında, çocuğun ihtiyaçlarına kusursuz değil yeterince duyarlı biçimde yanıt veren bakım verme tutumunu tanımlayan kavram.
PsikolojiGeçiş nesnesi
Winnicott'ın kuramında, çocuğun bakım verenden ayrılışı sırasında güven ve rahatlık sağlayan battaniye ya da oyuncak gibi nesneyi tanımlayan kavram.
PsikolojiNesne ilişkileri kuramı
Erken dönem bakım veren ilişkilerinin içselleştirilerek kişinin sonraki ilişki örüntülerini şekillendirdiğini öne süren psikodinamik kuram.
PsikolojiDoğum sırası
Adler'in kuramında, çocuğun aile içindeki doğum konumunun yaşam stili ve kişilik gelişimi üzerinde etkili olabileceğini öne süren kavram.
PsikolojiSosyal ilgi
Adler'in kuramında, kişinin başkalarının iyiliğine duyarlılığını ve topluma ait olma ile katkıda bulunma eğilimini tanımlayan kavram.
PsikolojiYaşam stili (Adler)
Adler'in kuramında, kişinin erken yaşlarda oluşan ve yaşam boyu sürdürdüğü, dünyayı algılama ve amaçlara yönelme biçimini tanımlayan kavram.
PsikolojiÜstünlük çabası
Adler'in kuramında, kişinin yetersizlik duygusunu aşmaya ve yetkinlik kazanmaya yönelen temel itici güç olarak tanımlanan kavram.
PsikolojiAşağılık kompleksi
Adler'in kuramında, kişinin kendini yetersiz ya da değersiz hissetmesine dayanan ve davranışlarını etkileyebilen derin yetersizlik duygusu.
PsikolojiKompleks (Jung)
Jung'un kuramında ortak bir duygusal tema çevresinde kümelenen, davranış ve duyguları etkileyen bilinçdışı düşünce ve anı topluluğu.
PsikolojiEşzamanlılık
Jung'un kuramında, aralarında nedensel bağ bulunmayan iç ve dış olayların anlamlı biçimde aynı anda gerçekleşmesini tanımlayan kavram.
PsikolojiBireyleşme
Jung'un kuramında kişinin bilinçli ve bilinçdışı yönlerini bütünleştirerek kendine özgü bir bütünlüğe ulaşma sürecini tanımlayan kavram.
PsikolojiBenlik (Jung)
Jung'un kuramında ruhun bütünlüğünü ve bilinç ile bilinçdışını birleştiren düzenleyici merkezi tanımlayan arketipsel kavram.
PsikolojiAnimus
Jung'un kuramında kadının bilinçdışındaki eril yönü ve içsel erkek imgesini tanımlayan arketipsel kavram.
PsikolojiAnima
Jung'un kuramında erkeğin bilinçdışındaki dişil yönü ve içsel kadın imgesini tanımlayan arketipsel kavram.
PsikolojiPersona
Jung'un kuramında kişinin dış dünyaya sunduğu, toplumsal beklentilere uyum sağlayan kamusal yüzünü tanımlayan kavram.
PsikolojiKolektif bilinçdışı
Jung'un kuramında tüm insanlığın ortak yapılarını ve arketiplerini barındırdığı öne sürülen, kişisel deneyimin ötesindeki bilinçdışı katman.
PsikolojiYaşlılıkta Esenlik
İleri yaşta kişinin yaşam doyumunu, olumlu duygusal dengeyi ve anlam duygusunu sürdürebildiği genel iyi olma hali.
PsikolojiYaşa Bağlı Bellek Değişimi
Yaşın ilerlemesiyle bazı bellek türlerinde görülen, demanstan ayrı, normal kabul edilen hafif değişimler bütünü.
PsikolojiNesil Etkisi
Aynı dönemde doğup büyüyen kişilerin paylaştığı tarihsel ve toplumsal deneyimlerin, gözlenen yaş farklarını yaşlanmadan çok kuşağa bağlı kılabilmesi.
PsikolojiSosyoduygusal Seçicilik Kuramı
Kalan zamanın kısaldığı algısıyla birlikte insanların duygusal doyum sağlayan amaç ve ilişkilere öncelik vermeye yöneldiğini öne süren kuram.
PsikolojiYaşam Boyu Gelişim
İnsan gelişiminin yalnızca çocuklukla sınırlı olmayıp doğumdan ölüme dek süren, çok yönlü ve dinamik bir süreç olduğunu vurgulayan bakış açısı.
PsikolojiBilgelik
Yaşamın karmaşık ve belirsiz sorunları karşısında bilgiyi, deneyimi ve sağduyuyu dengeli ve değer odaklı biçimde kullanabilme kapasitesi.
PsikolojiBaşarılı Yaşlanma
Yaşlılıkta fiziksel sağlığı, zihinsel işlevleri ve sosyal katılımı koruyarak yüksek yaşam doyumunu sürdürebilme durumu.
PsikolojiBilişsel Yaşlanma
Yaşın ilerlemesiyle bellek, dikkat, işlem hızı ve akıl yürütme gibi zihinsel işlevlerde görülen normal değişimler bütünü.
PsikolojiAkültürasyon
Farklı bir kültürle uzun süreli temas sonucu bireyin değerlerinde, davranışlarında ve kimliğinde meydana gelen değişim süreci.
PsikolojiEtnik Kimlik
Bireyin ortak köken, soy, dil ve gelenekleri paylaştığı bir etnik gruba aidiyetini ve bu aidiyete verdiği anlamı içeren benlik boyutu.
PsikolojiKültürel Kimlik
Bireyin kendini bir kültürel grubun parçası olarak hissetmesi ve o grubun değerlerini benliğine katması.
PsikolojiKültür Şoku
Tanıdık kültürel işaretlerin yitirildiği yeni bir kültüre geçişte yaşanan kaygı, şaşkınlık ve uyum güçlüğü durumu.
PsikolojiKültürlenme
Bireyin içinde doğduğu kültürün değerlerini, normlarını ve davranış biçimlerini yaşam boyu öğrenip içselleştirme süreci.
PsikolojiKültürel Görelilik
Bir davranış, inanç veya değerin yalnızca içinde bulunduğu kültürün bağlamı içinde anlaşılması ve değerlendirilmesi gerektiği görüşü.
PsikolojiToplulukçuluk
Bireyin kimliğini ve önceliklerini ait olduğu grubun uyumu, dayanışması ve beklentileri üzerinden tanımlayan kültürel yönelim.
PsikolojiBireycilik
Bireyin kişisel hedeflerini, özerkliğini ve haklarını grup beklentilerinin önüne koyan kültürel değer yönelimi.
PsikolojiDisfori
Belirgin bir hoşnutsuzluk, huzursuzluk ve genel bir kötü ruh hali ile kendini gösteren, öforinin karşıtı olan duygusal durum.
PsikolojiParanoya
Yeterli temele dayanmadan başkalarının kötü niyetli olduğuna, zarar vermeye veya aldatmaya çalıştığına dair yoğun kuşku ve güvensizlik.
PsikolojiKompulsiyon
Kaygıyı azaltmak veya korkulan bir durumu önlemek amacıyla kişinin kendini yapmak zorunda hissettiği tekrarlayan davranış ya da zihinsel eylem.
PsikolojiObsesyon
Kişinin istemediği halde zihnine tekrar tekrar gelen, sıkıntı yaratan ve kolayca uzaklaştırılamayan ısrarlı düşünce, dürtü veya imgeler.
PsikolojiHipomani
Mani belirtilerinin daha hafif ve daha kısa süreli görüldüğü, işlevselliği belirgin biçimde bozmayan yükselmiş ruh hali dönemi.
PsikolojiMani
Aşırı yükselmiş veya taşkın ruh hali, artmış enerji ve etkinlikle kendini gösteren, en az bir hafta süren belirgin bir dönem.
PsikolojiHalüsinasyon
Dışarıda gerçek bir uyaran olmadığı halde kişinin bir şeyi gerçekten görüyor, duyuyor veya hissediyormuş gibi algılaması.
PsikolojiSanri
Aksini gösteren kanıtlara ve mantığa rağmen kişinin kesin biçimde inandığı, gerçeğe uymayan sabit ve düzeltilemez inanç.
StresSomatik Belirti
Psikolojik etkenlerle yakından ilişkili olan ve bedende fiziksel olarak hissedilen belirti ve yakınmalar.
StresGuvenlik Davranisi
Kaygı veren bir durumda, korkulan sonucu önlemek amacıyla başvurulan ve gizliden gizliye güven sağlayan ince davranışlar.
StresKacinma Davranisi
Kaygı, korku veya rahatsızlık veren durum, düşünce ya da duygulardan uzak durmaya yönelik davranış örüntüsü.
PsikolojiUstbilis
Kişinin kendi düşünme süreçleri hakkında düşünmesi, bunları izlemesi ve yönetmesi anlamına gelen zihinsel kapasite.
PsikolojiBilissel Yeniden Yapilandirma
İşlevsiz ve çarpıtılmış düşünceleri fark edip kanıtlarla sınayarak daha gerçekçi düşüncelerle değerlendirmeyi amaçlayan teknik.
PsikolojiOtomatik Dusunce
Belirli bir durum karşısında zihinde istemsizce ve hızlıca beliren, çoğu zaman fark edilmeyen kısa düşünceler.
PsikolojiCekirdek Inanc
Kişinin kendisi, başkaları ve dünya hakkında taşıdığı, çoğu zaman sorgulanmadan kabul edilen en temel ve köklü inanç.
PsikolojiSema
Kişinin kendisi, başkaları ve dünya hakkında bilgiyi düzenleyip yorumladığı, erken dönemde oluşan zihinsel örüntü.
PsikolojiKoprolali
Koprolali, kişinin istemi dışında, ani biçimde uygunsuz, kaba ya da müstehcen sözcükler söylemesidir.
PsikolojiPalilali
Palilali, kişinin kendi söylediği bir sözcüğü ya da cümleyi giderek hızlanan ve sıklıkla alçalan bir biçimde istemsizce tekrarlamasıdır.
PsikolojiDisprozodi
Disprozodi, konuşmanın tonlama, vurgu, ritim ve ezgi gibi duygusal müzikalitesinin bozulmasıdır.
PsikolojiKonfabulasyon
Konfabulasyon, kişinin bellek boşluklarını, yalan söyleme niyeti olmaksızın, farkında olmadan uydurma ya da çarpık anılarla doldurmasıdır.
PsikolojiOtomatik İtaat
Otomatik itaat, kişinin kendisine verilen her yönergeyi sorgusuz, düşünmeden ve adeta makine gibi yerine getirmesidir.
PsikolojiAmbitendans
Ambitendans, kişinin bir hareketi yapmaya başlayıp aynı anda durdurması nedeniyle eylem ile karşı eğilim arasında gidip gelmesidir.
PsikolojiManyerizm
Manyerizm, sıradan ve amaçlı bir hareketin alışılmadık, abartılı ya da süslü bir biçimde yapılmasıdır.
PsikolojiStereotipi
Stereotipi, amaçsız görünen belli bir hareketin tekdüze, yinelenen ve süreğen bir biçimde tekrar tekrar yapılmasıdır.
PsikolojiNegativizm
Negativizm, kişinin kendisinden istenen şeylere belirgin bir nedeni olmaksızın direnmesi ya da tam tersini yapmasıdır.
PsikolojiMum Yumuşaklığı
Mum yumuşaklığı, kişinin uzuvları başka biri tarafından bir konuma getirildiğinde, bu konumu uzun süre değiştirmeden koruması durumudur.
PsikolojiStupor
Stupor, kişinin uyanık görünmesine rağmen çevreye karşı tepkisinin ileri düzeyde azaldığı, hareketsiz ve içine kapalı bir durumdur.
PsikolojiBasınçlı Konuşma
Basınçlı konuşma, kişinin hızlı, yoğun ve durdurulması güç bir biçimde, adeta bir baskı altındaymış gibi sürekli konuşmasıdır.
PsikolojiAfazi
Afazi, beyindeki dil ile ilgili bölgelerin zarar görmesi sonucu konuşmayı üretme, anlama, okuma ya da yazma yetilerinde ortaya çıkan bozukluktur.
PsikolojiDizartri
Dizartri, konuşma için gereken kasların denetimindeki bozukluk nedeniyle sözcüklerin peltek, boğuk ya da anlaşılması güç biçimde söylenmesidir.
PsikolojiVerbijerasyon
Verbijerasyon, kişinin belli sözcükleri, heceleri ya da cümleleri amaçsız ve durmaksızın, anlamsız biçimde tekrarlayıp durmasıdır.
PsikolojiBilinç Bulanıklığı
Bilinç bulanıklığı, kişinin çevreye ve kendine ilişkin farkındalığının azaldığı, dikkatin ve duruluğun bozulduğu bir bilinç düzeyi değişikliğidir.
PsikolojiSözcük Salatası
Sözcük salatası, sözcüklerin birbiriyle hiçbir mantıksal ya da dilbilgisel bağ taşımadan, tamamen anlaşılmaz biçimde rastgele sıralanmasıdır.
PsikolojiBradilali
Bradilali, kişinin konuşmasının olağandan belirgin biçimde yavaşlaması; sözcüklerin ve cümlelerin ağır, gecikmeli bir tempoyla üretilmesidir.
PsikolojiMutizm
Mutizm, kişinin konuşma yetisi olmasına rağmen konuşmaması, sözel iletişimden tümüyle ya da büyük ölçüde geri çekilmesidir.
PsikolojiLogore
Logore, kişinin aşırı, hızlı ve durdurulması güç bir biçimde, çoğu zaman gereğinden çok ve kesintisiz konuşmasıdır.
PsikolojiEkopraksi
Ekopraksi, kişinin başkasının hareketlerini ya da jestlerini istem dışı, amaçsızca ve çoğu zaman otomatik olarak taklit etmesidir.
PsikolojiEkolali
Ekolali, kişinin başkasının söylediği sözcükleri ya da cümleleri istem dışı, anlamsızca ve çoğu zaman tekrar tekrar yinelemesidir.
PsikolojiKlang Çağrışımı
Klang çağrışımı, konuşmada sözcüklerin anlamlarına göre değil, benzer sesleri ya da kafiyeleri nedeniyle birbirini çağrıştırarak sıralanmasıdır.
PsikolojiNeolojizm
Neolojizm, kişinin yalnızca kendisinin anladığı, var olan dile ait olmayan yeni ve özgün sözcükler ya da anlamlar üretmesidir.
PsikolojiPerseverasyon
Perseverasyon, kişinin aynı düşünceyi, sözcüğü ya da davranışı, baglam değişse bile istem dışı ve uygunsuz biçimde tekrar tekrar sürdürmesidir.
PsikolojiSirkumstansiyalite
Sirkumstansiyalite, kişinin bir soruyu yanıtlarken gereksiz ayrıntılara ve yan konulara girip uzun ve dolambaçlı bir yoldan sonunda asıl noktaya ulaşmasıdır.
PsikolojiDağınık Konuşma
Dağınık konuşma, düşünceler arasındaki bağlantının bozulması nedeniyle konuşmanın tutarsız, kopuk ve anlaşılması güç bir hale gelmesidir.
PsikolojiTeğetsel Düşünce
Teğetsel düşünce, kişinin bir soruya ya da konuya yaklaşırken sürekli yan konulara kayması ve asıl noktaya hiç ulaşmadan farklı yerlere sapmasıdır.
PsikolojiFikir Uçuşması
Fikir uçuşması, düşüncelerin olağanüstü hızla birbirini izlediği, konunun çabucak ve sıklıkla değiştiği hızlanmış bir düşünce akışıdır.
PsikolojiÇağrışım Çözülmesi
Çağrışım çözülmesi, düşünceler arasındaki mantıksal bağın gevşemesi sonucu konuşmanın bir konudan başka bir konuya anlaşılmaz biçimde atlamasıdır.
PsikolojiDüşünce Blokajı
Düşünce blokajı, kişinin konuşurken ya da düşünürken düşünce akışının aniden ve istem dışı kesilmesi, düşüncenin adeta yarıda kaybolmasıdır.
PsikolojiDüşünce Yayınlanması
Düşünce yayınlanması, kişinin kendi düşüncelerinin zihninden dışarı yayıldığını ve başkaları tarafından duyulabildiğini ya da bilindiği yaşamasıdır.
PsikolojiDüşünce Sokulması
Düşünce sokulması, kişinin kafasındaki bazı düşüncelerin kendisine ait olmadığı, dışarıdan biri ya da bir güç tarafından zihnine yerleştirildiği yönündeki yaşantıdır.
PsikolojiPsikomotor retardasyon
Psikomotor retardasyon, kişinin düşünce, konuşma ve bedensel hareketlerinin belirgin biçimde yavaşlaması ve genel bir hareket ile tepki ağırlaşması hâlidir.
PsikolojiAnksiyojen
Anksiyojen, kişide kaygı, gerginlik ya da huzursuzluk oluşturan, anksiyeteyi tetikleyen ya da artıran etken, durum veya uyaranı tanımlayan niteleyici bir terimdir.
PsikolojiAjitasyon
Ajitasyon, kişinin yoğun iç huzursuzluk ve gerginlikle birlikte, amaçsız görünen aşırı bir motor hareketlilik ve yerinde duramama hâli yaşamasıdır.
PsikolojiÖtimi
Ötimi, kişinin duygudurumunun dengeli, normal ve istikrarlı olduğu, ne aşırı yükselmiş ne de çökmüş bir ruh hâli içinde bulunduğu durumdur.
PsikolojiÖfori
Öfori, kişinin durumla orantısız biçimde aşırı, abartılı ve çoğu zaman gerçekçi olmayan bir mutluluk, coşku ve iyilik hâli yaşamasıdır.
PsikolojiKısıtlı duygulanım
Kısıtlı duygulanım, kişinin duygusal dışavurum aralığının daralması, duyguların yelpazesinin ve canlılığının hafif biçimde azalmasıdır.
PsikolojiLabil duygulanım
Labil duygulanım, kişinin duygusal durumunun hızlı, ani ve çoğu zaman aşırı biçimde, gözle görülür şekilde dalgalanması ve değişkenlik göstermesidir.
PsikolojiUygunsuz duygulanım
Uygunsuz duygulanım, kişinin duygusal tepkilerinin içinde bulunduğu durumla, konuşulan konuyla ya da düşünce içeriğiyle uyumsuz ve çelişmeli olmasıdır.
PsikolojiDüzleşmiş duygulanım
Düzleşmiş duygulanım, kişinin duygusal dışavurumunun neredeyse tamamen yok olması, yüz ifadesi ve ses tonunun belirgin biçimde tekdüzeleşmesidir.
PsikolojiKunt duygulanım
Künt duygulanım, kişinin duygusal tepkilerinin şiddetinin belirgin biçimde azalması, duygu dışavurumunun zayıflaması ve donuklaşmasıdır.
PsikolojiAloji
Aloji, konuşmanın miktarı ve içeriğindeki belirgin azalma, düşünce yoksulluğunu yansıtan kısıtlı ve fakir konuşma durumudur.
PsikolojiAbuli
Abuli, kişinin karar verme, istek oluşturma ve eyleme geçme yetisinin belirgin biçimde azalması ya da irade ve inisiyatif kaybıdır.
PsikolojiAvolisyon
Avolisyon, kişinin amaç yönelimli etkinlikleri başlatma ve sürdürme isteği ile gücünün belirgin biçimde azalması, istek ve güdülenme kaybıdır.
PsikolojiAbreaksiyon
Abreaksiyon, bastırılmış ya da yüzleşilmemiş bir yaşantıyla ilişkili güçlü duyguların, çoğunlukla terapötik bir ortamda yeniden yaşanarak dışa vurulması ve boşaltılmasıdır.
PsikolojiRegresyon
Regresyon, kişinin zorlanma, stres ya da kaygı anında daha önceki bir gelişim dönemine özgü, olgunlaşmamış davranış ve başa çıkma biçimlerine geri dönmesidir.
PsikolojiKişilik Envanteri
Kişilik özelliklerini standart sorularla ölçmeye yarayan değerlendirme aracıdır.
PsikolojiÖz Değerlendirme
Kişinin kendi özellik, duygu ve davranışlarını kendi gözünden değerlendirmesidir.
PsikolojiKardinal Özellik
Kişinin tüm yaşamına ve davranışlarına yön veren baskın, nadir bir kişilik özelliğidir.
Psikolojiİkincil Özellik
Yalnızca belirli durumlarda ortaya çıkan, daha az belirgin kişilik eğilimleridir.
PsikolojiMerkezi Özellik
Kişiyi genel olarak tanımlayan, davranışlarına yön veren temel kişilik özellikleridir.
PsikolojiKişilik Özelliği
Kişinin tutarlı düşünme, hissetme ve davranma eğilimini tanımlayan kararlı bir niteliktir.
PsikolojiMizaç ve Karakter
Kişiliği doğuştan gelen mizaç ile deneyimle gelişen karakter boyutuyla ele alan yaklaşımdır.
PsikolojiHuy
Kişinin doğuştan gelen duygusal ve davranışsal tepki eğilimlerini ifade eder.
PsikolojiKarakter
Kişinin ahlaki değerleri ve iradeyle şekillenen davranış örüntülerini ifade eder.
PsikolojiÖzellik Kuramı
Kişiliği görece kararlı özellikler bütünüyle açıklayan kişilik kuramı yaklaşımıdır.
PsikolojiDeneyime Açıklık
Merak, hayal gücü ve yeniliğe açıklık eğilimiyle tanımlanan kişilik boyutudur.
PsikolojiNevrotiklik
Olumsuz duyguları sık ve yoğun deneyimleme eğilimiyle tanımlanan kişilik boyutudur.
PsikolojiSorumluluk
Düzen, öz disiplin ve hedefe yönelik davranış eğilimiyle tanımlanan kişilik boyutudur.
PsikolojiUyumluluk
İşbirliği, güven ve şefkat eğilimiyle tanımlanan bir kişilik boyutudur.
PsikolojiBeş Faktör Kişilik Modeli
Kişiliği beş geniş özellik boyutuyla tanımlayan, ampirik temelli bir kişilik modelidir.
İş ve Örgüt PsikolojisiHedef Belirleme Kuramı
Belirli ve uygun düzeyde zorlayıcı hedeflerin, belirsiz ya da çok kolay hedeflere kıyasla performansı ve motivasyonu daha çok desteklediğini öne süren kuramdır.
İş ve Örgüt PsikolojisiPeter İlkesi
Bir hiyerarşide çalışanların başarılı oldukça terfi ettirilerek sonunda yetkin olmadıkları bir düzeye ulaşma eğilimini anlatan kavramdır.
Kariyerİmpostor Sendromu
Yetkin ve başarılı kişilerin başarılarını içselleştiremeyip kendilerini bir sahtekar gibi hissetmesini ve er ya da geç açığa çıkacakları kaygısını anlatan kavramdır.
Bilişsel PsikolojiZeigarnik Etkisi
Tamamlanmamış ya da yarıda kesilmiş işlerin, tamamlanmış işlere kıyasla zihinde daha canlı kalması ve daha kolay hatırlanması eğilimidir.
Günlük Yaşam PsikolojisiNiyet-Eylem Boşluğu
Kişinin bir davranışı yapmaya yönelik samimi niyetiyle gerçekte yaptığı davranış arasındaki açıklıktır; niyetlerin çoğu zaman tek başına eyleme dönüşmemesini anlatır.
Günlük Yaşam PsikolojisiKüçük Adımlar
Büyük bir hedefe, sürekli ve küçük gelişmeler yoluyla ulaşmayı amaçlayan yaklaşımdır; kaizen felsefesiyle ilişkilendirilir ve başlama direncini azaltmaya dayanır.
Bilişsel PsikolojiAnaliz Felci
Bir kararı fazlaca düşünüp seçenekleri sonu gelmeyecek biçimde tartmanın eyleme geçmeyi engellediği, kişinin karar veremez hale geldiği durumdur.
Günlük Yaşam PsikolojisiKendini Sabote Etme
Kişinin başarıya giden yolda farkında olarak ya da olmayarak kendi şansını azaltan davranışlarda bulunması; böylece olası başarısızlığa hazır bir gerekçe yaratmasıdır.
Günlük Yaşam Psikolojisiİrade Gücü Tükenmesi
Öz denetim gerektiren çabaların ardından irade gücünün geçici olarak azaldığını öne süren, son yıllarda yinelenebilirliği tartışmalı hale gelen bir kavramdır.
Bilişsel PsikolojiÇoklu Görev Miti
Birden çok zihinsel işin aynı anda eşit verimle yürütülebildiği yaygın inancın aksine, dikkatin görevler arasında geçiş yaptığı ve bu geçişin maliyet yarattığı olgudur.
Günlük Yaşam PsikolojisiErteleme Döngüsü
Yapılması gereken bir işin, olumsuz duygulardan kaçınmak için sürekli ertelenmesi ve bu kaçınmanın suçluluk yoluyla yeniden ertelemeyi beslediği kendini tekrar eden örüntüdür.
PsikolojiDış Grup
Bireyin kendisini ait hissetmediği, onlar olarak algıladığı ve üyesi olmadığı sosyal grup.
Psikolojiİç Grup
Bireyin kendisini ait hissettiği, biz olarak tanımladığı ve üyesi olarak gördüğü sosyal grup.
PsikolojiRol Belirsizliği
Bir kişinin üstlendiği rolde kendisinden ne beklendiğini, sorumluluklarının ve sınırlarının ne olduğunu yeterince bilememesi durumu.
PsikolojiRol Çatışması
Bir kişinin üstlendiği rol ya da rollerin birbiriyle bağdaşmayan beklentiler içermesi nedeniyle yaşadığı gerginlik.
PsikolojiLiderlik Stilleri
Bir liderin grubu yönlendirirken benimsediği, karar alma ve etki kurma biçimine göre ayrışan tutum ve davranış örüntüleri.
PsikolojiLider
Bir grubu ortak bir amaca yönlendiren, üyeler üzerinde etki kurarak onların davranış ve kararlarını biçimlendiren kişi.
PsikolojiGrup Gelişim Evreleri
Bir grubun oluşumundan olgunlaşmasına kadar geçtiği, çoğunlukla biçimlenme, fırtına, normlaşma, başarım ve dağılma olarak tanımlanan aşamalar.
PsikolojiGrup Uyumu
Bir grubu bir arada tutan, üyelerin gruba ve birbirine bağlılığını ifade eden çekim güçlerinin tümü.
PsikolojiGrup Normu
Bir grubun üyelerinden beklediği, çoğu zaman yazılı olmayan ortak davranış, tutum ve değer kuralları.
PsikolojiGrup Dinamiği
Bir grubun içinde üyeler arasında işleyen etkileşim, etki ve güç süreçlerinin tümü; grubun zaman içinde nasıl davrandığını ve değiştiğini inceleyen alan.
PsikolojiMizaç-çevre uyumu
Çocuğun doğuştan gelen mizaç özellikleri ile çevresinin beklenti ve talepleri arasındaki uyum derecesini ifade eden kavram.
Psikolojiİhmalkar ebeveynlik
Hem düşük talep ve denetim hem de düşük sıcaklık ve duyarlılıkla nitelenen, ebeveynin çocuğun yaşamına ilgisinin sınırlı olduğu ebeveynlik stili.
PsikolojiDemokratik ebeveynlik
Yüksek talep ve net sınırları, sıcaklık, duyarlılık ve karşılıklı iletişimle birleştiren dengeli ebeveynlik stili.
PsikolojiOtoriter ebeveynlik
Yüksek talep ve katı kurallarla birlikte düşük duyarlılık ve sınırlı sıcaklık sergileyen, itaat beklentisinin baskın olduğu ebeveynlik stili.
PsikolojiDuygusal erişilebilirlik
Bakım verenin ya da bir kişinin, karşısındakinin duygusal ihtiyaçlarına açık, duyarlı ve ulaşılabilir biçimde yanıt verebilme kapasitesi.
PsikolojiBağlanma onarımı
Bakım veren ile çocuk arasındaki ilişkide yaşanan kopukluk ya da uyumsuzluğun ardından bağın yeniden kurulması ve güven duygusunun tazelenmesi süreci.
PsikolojiAhlaki ikilem
Bireyin, her biri farklı ahlaki değerleri içeren ve birbiriyle çatışan seçenekler arasında karar vermek zorunda kaldığı durum.
PsikolojiGelenek sonrası ahlak
Kohlberg kuramında, ahlaki kararların evrensel ilkeler, haklar ve adalet üzerinden verildiği, kuralların sorgulanabildiği en ileri ahlaki gelişim düzeyi.
PsikolojiGelenek öncesi ahlak
Kohlberg kuramında, ahlaki kararların ceza, ödül ve kişisel çıkar gibi dışsal sonuçlara göre verildiği en erken ahlaki gelişim düzeyi.
PsikolojiKişisel efsane
Ergenin kendini benzersiz, deneyimlerini başkalarınca anlaşılamayacak kadar özel ve kendini tehlikelere karşı dokunulmaz gördüğü inanç.
Psikolojiİçselleştirilmiş dil
Çocuğun başlangıçta sesli olarak kullandığı kendine yönelik konuşmanın zamanla içselleşerek sessiz iç düşünceye dönüşmesi.
PsikolojiAleksitimi
Kişinin kendi duygularını fark etme, tanımlama ve sözel olarak ifade etmekte belirgin güçlük yaşadığı bir kişilik özelliğidir.
PsikolojiÖfke
Bir tehdit, haksızlık ya da engellenme algısına karşı verilen, yoğun rahatsızlık ve gerginlik içeren temel bir duygudur.
PsikolojiSuçluluk
Kişinin bir değerine ya da standardına aykırı davrandığını düşündüğünde hissettiği, davranışa odaklı rahatsızlık duygusudur.
PsikolojiUtanç
Kişinin kendi benliğini bir bütün olarak kusurlu, yetersiz veya değersiz hissetmesine yol açan acı verici bir öz bilinç duygusudur.
PsikolojiSezgisel Yöntem
Çözümü garanti etmeyen ancak karar ve problem çözmeyi hızlandıran zihinsel kısa yol.
PsikolojiAlgoritma
Adım adım izlendiğinde belirli bir problemin çözümünü garanti eden sistematik kurallar dizisi.
PsikolojiKaynak İzleme Hatası
Bir bilginin nereden öğrenildiğinin yanlış hatırlandığı yaygın bir bellek hatası türü.
PsikolojiHatırlatılmış Anı
Uzun süre erişilmemiş bir anın sonradan bilince geri gelmesini ifade eden tartışmalı kavram.
PsikolojiMağdur Psikolojisi
Suç veya travmatik olaya maruz kalan kişinin yaşadığı psikolojik etkileri inceleyen alan.
PsikolojiSuç Psikolojisi
Suç davranışının psikolojik nedenlerini, sürecini ve etkenlerini inceleyen çalışma alanı.
PsikolojiBilirkişilik
Uzmanlık gerektiren konularda mahkemeye bilimsel temelli görüş sunan uzmanın görevi.
PsikolojiÇocuk Tanıklığı
Çocukların tanık olarak verdiği ifadelerin alınması ve değerlendirilmesini konu alan özel alan.
PsikolojiTanık Güvenilirliği
Bir tanığın ifadesinin doğruluğuna ve tutarlılığına ne ölçüde güvenilebileceğini değerlendiren kavram.
PsikolojiProfil Çıkarma
Suç mahalli ve davranış özelliklerinden yola çıkarak olası fail profilini oluşturmaya çalışan yaklaşım.
PsikolojiCeza Ehliyeti
Bir kişinin eyleminin anlam ve sonuçlarını kavrama ve davranışını yönlendirme yetisinin hukuki değerlendirmesi.
PsikolojiRisk Değerlendirmesi
Bir bireyin gelecekte zarar verici davranışa yönelme olasılığını sistematik biçimde tahmin etme süreci.
PsikolojiSahte İtiraf
Bir kişinin işlemediği bir suçu kabullenmesi durumunu anlatan adli psikoloji kavramıdır.
PsikolojiYalan Tespiti
Bir kişinin doğru söyleyip söylemediğini çeşitli yöntemlerle anlamaya çalışma sürecidir.
PsikolojiYanıltıcı Bilgi Etkisi
Olay sonrası karşılaşılan yanlış bilginin, kişinin özgün anısını değiştirmesi olgusu.
PsikolojiYanlış Anı Sendromu
Kişinin gerçekleşmemiş bir olayı gerçekten yaşanmış gibi hatırladığı, tartışmalı bir kavram.
PsikolojiTanık Belleği
Bir olaya tanık olan kişinin o olaya ilişkin anılarını kodlama, saklama ve hatırlama süreci.
PsikolojiAdli Psikoloji
Psikoloji bilgisinin hukuk ve ceza adalet sistemi içinde uygulanmasını konu alan uzmanlık alanı.
PsikolojiÖrneklem Büyüklüğü
Bir araştırmada veri toplanan birim ya da katılımcı sayısını ifade eden ve sonuçların güvenilirliğini etkileyen temel bir kavramdır.
PsikolojiBonferroni Düzeltmesi
Çok sayıda karşılaştırma yapılırken yanlış pozitif bulma riskini azaltmak için anlamlılık eşiğini sıkılaştıran bir yöntemdir.
PsikolojiPost-Hoc Testi
Bir grup karşılaştırması anlamlı çıktıktan sonra hangi grupların birbirinden farklı olduğunu belirlemek için yapılan ikili karşılaştırmalardır.
PsikolojiDağılım Ölçüleri
Bir veri kümesindeki değerlerin merkez çevresinde ne kadar yayıldığını gösteren istatistik ölçüleridir.
PsikolojiMerkezi Eğilim Ölçüleri
Bir veri kümesinin tipik ya da merkezi değerini tek bir sayıyla özetleyen istatistik ölçüleridir.
PsikolojiYüzdelik Dilim
Bir değerin altında, dağılımdaki gözlemlerin yüzde kaçının yer aldığını gösteren göreli konum ölçüsüdür.
PsikolojiZ-Puanı
Bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzaklıkta olduğunu gösteren standartlaştırılmış bir puandır.
PsikolojiÇeyrekler Arası Genişlik
Bir veri kümesinin orta yüzde ellisinin yayıldığı aralığı gösteren, aykırı değerlere dayanıklı bir değişkenlik ölçüsüdür.
PsikolojiRanj
Bir veri kümesindeki en büyük değer ile en küçük değer arasındaki farkı gösteren basit bir değişkenlik ölçüsüdür.
PsikolojiTepe Değer
Bir veri kümesinde en sık tekrar eden, yani en yüksek görülme sıklığına sahip değerdir.
PsikolojiOrtanca
Bir veri kümesi sıralandığında tam ortada yer alan ve veriyi iki eşit parçaya bölen değerdir.
PsikolojiAritmetik Ortalama
Bir veri kümesindeki tüm değerlerin toplanıp gözlem sayısına bölünmesiyle elde edilen merkezi eğilim ölçüsüdür.
PsikolojiVaryans
Bir veri kümesindeki değerlerin ortalamadan ne kadar uzaklaştığını gösteren bir değişkenlik ölçüsüdür.
PsikolojiBasıklık
Bir dağılımın kuyruklarının kalınlığını ve tepesinin sivriliğini özetleyen istatistiksel bir ölçüdür.
PsikolojiÇarpıklık
Bir dağılımın simetriden ne ölçüde ve hangi yönde saptığını gösteren istatistiksel bir ölçüdür.
PsikolojiNormal Dağılım
Değerlerin ortalama etrafında simetrik biçimde toplandığı, çan biçimli bir olasılık dağılımıdır.
PsikolojiEtki Büyüklüğü Ölçütleri
İstatistiksel anlamlılıktan bağımsız olarak bir farkın ya da ilişkinin pratik büyüklüğünü sayısal biçimde ifade eden ölçütlerdir.
PsikolojiDüzenleyici Değişken
Bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin gücünü ya da yönünü koşula bağlı olarak değiştiren değişkendir.
PsikolojiAracı Değişken
Bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisini hangi süreçle ilettiğini açıklayan ve ikisi arasında yer alan değişkendir.
PsikolojiRegresyon Katsayısı
Bir yordayıcı değişkendeki bir birimlik değişimin bağımlı değişkende ortalama olarak ne kadarlık bir değişimle ilişkili olduğunu gösteren sayıdır.
PsikolojiDoğrulayıcı Faktör Analizi
Kuramdan ya da önceki çalışmalardan gelen belirli bir faktör yapısının verilerle uyumunu sınayan faktör analizi yaklaşımıdır.
PsikolojiAçımlayıcı Faktör Analizi
Değişkenlerin altındaki yapı önceden bilinmediğinde olası faktörleri verilerden keşfetmeyi amaçlayan faktör analizi yaklaşımıdır.
PsikolojiFaktör Analizi
Çok sayıda gözlenen değişkenin altında yatan az sayıda gizli boyutu ortaya çıkarmayı amaçlayan istatistiksel bir yöntemler grubudur.
PsikolojiParametrik Olmayan Test
Verilerin belirli bir dağılıma uyduğu varsayımına dayanmayan ve genellikle sıra değerleriyle çalışan istatistiksel testlerin ortak adıdır.
PsikolojiParametrik Test
Verilerin belirli dağılım özelliklerini taşıdığı varsayımına dayanan ve genellikle ortalama gibi parametreleri karşılaştıran istatistiksel testlerin ortak adıdır.
PsikolojiKruskal-Wallis Testi
İkiden fazla bağımsız grubu sıra değerleri üzerinden karşılaştıran, varyans analizinin parametrik olmayan karşılığı sayılan bir testtir.
PsikolojiWilcoxon İşaretli Sıralar Testi
Eşleştirilmiş ya da aynı kişilerden alınan iki ölçüm arasındaki farkı sıra değerleri üzerinden değerlendiren parametrik olmayan bir testtir.
PsikolojiMann-Whitney U Testi
Birbirinden bağımsız iki grubun sıra değerlerini karşılaştırarak aralarındaki farkı değerlendiren parametrik olmayan bir testtir.
PsikolojiKi-Kare Testi
Kategorik değişkenler arasındaki ilişkiyi ya da gözlenen frekansların beklenenlerden farkını değerlendiren parametrik olmayan bir testtir.
PsikolojiÇok Değişkenli Varyans Analizi
Grupların birden fazla bağımlı değişken üzerindeki ortalamalarını aynı anda karşılaştıran çok değişkenli bir parametrik yöntemdir.
PsikolojiKovaryans Analizi
Grup ortalamalarını karşılaştırırken sonucu etkileyebilecek sürekli bir değişkenin etkisini istatistiksel olarak denetim altına alan bir yöntemdir.
PsikolojiVaryans Analizi
İkiden fazla grubun ortalamaları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını tek bir test çerçevesinde değerlendiren parametrik bir yöntemdir.
PsikolojiBağımlı Örneklem t-Testi
Aynı katılımcılardan ya da eşleştirilmiş gruplardan elde edilen iki ölçümün ortalamaları arasındaki farkı değerlendiren parametrik bir testtir.
PsikolojiBağımsız Örneklem t-Testi
Birbirinden bağımsız iki grubun ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını değerlendiren parametrik bir karşılaştırma testidir.
PsikolojiGüven Aralığı
Bir kestirimin belirsizliğini yansıtan ve gerçek değerin belirli bir güven düzeyiyle içinde bulunduğu varsayılan değer aralığı.
Psikolojiİstatistiksel Güç
Gerçekten var olan bir etkiyi bir hipotez testinin doğru biçimde saptayabilme olasılığını ifade eden istatistiksel kavram.
Psikolojiİkinci Tip Hata
Sıfır hipotezi aslında yanlışken onun reddedilememesiyle ortaya çıkan, yanlış negatif niteliğindeki karar hatası.
PsikolojiBirinci Tip Hata
Sıfır hipotezi aslında doğruyken onun yanlışlıkla reddedilmesiyle ortaya çıkan, yanlış pozitif niteliğindeki karar hatası.
PsikolojiHipotez Testi
Eldeki verilere dayanarak iki karşıt varsayım arasında karar vermeye yarayan sistematik istatistiksel değerlendirme süreci.
PsikolojiAlternatif Hipotez
İncelenen değişkenler arasında bir etki, ilişki ya da fark bulunduğunu öne süren ve sıfır hipotezine karşıt olan varsayım.
PsikolojiSıfır Hipotezi
İncelenen değişkenler arasında bir etki ya da fark bulunmadığını öne süren ve hipotez testlerinde sınanan başlangıç varsayımı.
PsikolojiAnlamlılık Düzeyi
Bir hipotez testinde sonucu anlamlı saymak için önceden belirlenen ve birinci tip hata olasılığını sınırlayan eşik değer.
Psikolojiİstatistiksel Anlamlılık
Gözlenen bir sonucun yalnızca rastlantıyla açıklanmasının pek olası görülmediği durumu ifade eden istatistiksel değerlendirme.
Psikolojip-değeri
Sıfır hipotezi doğru kabul edildiğinde, gözlenen veriler kadar ya da daha uç bir sonucun elde edilme olasılığını gösteren değer.
PsikolojiEta Kare
Bir sonuçtaki değişkenliğin ne kadarının ilgili bir değişkenle açıklanabildiğini gösteren oransal etki büyüklüğü ölçüsü.
PsikolojiCohen d
İki grup ortalaması arasındaki farkın büyüklüğünü standart bir ölçek üzerinden ifade eden yaygın bir etki büyüklüğü ölçüsü.
PsikolojiStandart Ölçme Hatası
Bir test puanının ölçme hatası nedeniyle gerçek değer çevresinde ne kadar dalgalanabileceğini tahmin eden istatistiksel ölçü.
PsikolojiÖlçme Hatası
Bir ölçümde elde edilen puan ile ölçülmek istenen gerçek değer arasındaki farkı ifade eden, ölçmenin kaçınılmaz bileşeni.
PsikolojiRegresyon Doğrusu
Bir değişkenin değerini başka bir değişkene dayanarak tahmin etmek için verilere en iyi uyan doğruyu temsil eden istatistiksel model.
PsikolojiSpearman Sıra Korelasyonu
İki değişkenin sıralamaları arasındaki tek yönlü ilişkinin gücünü ve yönünü değerlendiren, sıra değerlerine dayalı korelasyon ölçüsü.
PsikolojiPearson Korelasyon Katsayısı
İki sürekli değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü eksi bir ile artı bir arasında bir sayıyla gösteren istatistiksel ölçü.
PsikolojiStandart Hata
Bir örneklemden elde edilen istatistiğin, örneklemden örnekleme ne kadar değişebileceğini gösteren ölçü.
PsikolojiStandart Sapma
Bir veri kümesindeki değerlerin ortalama etrafında ne kadar yayıldığını gösteren yaygınlık ölçüsü.
PsikolojiKappa Katsayisi
İki değerlendiricinin sınıflama uyumunu, rastlantısal olarak beklenen uyumu dışlayarak ölçen istatistiksel katsayı.
PsikolojiParalel Formlar Guvenirligi
Aynı kavramı ölçmek için hazırlanmış iki eşdeğer test formundan alınan puanların ne ölçüde tutarlı olduğunu gösteren güvenirlik türü.
PsikolojiDegerlendiriciler Arasi Guvenirlik
Aynı durumu gözleyen ya da puanlayan farklı değerlendiricilerin sonuçlarının ne ölçüde uyumlu olduğunu gösteren güvenirlik türü.
PsikolojiIki Yariya Bolme Guvenirligi
Bir testin maddelerinin iki eşit yarıya ayrılarak elde edilen iki puan kümesi arasındaki tutarlılığa dayanan güvenirlik türü.
PsikolojiCronbach Alfa
Bir ölçekteki maddelerin iç tutarlılığını özetleyen ve yaygın olarak kullanılan güvenirlik katsayısı.
PsikolojiIc Tutarlilik
Bir ölçme aracındaki maddelerin aynı kavramı ne ölçüde birbiriyle uyumlu biçimde ölçtüğünü gösteren güvenirlik türü.
PsikolojiTest-Tekrar Test Guvenirligi
Aynı ölçme aracının aynı kişilere farklı zamanlarda uygulanmasıyla elde edilen puanların ne ölçüde tutarlı olduğunu gösteren güvenirlik türü.
PsikolojiEkolojik Gecerlik
Bir araştırma bulgusunun ya da ölçümün, gerçek yaşam koşullarını ve günlük ortamları ne ölçüde yansıttığını gösteren geçerlik türü.
PsikolojiAyirt Edici Gecerlik
Bir ölçme aracının, farklı ya da ilgisiz kavramları ölçen araçlarla beklenen biçimde zayıf ilişki göstermesine dayanan yapı geçerliği kanıtı.
PsikolojiBirlesme Gecerligi
Bir ölçme aracının, aynı ya da benzer kavramı ölçen diğer araçlarla beklenen yönde güçlü ilişki göstermesine dayanan yapı geçerliği kanıtı.
PsikolojiGorunus Gecerligi
Bir ölçme aracının, yüzeysel olarak ölçmeyi amaçladığı şeyi ölçer gibi görünüp görünmediğine ilişkin öznel değerlendirme.
PsikolojiYordama Gecerligi
Bir test puanının, gelecekte ortaya çıkacak bir sonucu ne ölçüde isabetli biçimde öngörebildiğini gösteren ölçüt geçerliği türü.
PsikolojiEs Zamanli Gecerlik
Bir test puanı ile dış bir ölçütün aynı zaman diliminde toplanarak aralarındaki uyumun incelendiği ölçüt geçerliği türü.
PsikolojiYapi Gecerligi
Bir ölçme aracının, soyut bir kuramsal kavramı ne ölçüde gerçekten ölçtüğünü gösteren kapsamlı geçerlik türü.
PsikolojiOlcut Gecerligi
Bir ölçme aracından elde edilen puanların, ilgili bir dış ölçütle ne ölçüde uyumlu olduğunu gösteren geçerlik türü.
PsikolojiKapsam Gecerligi
Bir ölçme aracının, ölçmeyi amaçladığı kavramın bütün önemli yönlerini ne ölçüde temsil ettiğini gösteren geçerlik türü.
PsikolojiEtki Buyuklugu
Bir etkinin ya da iki grup arasındaki farkın gerçek büyüklüğünü gösteren standartlaştırılmış ölçü.
PsikolojiGuvenirlik
Bir ölçme aracının tutarlı ve tekrarlanabilir sonuçlar verme derecesi.
PsikolojiDis Gecerlik
Bir araştırmanın bulgularının başka kişilere, ortamlara ve koşullara genellenebilme derecesi.
PsikolojiIc Gecerlik
Bir araştırmada gözlenen sonucun gerçekten incelenen nedenden kaynaklandığından emin olunabilme derecesi.
PsikolojiGecerlik
Bir ölçme aracının ya da araştırmanın gerçekten ölçmek istediği şeyi ölçebilme derecesi.
PsikolojiLojistik Regresyon
Bağımlı değişkenin kategorik olduğu durumlarda bir olayın olma olasılığını tahmin eden yöntem.
PsikolojiCoklu Regresyon
Birden fazla bağımsız değişken kullanarak bir bağımlı değişkeni tahmin eden istatistiksel yöntem.
PsikolojiDogrusal Regresyon
Bir bağımsız değişkenden yola çıkarak bir bağımlı değişkeni doğrusal bir model ile tahmin eden yöntem.
PsikolojiKismi Korelasyon
Üçüncü bir değişkenin etkisi sabit tutulduğunda iki değişken arasında kalan ilişkiyi gösteren ölçü.
PsikolojiBelirleme Katsayisi
Bir değişkendeki değişimin ne kadarının diğer değişkenle açıklanabildiğini gösteren oran.
PsikolojiSahte Korelasyon
İki değişken arasında gerçek bir bağ olmadığı halde, üçüncü etken ya da rastlantıyla ortaya çıkan görünüşte ilişki.
PsikolojiNegatif Korelasyon
Bir değişken artarken diğerinin azalma eğiliminde olduğu ters yönlü istatistiksel ilişki.
PsikolojiPozitif Korelasyon
Bir değişken artarken diğerinin de artma eğiliminde olduğu aynı yönlü istatistiksel ilişki.
PsikolojiKorelasyon Katsayisi
İki değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü sayısal olarak özetleyen ölçü.
PsikolojiKorelasyon
İki değişkenin birlikte ve düzenli biçimde değişme eğilimini gösteren istatistiksel ilişki.
PsikolojiTüketici Psikolojisi
İnsanların ürün ve hizmet seçimini, satın alma kararlarını ve tüketim davranışını yönlendiren psikolojik süreçleri inceleyen alan.
PsikolojiMekan Psikolojisi
Fiziksel mekanların ve çevresel düzenlemelerin insanların duygu, davranış ve iyilik hali üzerindeki etkilerini inceleyen alan.
PsikolojiOyun Psikolojisi
Oyunun ve oyun davranışının gelişim, motivasyon ve öğrenme üzerindeki rolünü inceleyen psikoloji alanı.
PsikolojiMüzik Psikolojisi
Müziğin algı, duygu, bellek ve davranış üzerindeki etkilerini ve müziksel deneyimi inceleyen alan.
PsikolojiAşk Psikolojisi
Romantik sevginin, bağlanmanın ve çekimin psikolojik temellerini ve ilişki süreçlerini inceleyen alan.
PsikolojiSosyal Medya Psikolojisi
Sosyal medya kullanımının insanların duygu, davranış, ilişki ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyen alan.
PsikolojiReklam Psikolojisi
Reklamların insanların dikkat, duygu, tutum ve satın alma davranışlarını nasıl etkilediğini inceleyen alan.
PsikolojiDavranışsal Finans
İnsanların finansal kararlarında psikolojik etkenlerin ve sistematik yanlılıkların rolünü inceleyen alan.
PsikolojiPara Psikolojisi
İnsanların parayla ilgili düşünce, duygu ve davranışlarını; harcama, biriktirme ve risk eğilimlerini inceleyen alan.
PsikolojiSpor Psikolojisi
Sporcuların performans, motivasyon ve zihinsel iyilik halini inceleyen ve destekleyen uygulamalı psikoloji alanı.
PsikolojiKalabalık Psikolojisi
Bireylerin kalabalık ve toplu ortamlarda gösterdiği duygu, düşünce ve davranış değişikliklerini inceleyen alan.
Psikolojiİkna Psikolojisi
İnsanların tutum ve davranışlarının iletişim yoluyla nasıl değiştirilebileceğini inceleyen sosyal psikoloji alanı.
PsikolojiYüz İfadeleri
Yüz kaslarının hareketiyle oluşan, duyguların ifadesinde ve sosyal iletişimde önemli rol oynayan ifadeler.
PsikolojiMikro İfadeler
Yüzde çok kısa süre beliren, çoğu zaman istemsiz ve bastırılan duyguları yansıtabilen anlık ifadeler.
PsikolojiBeden Dili
Duruş, jest, mimik ve mesafe gibi sözsüz davranışlar yoluyla taşınan iletişim biçimi.
PsikolojiRenk Psikolojisi
Renklerin insanların duygu, algı ve davranışları üzerindeki olası etkilerini inceleyen uygulamalı alan.
Sosyal PsikolojiKişisel Alan
Kişinin bedeninin çevresinde, başkalarının izinsiz girmesinden rahatsızlık duyduğu görünmez ve esnek bir tampon bölgedir.
Sosyal PsikolojiSosyal Mesafe
Bireyler ya da gruplar arasında hissedilen yakınlık veya uzaklık derecesini anlatan, ilişkilerin sıcaklığını ve sınırlarını gösteren kavramdır.
Sosyal PsikolojiYanlış Fikir Birliği Etkisi
İnsanların kendi görüş, inanç ve davranışlarının başkaları arasında gerçekte olduğundan daha yaygın olduğunu sanma eğilimini anlatır.
Sosyal Psikolojiİlk İzlenim Etkisi
Bir kişi hakkında ilk edinilen bilgilerin, sonradan gelen bilgilere göre genel izlenim üzerinde daha güçlü ve kalıcı bir etki bırakma eğilimini anlatır.
Sosyal PsikolojiDüşük Top Tekniği
Önce cazip bir teklifle kişinin onayını alıp, ardından koşulları daha az avantajlı hale getirerek bağlılığı korumayı amaçlayan bir ikna tekniğidir.
Sosyal PsikolojiSosyal Mübadele Kuramı
İnsan ilişkilerinin sürdürülmesini, kişilerin ilişkiden elde ettiği kazanç ve katlandığı bedel arasındaki dengeyle açıklamaya çalışan kuramdır.
Sosyal PsikolojiKarşılıklılık İlkesi
Bir kişiden olumlu bir davranış ya da yardım gören insanların karşılığını verme yönünde güçlü bir baskı hissetmesini anlatan etki ilkesidir.
Sosyal PsikolojiOtorite İlkesi
İnsanların uzman ya da yetkili olarak algıladıkları kişilerin yönlendirmelerine ve görüşlerine daha kolay uyma eğilimini anlatan etki ilkesidir.
Sosyal PsikolojiBeğeni İlkesi
İnsanların sevdikleri ve sempati duydukları kişilerin isteklerine ve görüşlerine daha kolay olumlu yanıt verme eğilimini anlatan etki ilkesidir.
Sosyal PsikolojiTutarlılık ve Bağlılık İlkesi
İnsanların verdikleri kararlar ve aldıkları tutumlarla tutarlı kalma eğilimini ve küçük bir bağlılığın sonraki davranışları nasıl etkilediğini anlatan etki ilkesidir.
Sosyal PsikolojiKıtlık İlkesi
Bir şeyin az bulunur ya da sınırlı olmasının onu insanların gözünde daha değerli ve çekici kılma eğilimini anlatan etki ilkesidir.
Sosyal PsikolojiSosyal Kanıt İlkesi
İnsanların bir durumda nasıl davranacaklarına karar verirken başkalarının davranışlarını referans almasını anlatan ikna ve etki ilkesidir.
Sosyal Psikolojiİzlenim Yönetimi
Kişinin başkalarının zihninde bıraktığı izlenimi bilinçli ya da farkında olmadan biçimlendirmeye çalışma sürecidir.
Sosyal PsikolojiSıcaklık-Yeterlik Modeli
İnsanların başkalarını değerlendirirken temel olarak sıcaklık ve yeterlik olmak üzere iki boyut üzerinden algıladığını öne süren bir sosyal biliş modelidir.
Sosyal PsikolojiProksemik
İnsanların iletişim sırasında aralarına koydukları fiziksel mesafenin anlamını ve bu mesafenin sosyal ilişkilerle bağını inceleyen alandır.
PsikolojiNarsisistik Spektrum
Narsisistik özelliklerin sağlıklı özgüvenden patolojik düzeye uzanan bir yelpaze üzerinde ele alındığı yaklaşım.
PsikolojiA ve B Tipi Kişilik
İnsanları rekabetçi ve aceleci A tipi ile sakin ve esnek B tipi olarak ayıran popüler kişilik sınıflandırması.
PsikolojiAmbivert
İçe dönüklük ile dışa dönüklük arasında bir denge sergileyen, koşullara göre iki yöne de geçebilen kişilik eğilimi.
PsikolojiMizaç
Kişinin doğuştan gelen, görece kalıcı ve duygusal tepki biçimlerini şekillendiren temel davranışsal eğilimleri.
Travmaİkincil Travma
Bir başkasının yaşadığı travmaya yakından tanık olma ya da hikâyesine maruz kalma sonucu gelişen dolaylı travma tepkisi.
TravmaErtelenmiş Yas
Bir kaybın hemen ardından yaşanmayan, bastırılan ya da geciken yas tepkilerinin sonradan ortaya çıkması durumu.
TravmaCo-regülasyon
Bir kişinin duygusal durumunu, güvenli ve sakin bir başkasının varlığı ve desteğiyle düzenleyebilmesi süreci.
TravmaGevşeme Teknikleri
Bedeni ve zihni bilinçli olarak sakinleştirerek stres, kaygı ve aşırı uyarılmayı azaltmayı amaçlayan uygulamalar bütünü.
TravmaTopraklanma (Grounding)
Dikkati şimdiki ana ve bedene yönelterek yoğun duygu ya da dissosiyasyon anında gerçeklikle bağı güçlendiren teknikler.
TravmaAsiri Tetikte Olma (Hipervijilans)
Sürekli tehlike beklenir gibi aşırı uyanık, tetikte ve çevreyi tarayan bir uyarılmışlık hali.
TravmaFlashback
Geçmiş bir travmatik anının, sanki yeniden o anda yaşanıyormuş gibi canlı biçimde geri gelmesi.
TravmaDerealizasyon
Çevrenin ve dış dünyanın gerçek dışı, rüya gibi ya da uzak görünmesiyle yaşanan yabancılaşma hali.
TravmaNefes Egzersizi
Nefesi bilinçli olarak yavaşlatıp düzenleyerek bedeni sakinleştirmeyi amaçlayan uygulamalar.
TravmaTetiklenme (Trigger)
Bir uyaranın geçmiş bir travmatik anıyı ya da yoğun duygusal tepkiyi aniden harekete geçirmesi durumu.
TravmaDissosiyasyon
Düşünce, duygu, anı ve kimlik gibi normalde bütünleşik yaşanan zihinsel süreçlerin birbirinden kopması durumu.
PsikolojiCift Terapisi
İki partner arasındaki iletişim, çatışma ve bağı ele alarak ilişki doyumunu artırmayı amaçlayan bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiAile Terapisi
Aileyi bir bütün olarak ele alıp üyeler arasındaki iletişim ve ilişki örüntülerini iyileştirmeyi amaçlayan bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiOyun Terapisi
Çocukların duygularını ve yaşantılarını oyun yoluyla ifade etmesine olanak tanıyarak duygusal ve davranışsal zorluklarla çalışmayı amaçlayan bir terapi yöntemidir.
PsikolojiMaruz Birakma Terapisi
Kişinin korktuğu durum, nesne veya anılarla güvenli ve kademeli biçimde karşılaşmasını sağlayarak kaygı tepkisini azaltmayı amaçlayan davranışçı bir terapi yöntemidir.
PsikolojiDiyalektik Davranis Terapisi (DBT)
Kabul ile değişimi dengeleyerek duygu düzenleme, sıkıntıya dayanma ve kişilerarası beceriler kazandırmayı amaçlayan, bilişsel davranışçı temelli bir terapi yöntemidir.
PsikolojiSema Terapi
Çocuklukta oluşan ve yaşam boyu tekrarlayan işlevsiz düşünce ve davranış kalıplarını, yani şemaları tanıyıp değiştirmeyi amaçlayan bütünleştirici bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiEMDR
Göz hareketleri gibi çift yönlü uyarımlar kullanarak travmatik anıların yarattığı sıkıntıyı azaltmayı amaçlayan bir psikoterapi yöntemidir.
PsikolojiSonlandırma (Terapi)
Terapi sürecinin planlı biçimde tamamlanması ve danışanla uzman arasındaki çalışmanın sonlandırılması aşamasıdır.
PsikolojiAktarımla Çalışma
Danışanın geçmiş ilişkilerinden gelen duygu ve örüntüleri uzmana yansıtmasının terapide bir çalışma aracı olarak ele alınmasıdır.
PsikolojiZihinselleştirme
Kişinin kendisinin ve başkalarının davranışlarının altındaki zihinsel durumları anlama kapasitesini güçlendirmeyi amaçlayan bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiRol Oynama (Terapi)
Danışanın belirli bir durumu seans içinde canlandırarak yeni davranış ve becerileri güvenli biçimde denemesine dayanan bir terapi tekniğidir.
PsikolojiAktivite Çizelgesi
Danışanın gün içindeki etkinliklerini ve bunlara eşlik eden duygularını planlı biçimde izlemesine dayanan, bilişsel davranışçı bir tekniktir.
PsikolojiDüşünce Kaydı
Danışanın belirli durumlardaki düşünce, duygu ve davranışlarını yazılı olarak izlemesine dayanan, bilişsel terapide kullanılan bir tekniktir.
PsikolojiDereceli Maruz Bırakma
Danışanın korkulan durumlara, en az kaygı verenden başlayarak basamak basamak yaklaşmasına dayanan bir maruz bırakma tekniğidir.
PsikolojiMaruz Bırakma ve Tepki Önleme
Danışanın kaygı uyandıran uyaranla karşılaşıp buna eşlik eden zorlantılı davranışı yapmaktan kaçınmasına dayanan bir terapi tekniğidir.
PsikolojiDavranış Deneyi
Danışanın bir düşünce ya da korkuyu gerçek yaşamda planlı biçimde sınamasına dayanan, bilişsel davranışçı terapide kullanılan bir tekniktir.
PsikolojiSokratik Sorgulama
Danışanın düşüncelerini yönlendirici sorularla birlikte inceleyip sınamasına yardımcı olan, bilişsel terapide kullanılan bir tekniktir.
PsikolojiGevşeme Eğitimi
Nefes çalışması ve kas gevşetme gibi yöntemlerle bedensel gerginliği ve kaygıyı azaltmayı öğreten yapılandırılmış bir tekniktir.
PsikolojiBiofeedback
Kalp atışı veya kas gerginliği gibi bedensel süreçlerin cihazlarla ölçülüp danışana geri bildirilerek bilinçli denetiminin öğretilmesini amaçlayan bir tekniktir.
PsikolojiJetonla Ödüllendirme
İstenen davranışların, sonradan ödüllerle değiştirilebilen jeton ya da puanlarla pekiştirilmesine dayanan davranışçı bir tekniktir.
PsikolojiBoş Sandalye Tekniği
Danışanın boş bir sandalyeye yerleştirdiği bir kişiyle ya da kendi bir yanıyla konuşmasını içeren, yaşantısal bir terapi tekniğidir.
PsikolojiSel Tekniği (Flooding)
Danışanın kaçınma davranışı göstermeden korkulan uyaranla yoğun ve uzun süreli biçimde karşı karşıya kalmasına dayanan bir maruz bırakma tekniğidir.
PsikolojiSistematik Duyarsızlaştırma
Gevşeme ile korku uyandıran durumların kademeli olarak eşleştirilmesi yoluyla kaygıyı azaltmayı amaçlayan davranışçı bir terapi tekniğidir.
PsikolojiTerapotik Sinirlar
Terapi ilişkisini güvenli ve profesyonel tutmak için belirlenen rol, mesafe ve davranış kuralları bütünü.
PsikolojiDanisan Merkezli Yaklasim
Danışanın kendi gelişim kapasitesine güvenen, empati ve koşulsuz kabul üzerine kurulu hümanist terapi yaklaşımı.
PsikolojiSupervizyon
Bir ruh sağlığı uzmanının, daha deneyimli bir meslektaşından düzenli rehberlik ve danışmanlık aldığı mesleki gelişim süreci.
PsikolojiPsikoegitim
Kişiye ruhsal durumu, belirtileri ve başa çıkma yolları hakkında yapılandırılmış, anlaşılır bilgi verme yaklaşımı.
PsikolojiTerapide Direnc
Danışanın terapi sürecindeki değişime ya da belirli konulara bilinçli veya bilinçdışı olarak karşı koymasını anlatan kavram.
PsikolojiTerapotik Ittifak
Danışan ile terapist arasında kurulan güven, işbirliği ve ortak hedef temelli çalışma ilişkisi.
PsikolojiBilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapi
Bilişsel terapi ilkelerini bilinçli farkındalık uygulamalarıyla birleştirerek özellikle yineleyen depresyonda nüksü azaltmayı amaçlayan bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiDanışan Merkezli Terapi
Koşulsuz kabul, empati ve içtenlik temelinde danışanın kendi gelişim kapasitesine güvenen bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiGestalt Terapisi
Danışanın şimdiki an deneyimine, farkındalığına ve bütünsel yaşantısına odaklanan bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiVaroluşçu Terapi
Anlam, özgürlük, sorumluluk ve ölüm gibi temel varoluşsal konuları ele alarak danışanın yaşamına anlam katmasını destekleyen bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiBütüncül Terapi
Farklı terapi yaklaşımlarının tekniklerini danışanın ihtiyacına göre bir araya getiren, bütünleştirici bir terapi anlayışıdır.
PsikolojiMüzik Terapisi
Müzik dinleme, çalma ve doğaçlama gibi etkinlikleri kullanarak duygusal, bilişsel ve sosyal ihtiyaçlara yönelmeyi amaçlayan bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiSanat Terapisi
Resim, çizim ve heykel gibi yaratıcı süreçleri kullanarak duyguları ifade etmeyi ve ruhsal iyilik halini desteklemeyi amaçlayan bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiPsikodinamik Terapi
Davranış ve duyguların ardındaki bilinçdışı süreçleri ve geçmiş yaşantıların güncel etkilerini anlamayı amaçlayan bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiBilişsel Davranışçı Terapi
Düşünce, duygu ve davranışlar arasındaki bağı ele alarak işlevsiz düşünce kalıplarını ve davranışları değiştirmeyi amaçlayan yapılandırılmış bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiKabul ve Kararlılık Terapisi
Rahatsız edici düşünce ve duygularla mücadele etmek yerine onları kabul etmeyi ve değerlere uygun bir yaşam kurmayı amaçlayan bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiMentalizasyon Temelli Terapi
Kişinin kendi ve başkalarının davranışlarının ardındaki zihinsel durumları anlama kapasitesini, yani mentalizasyonu güçlendirmeyi amaçlayan bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiMotivasyonel Görüşme
Danışanın değişime yönelik kendi içsel motivasyonunu güçlendirmeyi amaçlayan, işbirliğine dayalı bir görüşme yaklaşımıdır.
PsikolojiÇözüm Odaklı Kısa Terapi
Sorunun nedenlerinden çok danışanın güçlü yanlarına ve ulaşmak istediği çözüme odaklanan, kısa süreli bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiKişilerarası Terapi
Belirtilerin yakın ilişkilerdeki güçlüklerle bağını ele alarak ilişki örüntülerini iyileştirmeyi amaçlayan, süresi sınırlı bir terapi yaklaşımıdır.
PsikolojiBaşa Çıkma Kaynakları
Kişinin stresle mücadelede yararlanabileceği kişisel, sosyal ve çevresel varlıkların tümü.
PsikolojiAllostatik Yük
Uzun süreli ve tekrarlayan stresin bedende biriken yıpratıcı etkilerinin toplamı.
PsikolojiTravma Sonrası Büyüme
Çok zorlayıcı bir yaşam olayının ardından kişinin olumlu yönde gelişim ve değişim yaşaması.
PsikolojiPsikolojik Sağlamlık
Zorluklar ve stres karşısında uyum sağlayabilme ve toparlanabilme kapasitesi.
PsikolojiSosyal Destek
Kişinin çevresindeki insanlardan aldığı duygusal, bilgisel ve maddi yardımların tümü.
PsikolojiAnlam Odaklı Başa Çıkma
Zorlayıcı bir deneyimde anlam bulmaya ve onu daha büyük bir çerçeveye yerleştirmeye yönelik başa çıkma yaklaşımı.
PsikolojiDuygu Odaklı Başa Çıkma
Stresin yarattığı olumsuz duyguları yönetmeye ve hafifletmeye yönelik başa çıkma yaklaşımı.
PsikolojiProblem Odaklı Başa Çıkma
Stres kaynağını doğrudan değiştirmeye ya da ortadan kaldırmaya yönelik başa çıkma yaklaşımı.
Psikolojiİkincil Değerlendirme
Kişinin bir stres durumuyla başa çıkmak için elindeki kaynakları ve seçenekleri tartması.
PsikolojiBirincil Değerlendirme
Bir durumun kişinin esenliği açısından tehdit, kayıp ya da fırsat olup olmadığının ilk zihinsel değerlendirmesi.
PsikolojiStres Etkeni
Bedende ya da zihinde stres tepkisi oluşturan iç veya dış kaynaklı her türlü uyaran.
PsikolojiTükenme Evresi
Genel uyum sendromunun üçüncü evresi; uzun süreli stres sonucu bedenin kaynaklarının tükendiği dönem.
PsikolojiDirenç Evresi
Genel uyum sendromunun ikinci evresi; bedenin stres etkenine uyum sağlayarak dengesini korumaya çalıştığı dönem.
PsikolojiAlarm Tepkisi
Genel uyum sendromunun ilk evresi; bedenin bir tehdidi algıladığında harekete geçtiği ani hazırlık durumu.
PsikolojiGenel Uyum Sendromu
Bedenin uzun süreli strese verdiği üç evreli fizyolojik tepki dizisi: alarm, direnç ve tükenme.
PsikolojiÖnyargı
Bir kişiye veya gruba, yeterli bilgiye dayanmadan, çoğunlukla olumsuz yönde önceden oluşturulmuş tutum ve duygu.
PsikolojiKalıpyargı
Bir gruba mensup tüm bireylere aynı özellikleri atfeden, aşırı genelleştirilmiş ve katı zihinsel inançlar bütünü.
PsikolojiAtıf Kuramı
İnsanların kendi ve başkalarının davranışlarının nedenlerini nasıl açıkladığını inceleyen sosyal psikoloji yaklaşımı.
PsikolojiSosyal Kıyaslama
Bireyin kendini değerlendirmek için yeteneklerini, görüşlerini ve durumunu başkalarıyla karşılaştırma eğilimi.
PsikolojiSeyirci Etkisi
Bir acil durumda çevrede ne kadar çok kişi varsa, bireyin yardım etme olasılığının o kadar azaldığı sosyal olgu.
PsikolojiGrup Düşüncesi
Uyum ve uzlaşma arzusunun, bir grupta eleştirel düşünmeyi bastırarak hatalı kararlara yol açtığı düşünme biçimi.
Psikolojiİtaat
Bireyin bir otorite figürünün doğrudan emir veya talimatına, kendi yargısıyla çelişse bile uyma davranışı.
PsikolojiKonformite
Bireyin tutum ve davranışlarını gerçek ya da hayali bir grup baskısı doğrultusunda değiştirmesi, yani gruba uyma eğilimi.
PsikolojiAzınlık Etkisi
Sayıca küçük ya da güçsüz bir grubun, tutarlı duruşuyla çoğunluğun görüş ve tutumlarını zamanla değiştirebilmesi.
PsikolojiSosyal Etki
İnsanların düşünce, duygu ve davranışlarının başkalarının gerçek ya da hayali varlığından etkilenmesi süreci.
PsikolojiBoyun Eğme
Bireyin başka birinin doğrudan ricasına ya da talebine, açık bir emir olmasa da olumlu yanıt vermesi.
PsikolojiKapıyı Yüzüne Çarpma Tekniği
Önce reddedilmesi beklenen büyük bir istek sunup, reddedilince daha küçük asıl isteğe geçen ikna ve uyum tekniği.
PsikolojiAyağını Kapıya Koyma Tekniği
Önce küçük bir isteği kabul ettiren, ardından daha büyük bir isteğe geçiş yapan kademeli ikna ve uyum tekniği.
Psikolojiİkna
Bir kişi ya da grubun, iletişim yoluyla başkalarının tutum, inanç ya da davranışlarını değiştirmeye yönelik çabası.
PsikolojiBilişsel Tutarlılık
Bireyin inançları, tutumları ve davranışları arasında uyum sağlama ve çelişkiden kaçınma yönündeki temel eğilimi.
PsikolojiTutum Değişimi
Bireyin bir nesne, kişi ya da konuya yönelik değerlendirici eğiliminin zaman içinde ya da bir etkiyle dönüşmesi.
PsikolojiSosyal Karşılaştırma Kuramı
İnsanların kendi yeteneklerini ve görüşlerini değerlendirmek için başkalarıyla karşılaştırma yaptığını öne süren kuram.
PsikolojiKendini İzleme
Bireyin sosyal durumlara göre davranışlarını gözlemleyip ayarlama derecesini ifade eden kişilik eğilimi.
PsikolojiBenlik Sunumu
Bireyin başkalarının kendisi hakkında oluşturacağı izlenimi yönetmek için davranışlarını ve görünümünü düzenleme süreci.
PsikolojiSosyal Şema
Kişiler, roller, gruplar ve sosyal olaylar hakkında geçmiş deneyimle oluşmuş, bilgiyi düzenleyen zihinsel yapı.
PsikolojiAtıf Yanlılıkları
İnsanların kendi ve başkalarının davranışlarının nedenlerini açıklarken sistematik biçimde yaptığı yorumlama hataları.
PsikolojiKalıpyargı Tehdidi
Bireyin ait olduğu gruba yönelik olumsuz bir kalıpyargıyı doğrulama kaygısının, performansını olumsuz etkileme durumu.
Psikolojiİzlenim Oluşturma
Bireyin karşılaştığı bir kişi hakkında sınırlı bilgiden yola çıkarak zihninde bütünsel bir değerlendirme oluşturma süreci.
PsikolojiSosyal Biliş
İnsanların kendileri ve başkaları hakkındaki sosyal bilgiyi nasıl algıladığını, yorumladığını, hatırladığını ve kullandığını inceleyen alan.
PsikolojiSağlığı Koruyucu Davranış
Hastalıkları önlemek ve sağlığı sürdürmek amacıyla kişinin sağlıklı olduğu dönemde bilinçli olarak gerçekleştirdiği davranışlar.
PsikolojiStres Aşılama
Kişinin stres verici durumlara karşı başa çıkma becerilerini önceden geliştirmesini amaçlayan aşamalı psikolojik yaklaşım.
PsikolojiDavranışsal Tıp
Davranış bilimleri ile tıp bilgisini bir araya getirerek sağlığın korunması ve hastalığın tedavisine katkı sağlayan disiplinler arası alan.
PsikolojiYaşam Kalitesi
Kişinin fiziksel, ruhsal ve toplumsal alanlardaki iyilik halini ve yaşamından duyduğu genel doyumu ifade eden çok boyutlu kavram.
PsikolojiSağlık Okuryazarlığı
Kişinin sağlığıyla ilgili bilgilere ulaşma, bunları anlama, değerlendirme ve karar verirken kullanabilme kapasitesi.
PsikolojiKronik Hastalık Uyumu
Kişinin uzun süreli bir sağlık durumuyla yaşamaya psikolojik, davranışsal ve toplumsal olarak ayak uydurma süreci.
PsikolojiAğrı Yönetimi
Ağrıyı azaltmaya ve ağrıyla yaşam kalitesini korumaya yönelik psikolojik, davranışsal ve tıbbi yaklaşımların bütünü.
PsikolojiPsikonöroimmünoloji
Psikolojik süreçlerin, sinir sisteminin ve bağışıklık sisteminin birbiriyle etkileşimini inceleyen disiplinler arası araştırma alanı.
PsikolojiBiyopsikososyal Model
Sağlığı ve hastalığı biyolojik, psikolojik ve toplumsal etkenlerin etkileşimiyle açıklayan bütüncül sağlık anlayışı.
PsikolojiTedaviye Uyum
Kişinin sağlık uzmanınca önerilen tedavi planını, ilaç kullanımını ve yaşam tarzı önerilerini benimseyip sürdürme derecesi.
PsikolojiHastalık Algısı
Kişinin bir hastalığın nedeni, süresi, sonuçları ve denetlenebilirliğine ilişkin geliştirdiği kişisel inanç ve değerlendirmeler bütünü.
PsikolojiSağlık Davranışı
Kişinin sağlığını korumaya, geliştirmeye ya da hastalıkla başa çıkmaya yönelik bilinçli olarak yaptığı her türlü etkinlik.
PsikolojiDeğişim Aşamaları Modeli
Davranış değişiminin tek seferde değil, farkındalık öncesinden sürdürmeye uzanan ardışık aşamalar boyunca gerçekleştiğini öne süren model.
PsikolojiPlanlı Davranış Kuramı
Davranışın en güçlü belirleyicisinin niyet olduğunu; niyetin de tutum, öznel norm ve algılanan kontrolden şekillendiğini öne süren kuram.
PsikolojiSağlık İnanç Modeli
Kişilerin sağlıkla ilgili davranışları benimsemesini, hastalık algısı ve davranışın yarar ile engellerine ilişkin inançlarla açıklayan kuram.
PsikolojiSağlık Psikolojisi
Psikolojik, davranışsal ve toplumsal etkenlerin sağlık, hastalık ve sağlık bakımı üzerindeki rolünü inceleyen uygulamalı psikoloji alanı.
PsikolojiBilişsel Çelişki
Kişinin birbiriyle çelişen inanç, tutum veya davranışlara aynı anda sahip olduğunda yaşadığı rahatsızlık verici zihinsel gerilim.
PsikolojiKarşılıklılık Normu
İnsanların kendilerine yapılan iyiliğe veya jeste benzer biçimde karşılık verme yönünde hissettikleri toplumsal beklenti ve sosyal kural.
PsikolojiAktör-Gözlemci Yanlılığı
Kişinin kendi davranışlarını durumsal etkenlerle, başkalarının davranışlarını ise kişilik özellikleriyle açıklama eğilimi.
PsikolojiSosyal Kolaylaştırma
Başkalarının varlığının bireyin performansını etkilemesi; basit veya iyi öğrenilmiş görevlerde performansın artma eğilimi.
PsikolojiKimliksizleşme
Bireyin grup içinde kişisel kimliğinin ve öz farkındalığının azalması; bunun sonucunda davranışlar üzerindeki bireysel denetimin gevşemesi.
PsikolojiGrup Kutuplaşması
Grup tartışması sonrasında üyelerin görüşlerinin, başlangıçtaki eğilim yönünde daha uç ve aşırı bir noktaya kayması olgusu.
PsikolojiSosyal Aylaklık
Bireylerin bir grup içinde ortak bir göreve katkıda bulunurken, tek başına çalıştıklarına kıyasla daha az çaba göstermesi eğilimi.
PsikolojiKendine Hizmet Eden Yanlılık
Başarıları kendi yetenek ve çabasına, başarısızlıkları ise dış koşullara bağlama eğilimini tanımlayan atıf yanlılığı.
PsikolojiTemel Atıf Hatası
Başkalarının davranışlarını açıklarken durumsal etkenleri yeterince hesaba katmadan, davranışı kişilik özelliklerine bağlama eğilimi.
PsikolojiKritik Dönem (Dil)
Dil ediniminin görece kolay ve doğal biçimde gerçekleştiği, gelişimin belirli bir yaşam dönemiyle sınırlı olduğu öne sürülen zaman aralığı.
PsikolojiDil Edinim Aygıtı
Noam Chomsky tarafından öne sürülen, insanların dili edinmesini sağlayan doğuştan gelen varsayımsal zihinsel kapasiteyi tanımlayan kavram.
PsikolojiTelgrafik Konuşma
Çocukların dil gelişiminde, yalnızca anlamca en önemli sözcükleri kullanıp ekleri ve bağlaçları büyük ölçüde dışarıda bıraktığı kısa konuşma biçimi.
PsikolojiAşırı Genelleme (Dil)
Çocukların dil edinimi sırasında öğrendikleri bir dilbilgisi kuralını, kuralın geçerli olmadığı kuraldışı durumlara da uygulaması.
PsikolojiDil Edinimi
Çocukların doğal yollarla, çoğunlukla bilinçli öğretime gerek kalmadan ana dillerini anlama ve üretme becerisi kazanma süreci.
PsikolojiMorfem
Bir dilde anlam taşıyan en küçük dil birimi; kök, ek veya tek başına bir sözcük biçiminde olabilir.
PsikolojiFonem
Bir dilde anlam ayırt etmeye yarayan en küçük ses birimi; tek başına anlam taşımaz ama sözcükleri birbirinden ayırır.
Psikolojiİd-Ego-Süperego
Freud'un kişilik kuramında ruhsal yapıyı oluşturan ve birbiriyle etkileşen üç temel bileşen.
PsikolojiBastırma
Kaygı yaratan düşünce, anı ve dürtülerin bilinçdışına itilerek bilinçten uzak tutulduğu temel savunma mekanizması.
PsikolojiTransferans (Aktarım)
Danışanın geçmiş ilişkilerine ait duygu ve beklentilerini, çoğu zaman bilinçdışı olarak terapiste aktarması.
PsikolojiArketip
Jung'un kuramında kolektif bilinçdışında bulunan, insanlığın ortak deneyimlerinden doğan evrensel imge ve örüntüler.
PsikolojiGölge (Jung)
Jung'un analitik psikolojisinde kişinin kabul etmediği, bastırdığı ya da farkında olmadığı yönlerini içeren bilinçdışı arketip.
PsikolojiLibido
Psikanalitik kuramda yaşam ve cinsellikle ilişkilendirilen, davranışı yönlendiren ruhsal enerji ve dürtü.
PsikolojiKatarsis
Bastırılmış duygu ve gerilimlerin dışa vurulmasıyla yaşanan duygusal boşalma ve rahatlama deneyimi.
PsikolojiYansıtma (Projeksiyon)
Kişinin kendinde kabul etmediği duygu, dürtü veya özellikleri bilinçdışı olarak bir başkasına atfettiği savunma mekanizması.
PsikolojiRüya Yorumu
Rüyaların içeriğini, kişinin bilinçdışı istek, çatışma ve duygularını anlamak için yorumlamayı amaçlayan psikanalitik yaklaşım.
ÖzgüvenNarsisistik Yara
Kişinin benlik değeri ve öz imgesinin, eleştiri, reddedilme veya başarısızlık karşısında derinden örselenmesi durumu.
PsikolojiOedipus Kompleksi
Freud'un kuramında, çocuğun gelişim sürecinde karşı cinsten ebeveyne yönelik bilinçdışı yakınlık ve aynı cinsten ebeveynle rekabet eğilimi.
PsikolojiGerileme
Stres veya kaygı karşısında kişinin daha erken bir gelişim dönemine ait davranış ve tepki biçimlerine geri dönmesi.
PsikolojiYer Değiştirme
Bir kişiye veya duruma yönelik duyguların, daha az tehdit edici görülen başka bir hedefe yöneltildiği savunma mekanizması.
PsikolojiRasyonelleştirme
Kabul edilmesi zor davranış veya duyguları, gerçek nedenleri yerine mantıklı ve kabul edilebilir gerekçelerle açıklama eğilimi.
PsikolojiYüceltme
Toplumsal olarak kabul görmeyen dürtü ve isteklerin, kabul edilebilir ve verimli etkinliklere dönüştürülmesini sağlayan savunma mekanizması.
PsikolojiGrup Terapisi
Bir ruh sağlığı uzmanı eşliğinde birden çok danışanın bir arada çalıştığı psikoterapi biçimi.
PsikolojiÖğrenilmiş İyimserlik
Olumsuz olayları yorumlama biçimini değiştirerek geliştirilebilen, daha umutlu bir açıklama tarzı.
Psikolojiİyi Oluş
Kişinin olumlu duygular, yaşam doyumu ve anlamlı işlevsellik içeren genel ruhsal sağlık durumu.
PsikolojiSabit Zihniyet
Yetenek ve zekanın doğuştan belirli ve değiştirilemez olduğuna dair inanç ve bakış açısı.
PsikolojiMinnettarlık
Yaşamdaki olumlu yönleri ve alınan iyilikleri fark edip takdir etme yönelimi ve duygusu.
PsikolojiAkış
Bir etkinliğe tamamen kapılarak zaman algısının kaybolduğu, yoğun odaklanma ve keyif hali.
StresPsikolojik Dayanıklılık
Zorluk, stres ve travma karşısında uyum sağlayabilme ve toparlanabilme kapasitesi.
İyi OluşZihin Beden Uyumu
Düşünce, duygu ve bedensel süreçlerin birbiriyle etkileşim içinde olduğu, ruhsal ve bedensel sağlığın iç içe geçtiği anlayışıdır.
İyi OluşCanlılık
Kişinin kendini enerjik, diri ve yaşam dolu hissetmesini anlatan, fiziksel ve ruhsal enerjiyle ilişkili bir iyi oluş durumudur.
Pozitif PsikolojiErdemler
Pozitif psikolojide karakter güçlerini bir araya getiren, kültürler arasında değer verilen temel ahlaki niteliklerdir.
İyi OluşNezaket Rastlantıları
Kişinin, beklenmedik biçimde ve karşılık gözetmeden başkalarına küçük iyiliklerde bulunmasını anlatan bir uygulamadır.
İyi OluşNazik Tutum
Başkalarına yardımcı olmaya, onların iyiliğini gözetmeye ve onlara karşı anlayışlı davranmaya yönelik istekli tutumdur.
İyi OluşÇağrı
Kişinin işini, yalnızca geçim ya da kariyer olarak değil, anlamlı ve değerleriyle uyumlu bir uğraş olarak deneyimlemesini anlatan kavramdır.
İyi OluşYaşam Amacı
Kişinin yaşamına yön veren, davranışlarını ve hedeflerini düzenleyen, anlamlı ve süreklilik taşıyan bir niyet duygusudur.
İyi OluşMinnettarlık Günlüğü
Kişinin düzenli olarak minnettar olduğu şeyleri yazıya döktüğü, minnettarlığı bir alışkanlık haline getirmeyi amaçlayan basit bir uygulamadır.
Pozitif PsikolojiÖz Şefkatin Üç Bileşeni
Öz şefkati oluşturan üç öğedir: kendine nazik davranma, ortak insanlık duygusu ve bilinçli farkındalık.
Pozitif PsikolojiUmut Kuramı
Umudu, hedefler ile bu hedeflere giden yolları üretme ve onları izleme motivasyonunu içeren bir düşünce süreci olarak tanımlayan kuramdır.
Pozitif PsikolojiÖzerklik Desteği
Bir kişinin seçimlerine, bakış açısına ve gönüllülüğüne alan açarak onun kendi davranışını yönetmesini destekleyen tutumdur.
Pozitif PsikolojiÖz Belirleme Kuramı
Özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma temel psikolojik ihtiyaçlarının karşılanmasının motivasyon ve iyi oluşu desteklediğini öne süren kuramdır.
İyi OluşIkigai
Japonca kökenli, kişiye yaşamında değer ve süreklilik duygusu veren, sabah uyanmak için bir neden anlamına gelen kavramdır.
İyi OluşHedonik ve Ödaimonik Mutluluk
Mutluluğa iki farklı bakış açısıdır: keyif ve haz odaklı hedonik mutluluk ile anlam ve gelişim odaklı ödaimonik mutluluk.
İyi OluşSavoring (Tadını Çıkarma)
Olumlu yaşantıların farkına vararak onları değer verme ve içinden alınan keyfi sürdürme veya artırma kapasitesidir.
Pozitif PsikolojiPozitif Psikoloji
İnsanın güçlü yanlarını, iyi oluşunu ve yaşamı değerli kılan koşulları bilimsel yöntemlerle inceleyen psikoloji alanıdır.
PsikolojiBeklenti Yönetimi
Kişinin kendisine, başkalarına ve geleceğe dair beklentilerini gerçekçi biçimde düzenleme ve ifade etme becerisi.
PsikolojiHayal Kırıklığı
Beklenen bir sonucun gerçekleşmemesi durumunda yaşanan üzüntü, düş kırıklığı ve doyumsuzluk duygusu.
PsikolojiMerak
Yeni bilgi, deneyim ve uyaranları keşfetme isteği uyandıran, öğrenmeyi ve gelişimi besleyen olumlu güdü.
PsikolojiKontrol Odağı
Kişinin yaşamındaki olayların kendi davranışlarına mı yoksa dış etkenlere mi bağlı olduğuna dair genel inancı.
PsikolojiKaramsarlık
Geleceğe ve olayların sonuçlarına dair genel olarak olumsuz beklentiler taşıma eğilimi ve bakış açısı.
Psikolojiİyimserlik
Geleceğe ve olayların sonuçlarına dair genel olarak olumlu beklentiler taşıma eğilimi ve bakış açısı.
PsikolojiUmut
Kişinin değer verdiği hedeflere ulaşabileceğine ve bu hedeflere giden yollar bulabileceğine dair olumlu beklenti.
PsikolojiŞükran
Yaşamdaki olumlu yönlerin ve alınan iyiliklerin farkına varıp değerini takdir etmeye dayanan olumlu duygu ve tutum.
PsikolojiKabul
Bir deneyimi, duyguyu veya gerçekliği değiştirmeye çalışmadan, ona karşı koymadan olduğu gibi kabullenme tutumu.
PsikolojiAlışkanlık Döngüsü
Bir davranışın otomatikleşmesini açıklayan, ipucu, rutin ve ödülden oluşan tekrarlayan davranış örüntüsü.
Psikolojiİçsel ve Dışsal Motivasyon
Bir davranışın içsel doyum ve ilgiyle mi yoksa dışarıdan gelen ödül ve baskıyla mı yönlendirildiğini ayırt eden motivasyon türleri.
PsikolojiEgo Tükenmesi
Yoğun öz kontrol kullanımının ardından sonraki öz denetim görevlerinde geçici performans düşüşü yaşandığını öne süren kuram.
PsikolojiÖz Disiplin
Kişinin hedeflerine ulaşmak için kısa vadeli cazibelere direnip tutarlı ve düzenli davranışı sürdürebilme becerisi.
PsikolojiHedef Belirleme
Ulaşılmak istenen sonuçların net, anlamlı ve yönlendirici biçimde tanımlanması yoluyla davranışı yönlendirme süreci.
Psikolojiİrade Gücü
Kişinin anlık dürtü ve isteklere direnerek uzun vadeli hedefleri doğrultusunda davranabilme kapasitesi.
PsikolojiÖz Düzenleme
Kişinin duygularını, düşüncelerini ve davranışlarını hedeflerine ulaşmak için yönetebilme ve kontrol edebilme becerisi.
PsikolojiÜstün zeka
Üstün zeka, kişinin bir veya birden çok alanda yaşıtlarına göre belirgin biçimde ileri düzeyde zihinsel yetenek göstermesidir.
PsikolojiZeka bölümü
Zeka bölümü, bir kişinin standartlaştırılmış zeka testlerindeki performansını kendi yaş grubuna göre ifade eden bir puandır.
PsikolojiÇoklu zeka kuramı
Çoklu zeka kuramı, zekanın tek bir genel yetenek değil, birbirinden görece bağımsız çeşitli zeka alanlarından oluştuğunu öne süren yaklaşımdır.
PsikolojiKristalize zeka
Kristalize zeka, yaşam boyu edinilen bilgi, deneyim ve becerilerin problem çözmede kullanılabilmesi yeteneğidir.
PsikolojiAkışkan zeka
Akışkan zeka, yeni problemleri önceden öğrenilmiş bilgiye dayanmadan akıl yürütme ve örüntü kavrama yoluyla çözme yeteneğidir.
PsikolojiGenel zeka faktörü
Genel zeka faktörü, farklı zihinsel görevlerdeki başarıların birbiriyle ilişkili olmasını açıklayan ortak bir zihinsel yetenek varsayımıdır.
PsikolojiPekiştirme tarifeleri
Pekiştirme tarifeleri, bir davranışın hangi sıklık ve düzende pekiştirileceğini belirleyen kurallar bütünüdür.
PsikolojiAralıklı pekiştirme
Aralıklı pekiştirme, hedef davranışın yalnızca bazı ortaya çıkışlarında pekiştirecin verildiği pekiştirme düzenidir.
PsikolojiSürekli pekiştirme
Sürekli pekiştirme, hedeflenen davranışın her ortaya çıkışında pekiştirecin verildiği pekiştirme düzenidir.
PsikolojiOlumsuz pekiştirme
Olumsuz pekiştirme, bir davranışın ardından rahatsız edici bir uyaranın ortadan kalkmasıyla o davranışın tekrarlanma olasılığının artmasıdır.
PsikolojiOlumlu pekiştirme
Olumlu pekiştirme, bir davranışın ardından hoşa giden bir uyaranın eklenmesiyle o davranışın tekrarlanma olasılığının artmasıdır.
PsikolojiKademeli yaklaştırma
Kademeli yaklaştırma, hedef davranışa giderek daha çok benzeyen ara tepkilerin sırayla pekiştirildiği adımlar dizisidir.
PsikolojiBiçimlendirme
Biçimlendirme, hedef davranışa giderek yaklaşan tepkilerin sırayla pekiştirilerek yeni bir davranışın adım adım oluşturulmasıdır.
Psikolojiİçgörüsel öğrenme
İçgörüsel öğrenme, bir problemin parçaları arasındaki ilişkinin aniden kavranmasıyla çözümün bir anda ortaya çıkmasıdır.
PsikolojiGizil öğrenme
Gizil öğrenme, bir bilginin pekiştirme olmadan edinilip davranışa yansımadan saklı kalması ve uygun koşul oluştuğunda ortaya çıkmasıdır.
PsikolojiUyari Genellemesi
Bir uyarana verilen öğrenilmiş tepkinin, ona benzeyen başka uyaranlar tarafından da uyandırılması.
PsikolojiSonme (Extinction)
Öğrenilmiş bir tepkinin, onu sürdüren pekiştirme veya eşleşme ortadan kalktığında zamanla zayıflayıp azalması.
PsikolojiGozlemsel Ogrenme (Modelleme)
Bir davranışın doğrudan yaşanmadan, başkalarını gözlemleyerek ve onları model alarak öğrenildiği süreç.
PsikolojiCeza (Davranissal)
Bir davranışın ardından gelerek o davranışın tekrarlanma olasılığını azaltmayı amaçlayan sonuç.
PsikolojiPekistirec
Bir davranışın ardından gelerek o davranışın tekrarlanma olasılığını artıran her türlü uyaran veya sonuç.
PsikolojiEdimsel Kosullanma
Davranışların kendilerini izleyen ödül ve ceza gibi sonuçlara göre güçlenip zayıfladığı öğrenme biçimi.
PsikolojiKlasik Kosullanma
Nötr bir uyaranın, doğal bir tepki uyandıran uyaranla eşleşerek zamanla aynı tepkiyi tek başına uyandırmaya başladığı öğrenme biçimi.
PsikolojiNörotransmitter
Sinir hücreleri arasında bilgi taşıyan, beyin ve sinir sistemindeki iletişimi sağlayan kimyasal habercilere verilen ad.
PsikolojiNöroplastisite
Beynin deneyim, öğrenme ve değişen koşullara bağlı olarak kendini yeniden yapılandırma ve yeni bağlantılar kurma yeteneği.
PsikolojiAmigdala
Beyinde duyguların, özellikle korku ve tehdit tepkilerinin işlenmesinde merkezi rol oynayan badem şeklindeki yapı.
PsikolojiMelatonin
Uyku ve uyanıklık döngüsünü düzenleyen, karanlıkta salgısı artan ve biyolojik saatle ilişkilendirilen bir hormon.
PsikolojiAdrenalin
Tehlike veya stres anında vücudu harekete geçiren, kalp atışını ve enerjiyi artıran savaş ya da kaç tepkisinin temel hormonu.
PsikolojiMutluluk Hormonları
Olumlu duygular, iyi oluş ve keyif hissiyle ilişkilendirilen dopamin, serotonin, oksitosin ve endorfin gibi nörokimyasalların ortak adı.
PsikolojiEndorfin
Vücudun doğal ağrı kesicisi olarak işlev gören, ağrıyı azaltan ve iyi oluş hissiyle ilişkilendirilen bir grup nörokimyasal madde.
PsikolojiOksitosin
Bağlanma, güven ve yakınlık duygularıyla ilişkilendirilen, hem hormon hem de nörotransmitter olarak işlev gören bir madde.
PsikolojiBazal Ön Beyin
Beynin ön bölümünün alt kısmında yer alan, asetilkolin üreten ve dikkat, öğrenme ile bellek süreçlerinde rol oynayan bölge.
PsikolojiRafe Çekirdekleri
Beyin sapının orta hattında yer alan, serotonin üreten ve ruh hali, uyku ile uyanıklık süreçlerinde rol oynayan çekirdek topluluğu.
PsikolojiLocus Coeruleus
Beyin sapında yer alan, noradrenalin üreten ve uyanıklık, dikkat ile stres tepkilerinde rol oynayan küçük bir çekirdek.
PsikolojiVentral Tegmental Alan
Beyin sapının üst bölümünde yer alan, dopamin üreten ve ödül ile motivasyon süreçlerinde rol oynayan bir bölge.
PsikolojiNükleus Akumbens
Beynin ön bölümünün derininde yer alan, ödül, motivasyon ve haz süreçleriyle ilişkilendirilen bir çekirdek.
PsikolojiOrbitofrontal Korteks
Frontal lobun göz çukurlarının hemen üstünde yer alan, ödül, ceza ve değer değerlendirmesinde rol oynayan beyin bölgesi.
PsikolojiVentromedial Prefrontal Korteks
Frontal lobun alt ve orta bölümünde yer alan, duygu temelli karar verme ve değer değerlendirmesinde rol oynayan bölge.
PsikolojiDorsolateral Prefrontal Korteks
Frontal lobun ön ve yan bölümünde yer alan, planlama, çalışma belleği ve karar verme gibi yürütücü işlevlerde rol oynayan bölge.
PsikolojiWernicke Alanı
Genellikle sol temporal lobda yer alan ve dilin anlaşılması ile konuşmanın anlamlandırılmasında rol oynayan beyin bölgesi.
PsikolojiBroca Alanı
Genellikle sol frontal lobda yer alan ve konuşmanın üretilmesi ile dilbilgisel düzenlenmesinde rol oynayan beyin bölgesi.
Psikolojiİşitme Korteksi
Temporal lobda yer alan ve kulaktan gelen ses bilgilerinin işlenmesinde merkezi rol oynayan beyin kabuğu bölgesi.
PsikolojiGörme Korteksi
Beynin arka bölümünde, oksipital lobda yer alan ve gözden gelen görsel bilgilerin işlenmesinde merkezi rol oynayan bölge.
PsikolojiBirincil Somatosensoriyel Korteks
Paryetal lobun ön bölümünde yer alan, dokunma, basınç, sıcaklık ve vücut konumu gibi bedensel duyumların işlendiği bölge.
PsikolojiBirincil Motor Korteks
Frontal lobun arka bölümünde yer alan, istemli hareketlerin başlatılması ve yönlendirilmesinde merkezi rol oynayan beyin kabuğu bölgesi.
PsikolojiÖn Singulat Korteks
Beynin orta hattında, singulat kıvrımın ön bölümünde yer alan, dikkat, hata izleme ve duygu düzenlemede rol oynayan bölge.
Psikolojiİnsula
Beyin kabuğunun derinine kıvrılmış, bedensel duyumların farkındalığı, tat ve duyguların işlenmesinde rol oynayan bir bölge.
PsikolojiSubstantia Nigra
Orta beyinde yer alan, dopamin üretimi ve hareketin düzenlenmesiyle ilişkilendirilen koyu renkli yapı.
PsikolojiKorpus Striatum
Bazal ganglionların bir parçası olarak kabul edilen, hareketin düzenlenmesi, ödül ve alışkanlıkla ilişkilendirilen yapı.
PsikolojiSingulat Korteks
Limbik sistemin bir parçası olarak kabul edilen, duygu düzenleme, dikkat ve karar verme süreçleriyle ilişkilendirilen kıvrımlı bölge.
PsikolojiLimbik Sistem
Beynin derinliklerinde yer alan, duygular, motivasyon ve bellekle ilişkilendirilen birbirine bağlı yapılar bütünü.
PsikolojiOksipital Lop
Beynin arka bölümünde yer alan, görsel bilgilerin işlenmesiyle ilişkilendirilen lop.
PsikolojiTemporal Lop
Beynin yan bölümünde yer alan, işitme, dilin anlaşılması ve bellekle ilişkilendirilen lop.
PsikolojiParyetal Lop
Beynin üst arka bölümünde yer alan, dokunma, bedensel duyu ve uzamsal algının işlenmesiyle ilişkilendirilen lop.
PsikolojiFrontal Lop
Beynin ön bölümünde yer alan, planlama, karar verme, dürtü kontrolü ve istemli hareketle ilişkilendirilen lop.
PsikolojiSerebral Korteks
Beynin en dış katmanını oluşturan, düşünme, dil, algı ve istemli hareket gibi üst düzey işlevlerle ilişkilendirilen kıvrımlı yapı.
PsikolojiOrta Beyin
Beyin sapının üst bölümünde yer alan, görme ve işitmeyle ilgili reflekslerde ve hareketin düzenlenmesinde rol oynayan yapı.
PsikolojiPons
Beyin sapının orta bölümünde yer alan, beyin bölgeleri arasında bağlantı sağlayan ve uyku ile solunuma katkıda bulunan yapı.
PsikolojiMedulla Oblongata
Beyin sapının en alt bölümünde yer alan, solunum ve kalp atışı gibi yaşamsal işlevleri düzenleyen yapı.
PsikolojiBeyin Sapı
Beyni omurilikle birleştiren, solunum, kalp atışı ve uyanıklık gibi yaşamsal süreçleri düzenleyen yapı.
PsikolojiSerebellum
Beynin arka alt bölümünde yer alan, hareketlerin eşgüdümü, denge ve motor öğrenmede rol oynayan yapı.
PsikolojiBazal Ganglionlar
Beynin derinliklerinde yer alan, hareketin başlatılması ve düzenlenmesi ile alışkanlık oluşumunda rol oynayan çekirdek topluluğu.
PsikolojiTalamus
Beynin ortasında yer alan, duyu organlarından gelen bilgilerin büyük bölümünü beyin kabuğuna ileten bir aktarım merkezi.
PsikolojiHipotalamus
Beynin tabanında yer alan, vücut ısısı, açlık, susuzluk, uyku ve hormon salınımı gibi temel süreçleri düzenleyen küçük bir yapı.
PsikolojiAMPA Reseptörü
Sinir sistemindeki hızlı uyarıcı iletimin büyük kısmından sorumlu olan bir iyonotropik reseptör.
PsikolojiNMDA Reseptörü
Öğrenme ve bellekle yakından ilişkilendirilen, etkinleşmesi için özel koşullar gerektiren bir iyonotropik reseptör.
PsikolojiMetabotropik Reseptör
Bir haberci bağlandığında hücre içi bir dizi adımı tetikleyerek daha yavaş ve uzun süreli etki oluşturan reseptör türü.
Psikolojiİyonotropik Reseptör
Bir haberci bağlandığında doğrudan açılan ve iyonların geçişine izin vererek hızlı sinyal oluşturan reseptör türü.
PsikolojiAntagonist
Bir reseptöre bağlanan ancak onu etkinleştirmeyip doğal habercinin etkisini engelleyen madde.
PsikolojiAgonist
Bir reseptöre bağlanarak onu etkinleştiren ve doğal habercinin etkisini taklit eden madde.
PsikolojiMadde P
Ağrı sinyallerinin iletilmesi ve iltihap süreçleriyle ilişkilendirilen bir peptit nörotransmitter.
PsikolojiNitrik Oksit
Sinir sisteminde alışılmadık biçimde gaz halinde iş gören, hücreler arası sinyal iletimine katkıda bulunan haberci molekül.
PsikolojiHistamin
Bağışıklık yanıtında rol oynayan, sinir sisteminde ise uyanıklık ve uyarılmışlıkla ilişkilendirilen bir haberci.
PsikolojiEndokannabinoid
Vücudun kendi ürettiği, ruh hali, iştah, ağrı ve sinyal düzenlemesiyle ilişkilendirilen lipid temelli haberciler.
PsikolojiEnkefalin
Vücudun kendi ürettiği, ağrı algısının düzenlenmesiyle ilişkilendirilen opioid benzeri peptit haberciler.
PsikolojiGlisin
Özellikle omurilik ve beyin sapında baskılayıcı görev gören, aynı zamanda bazı reseptörlerin işleyişine katkıda bulunan bir nörotransmitter.
PsikolojiGama-aminobutirik Asit
Merkezi sinir sisteminin başlıca baskılayıcı nörotransmitteri olarak nöron etkinliğini azaltan kimyasal haberci.
PsikolojiNöromodülatör
Nöronların etkinliğini doğrudan başlatmak yerine değiştirip ayarlayan, sinir sisteminin genel tonunu düzenleyen kimyasal haberci.
PsikolojiAkson Tepeciği
Nöronun gövdesi ile aksonun birleştiği, gelen sinyallerin toplanıp aksiyon potansiyelinin başlatıldığı bölge.
PsikolojiEsik Deger
Bir nöronun aksiyon potansiyeli üretmesi için gelen uyarımın ulaşması gereken en düşük etkinleşme düzeyi.
PsikolojiGeri Alim
Sinaptik aralığa salınan nörotransmitterlerin, sinyali gönderen nöron tarafından geri toplanarak iletimin sona erdirilmesi süreci.
PsikolojiReseptor
Hücre yüzeyinde ya da içinde bulunan, belirli kimyasal habercileri tanıyıp onlara bağlanarak hücre içinde yanıt başlatan özelleşmiş protein yapısı.
PsikolojiAnandamid
Vücudun kendi ürettiği, ruh hali, iştah ve ağrı algısı gibi süreçlerle ilişkilendirilen, endokannabinoid sisteme ait bir kimyasal haberci.
PsikolojiGlutamat
Sinir sisteminin en yaygın uyarıcı nörotransmitteri olan, öğrenme ve hafıza süreçlerinde merkezi rol oynayan kimyasal haberci.
PsikolojiAsetilkolin
Kas hareketinde, dikkat ve hafıza süreçlerinde rol oynayan, sinir sisteminin önemli bir nörotransmitteri.
PsikolojiNoradrenalin
Uyanıklık, dikkat ve strese tepki süreçlerinde rol oynayan, hem nörotransmitter hem hormon olarak işlev gören kimyasal haberci.
PsikolojiPiramidal Noron
Beyin korteksinde bulunan, üçgen biçimli hücre gövdesiyle tanınan ve uzun mesafeli sinyal iletiminde rol oynayan uyarıcı nöron türü.
PsikolojiAyna Noron
Bir eylemi gerçekleştirirken de başkasının aynı eylemi yaptığını gözlemlerken de etkinleşen nöron türü.
PsikolojiAra Noron
Merkezi sinir sisteminde nöronlar arasında bağlantı kurarak gelen bilgiyi işleyen ve yönlendiren nöron türü.
PsikolojiMotor Noron
Merkezi sinir sisteminden gelen komutları kaslara ve bezlere ileterek hareketi ve salgıyı başlatan nöron türü.
PsikolojiDuyusal Noron
Çevreden ve bedenden gelen uyaranları algılayıp elektriksel sinyale dönüştürerek merkezi sinir sistemine taşıyan nöron türü.
PsikolojiSchwann Hucresi
Çevresel sinir sisteminde aksonların çevresini miyelinle saran ve sinir liflerinin onarımına katkıda bulunan glia hücresi.
PsikolojiMikroglia
Merkezi sinir sisteminin bağışıklık savunmasından sorumlu olan, zararlı maddeleri temizleyen ve onarıma katkıda bulunan glia hücresi türü.
PsikolojiOligodendrosit
Merkezi sinir sisteminde aksonların çevresini miyelinle saran ve sinyal iletimini hızlandıran bir glia hücresi türü.
PsikolojiGeri Bildirim Mekanizması
Bir sürecin sonucunun, aynı süreci düzenlemek üzere sisteme geri iletildiği denetim düzeneği.
PsikolojiBeyin Dalgaları
Beyindeki sinir hücrelerinin toplu etkinliğinden doğan ve dalga biçiminde kaydedilebilen ritmik elektriksel örüntüler.
PsikolojiElektroensefalografi
Kafa derisine yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla beynin elektriksel etkinliğini kaydeden yöntem.
PsikolojiNörogörüntüleme
Beynin yapısını ya da etkinliğini görüntülemek için kullanılan teknolojilerin genel adı.
PsikolojiKorpus Kallozum İşlevi
Beynin iki yarıküresini birbirine bağlayan kalın lif demetinin bilgi alışverişini sağlama görevi.
PsikolojiBeyin Lateralizasyonu
Bazı zihinsel işlevlerin beynin sağ ya da sol yarısında daha baskın biçimde işlenme eğilimi.
PsikolojiAdrenal Bez
Böbreklerin üzerinde yer alan ve stres tepkisiyle ilişkili hormonlar salgılayan iç salgı bezi.
PsikolojiHipofiz Bezi
Beynin tabanında yer alan ve birçok hormonun salınımını düzenleyerek diğer iç salgı bezlerini yöneten küçük bez.
PsikolojiEndokrin Sistem
Hormon adı verilen kimyasal habercileri kana salgılayarak birçok bedensel süreci düzenleyen bezler sistemi.
PsikolojiParasempatik Sinir Sistemi
Dinlenme, sindirim ve enerji toplama süreçlerini destekleyen otonom sinir sistemi bölümü.
PsikolojiSempatik Sinir Sistemi
Vücudu etkinliğe, uyanıklığa ve tehdide karşı tepkiye hazırlayan otonom sinir sistemi bölümü.
PsikolojiOtonom Sinir Sistemi
Kalp atışı, solunum ve sindirim gibi istemsiz bedensel işlevleri düzenleyen sinir sistemi bölümü.
PsikolojiRefleks Yayı
Bir uyarının alınmasından otomatik tepkinin oluşmasına kadar geçen sinir yolunu tanımlayan temel sinir devresi.
PsikolojiNöral Ağ
Birbirine bağlantılarla bağlı çok sayıda sinir hücresinin birlikte çalışarak bilgi işlediği biyolojik sistem.
PsikolojiSinaptik Plastisite
Sinir hücreleri arasındaki bağlantıların deneyim ve etkinliğe bağlı olarak güçlenip zayıflayabilme özelliği.
PsikolojiUzun Süreli Güçlenme
İki sinir hücresi arasındaki bağlantının tekrarlanan uyarı sonucu uzun süre güçlenmesi olarak tanımlanan ve öğrenmenin hücresel temeli sayılan süreç.
PsikolojiRefrakter Donem
Bir aksiyon potansiyelinin ardından, nöronun yeni bir sinyal üretmesinin geçici olarak güçleştiği ya da olanaksızlaştığı süre.
PsikolojiAksiyon Potansiyeli
Bir nöronda belirli eşik aşıldığında oluşan, akson boyunca ilerleyen kısa süreli elektriksel sinyal.
PsikolojiAstrosit
Yıldız biçimli bir glia hücresi türü olan, nöronları destekleyen ve nöral ortamın dengesine katkı sağlayan hücre.
PsikolojiGlia Hucresi
Sinir sisteminde nöronları destekleyen, besleyen ve koruyan, doğrudan sinyal iletmeyen hücreler.
PsikolojiMiyelin Kilifi
Aksonları saran, elektriksel sinyalin daha hızlı ve verimli iletilmesini sağlayan yağ ağırlıklı yalıtkan tabaka.
PsikolojiRanvier Bogumu
Miyelin kılıfının akson boyunca yer alan, sinyalin sıçrayarak hızlıca ilerlemesini sağlayan düzenli boşlukları.
PsikolojiDendritik Diken
Dendritlerin yüzeyinde bulunan, çoğu uyarıcı sinaptik bağlantının kurulduğu küçük çıkıntılar.
PsikolojiSinaptik Vezikul
Presinaptik nöronun akson ucunda bulunan, nörotransmitterleri depolayan ve salınmak üzere taşıyan küçük kesecik.
PsikolojiPostsinaptik Noron
Sinapsta sinyali alan, nörotransmitterlerin bağlandığı alıcıları taşıyan nöron.
PsikolojiPresinaptik Noron
Sinapsta sinyali gönderen, nörotransmitterleri sinaptik aralığa salgılayan nöron.
PsikolojiSinaptik Aralik
İki nöron arasındaki sinapsta yer alan, kimyasal habercilerin geçtiği son derece dar boşluk.
PsikolojiHucre Govdesi
Nöronun çekirdeğini ve temel hücresel yapılarını barındıran, hücrenin yaşamsal işlevlerini yürüten merkezi kısmı.
PsikolojiDendrit
Nöronun diğer hücrelerden gelen sinyalleri alan, ağaç dalı gibi dallanmış kısa uzantıları.
PsikolojiAkson
Nöronun hücre gövdesinden çıkan, elektriksel sinyalleri diğer hücrelere taşıyan uzun ve ince uzantısı.
PsikolojiNoron
Sinir sisteminin temel işlevsel birimi olan, elektriksel ve kimyasal sinyaller aracılığıyla bilgi işleyen ve ileten özelleşmiş hücre.
PsikolojiSinaps
İki sinir hücresi arasında bilginin kimyasal veya elektriksel sinyaller yoluyla iletildiği özelleşmiş bağlantı noktası.
StresHPA Ekseni
Beyin ile böbreküstü bezleri arasındaki, bedenin stres tepkisini ve kortizol salınımını düzenleyen hormonal sistem.
StresVagus Siniri
Beyinden iç organlara uzanan ve bedenin sakinleşme ile dinlenme tepkilerini düzenleyen en uzun kafa çiftidir.
TravmaHipokampüs
Beynin yeni anıları oluşturmaktan ve öğrenmeden sorumlu, bellek ve mekansal yönelimde merkezi rol oynayan yapısı.
StresPrefrontal Korteks
Beynin ön bölgesinde yer alan, planlama, karar verme, dürtü kontrolü ve duygu düzenlemeden sorumlu yönetici merkezdir.
StresGABA
Beyindeki temel yatıştırıcı kimyasal haberci olan ve sinir hücrelerinin aşırı uyarılmasını azaltan ana inhibitör nörotransmitter.
PsikolojiDuygusal Olgunlaşma
Kişinin duygularını fark etme, anlama ve sağlıklı biçimde yönetme becerisinin zamanla gelişmesi.
Psikolojiİçselleştirme
Dış dünyadan gelen değer, kural ve inançların kişinin kendi iç dünyasının bir parçası haline gelmesi süreci.
PsikolojiOrta Yaş Krizi
Genellikle orta yaşta ortaya çıkan, yaşamı, başarıları ve geçen zamanı yoğun biçimde sorgulama dönemi.
ÖzgüvenKimlik Krizi
Kişinin kim olduğu, değerleri ve yaşamdaki yeri konusunda derin bir belirsizlik ve sorgulama yaşadığı dönem.
StresStres Hormonu
Vücudun stresli durumlara tepki olarak salgıladığı, başta kortizol olmak üzere enerji ve uyanıklığı artıran hormonlar.
PsikolojiSirkadiyen Ritim
Vücudun yaklaşık 24 saatlik bir döngüde uyku, uyanıklık ve birçok işlevi düzenleyen biyolojik saati.
PsikolojiREM Uykusu
Hızlı göz hareketleri, canlı rüyalar ve yoğun beyin etkinliğiyle belirginleşen uyku evresi.
PsikolojiÖdül Sistemi
Beynin haz, motivasyon ve öğrenmeyi düzenleyen, ödüllerle ilişkili davranışları pekiştiren sinir ağı.
PsikolojiYaklaşma-Kaçınma Çatışması
Bir hedefin hem çekici hem de itici yönler taşıması nedeniyle kişinin ona hem yaklaşmak hem de ondan kaçınmak istemesiyle yaşadığı içsel gerilim.
PsikolojiYüz Geri Bildirim Hipotezi
Yüz kaslarının hareketlerinin duygu deneyimini etkileyebileceğini, örneğin gülümseme hareketinin olumlu duyguyu artırabileceğini öne süren hipotez.
PsikolojiDuygu Düzenleme Stratejileri
Kişinin hangi duyguları, ne zaman ve nasıl yaşayıp ifade edeceğini etkilemek için kullandığı bilinçli ya da otomatik yöntemler.
PsikolojiTemel Duygular
Kültürler arasında ortak olduğu öne sürülen, evrensel kabul edilen ve diğer duyguların temelini oluşturduğu düşünülen birincil duygular.
Psikolojiİki Faktör Duygu Kuramı
Duygunun, fizyolojik uyarılma ile bu uyarılmaya verilen bilişsel yorumun birleşmesiyle ortaya çıktığını öne süren kuram.
PsikolojiCannon-Bard Kuramı
Bir uyaran karşısında bedensel tepkilerin ve duygu deneyiminin aynı anda ve birbirinden bağımsız olarak ortaya çıktığını öne süren duygu kuramı.
PsikolojiJames-Lange Kuramı
Duyguların, önce bedensel tepkilerin ortaya çıkması ve ardından bu tepkilerin algılanmasıyla oluştuğunu öne süren duygu kuramı.
PsikolojiBaşarı Motivasyonu
Kişiyi zorlu hedeflere ulaşmaya, yüksek standartları yakalamaya ve başarıyı elde etmeye yönelten içsel itki.
PsikolojiDışsal Motivasyon
Bir davranışın ödül, övgü, not ya da cezadan kaçınma gibi dış etkenler için yapılmasını sağlayan motivasyon türü.
Psikolojiİçsel Motivasyon
Bir etkinliğin dışarıdan ödül beklentisiyle değil, kişiye kendi içinde doyum ve ilgi sağladığı için yapılmasını sağlayan motivasyon türü.
PsikolojiYerinim (Homeostaz)
Bedenin iç ortamını ısı, sıvı ve kimyasal denge gibi yönlerden belirli bir aralıkta tutarak dengede kalma eğilimi.
PsikolojiUyarılma Kuramı
İnsanların belirli bir uyarılma düzeyini korumaya çalıştığını ve bu nedenle hem uyarılma aradığını hem de aşırı uyarılmadan kaçındığını öne süren kuram.
PsikolojiDürtü Azaltma Kuramı
Davranışın, fizyolojik ihtiyaçlardan doğan gerilimi yani dürtüyü azaltma amacıyla ortaya çıktığını öne süren motivasyon kuramı.
PsikolojiKendini Gerçekleştirme
Kişinin kendi potansiyelini olabildiğince ortaya koyması ve gerçek benliğine uygun bir biçimde gelişmesi süreci.
PsikolojiFizyolojik İhtiyaçlar
Yaşamın sürdürülmesi için zorunlu olan yeme, içme, uyku ve barınma gibi en temel biyolojik gereksinimler.
Psikolojiİhtiyaçlar Hiyerarşisi
Abraham Maslow tarafından önerilen, insan ihtiyaçlarını temel düzeyden üst düzeye doğru sıralayan motivasyon kuramı.
PsikolojiBağlanma Kuramı
John Bowlby'nin geliştirdiği, bebek ile bakım veren arasındaki erken duygusal bağın gelişim ve ilişkiler üzerindeki etkisini açıklayan kuram.
PsikolojiGenişlet İnşa Et Kuramı
Barbara Fredrickson'ın geliştirdiği, olumlu duyguların düşünce ve eylem dağarcığını genişlettiğini ve kalıcı kişisel kaynaklar inşa ettiğini öne süren kuram.
PsikolojiAkış Kuramı
Mihaly Csikszentmihalyi'nin geliştirdiği, kişinin bir etkinliğe tümüyle kapıldığı, zaman algısının değiştiği yoğun odaklanma durumunu açıklayan kuram.
PsikolojiÖz Düzenleme Kuramı
Kişinin kendi düşünce, duygu ve davranışlarını hedeflerine ulaşmak için izleme, değerlendirme ve düzenleme süreçlerini açıklayan kuramsal çerçeve.
PsikolojiSosyobiliş Kuramı
Albert Bandura'nın geliştirdiği, öğrenmenin gözlem, model alma ve bilişsel süreçler aracılığıyla sosyal bağlam içinde gerçekleştiğini öne süren kuram.
PsikolojiKarşılıklı Belirlenimcilik
Albert Bandura'nın kuramında kişisel etkenler, davranış ve çevrenin birbirini sürekli ve karşılıklı olarak etkilediğini öne süren kavram.
PsikolojiKoşulsuz Olumlu Kabul
Carl Rogers'ın kuramında kişiyi davranışlarına ya da koşullara bağlamadan, olduğu gibi değerli görerek kabul etme tutumunu tanımlayan kavram.
PsikolojiTam İşlevsel Birey
Carl Rogers'ın kuramında deneyimlerine açık, kendiyle uyumlu ve sürekli gelişen, potansiyelini gerçekleştirme yolunda ilerleyen kişiyi tanımlayan kavram.
PsikolojiVaroluşçu Psikoloji
İnsanın özgürlük, sorumluluk, anlam, yalnızlık ve ölümlülük gibi varoluşsal temalarla ilişkisini merkeze alan psikoloji yaklaşımı.
PsikolojiEgo Durumları
Transaksiyonel analizde Eric Berne'in tanımladığı, kişiliği Ebeveyn, Yetişkin ve Çocuk olarak üç tutarlı düşünce ve davranış örüntüsüne ayıran kavram.
PsikolojiTransaksiyonel Analiz
Eric Berne'in geliştirdiği, insanlar arası iletişimi ego durumları ve bunlar arasındaki alışverişler üzerinden çözümleyen kişilik ve iletişim kuramı.
PsikolojiAnlam Arayışı
Viktor Frankl'ın kuramında insanın temel güdüsü olarak gördüğü, yaşama anlam yükleme ve bu anlamı keşfetme çabasını tanımlayan kavram.
PsikolojiLogoterapi
Viktor Frankl'ın geliştirdiği, insanın temel itici gücünün yaşamda anlam arayışı olduğunu öne süren varoluşçu temelli yaklaşım.
PsikolojiBilişsel Üçlü
Aaron Beck'in kuramında depresyonda kişinin kendine, dünyaya ve geleceğe yönelik geliştirdiği olumsuz düşünce örüntüsünü tanımlayan kavram.
PsikolojiAkılcı Duygusal Davranışçı Kuram
Albert Ellis'in geliştirdiği, katı ve gerçekçi olmayan inançların duygusal sıkıntıya yol açtığını ve bu inançların gözden geçirilebileceğini öne süren kuram.
PsikolojiABC Modeli
Albert Ellis'in kuramında bir olayın değil, olaya ilişkin inançların duygusal ve davranışsal sonuçları belirlediğini açıklayan üç aşamalı çerçeve.
Varoluşçu YaklaşımDört Nihai Kaygı
İnsan varoluşunun temelinde yatan ölüm, özgürlük, yalnızlık ve anlamsızlık kaygılarını ifade eden kavramdır. Irvin Yalom'un varoluşçu psikoterapisinde tanımlanmıştır.
Terapi KuramlarıPsikolojik Oyunlar
Belirli ve öngörülebilir bir sonuca ilerleyen, gizli mesajlar içeren tekrarlı etkileşim örüntüleridir. Eric Berne'in transaksiyonel analizinde tanımlanmıştır.
Terapi KuramlarıYaşam Senaryosu
Kişinin erken çocuklukta oluşan ve yaşamına yön veren, çoğu zaman farkında olmadığı bir yaşam planıdır. Eric Berne'in transaksiyonel analizinde tanımlanmıştır.
Varoluşçu YaklaşımTrajik İyimserlik
Acı, suçluluk ve ölüm gibi kaçınılmaz zorluklara rağmen yaşamda anlam bulup umudu korumayı ifade eden, Viktor Frankl'a ait kavramdır.
Varoluşçu YaklaşımVaroluşsal Boşluk
Kişinin yaşamında anlam ve amaç eksikliğiyle birlikte yaşadığı içsel boşluk ve anlamsızlık duygusudur. Viktor Frankl tarafından tanımlanmıştır.
Bilişsel Yaklaşımİnançların Tartışılması
Akılcı olmayan inançların sorgulanarak sınandığı, akılcı duygusal davranışçı terapinin temel yöntemidir.
Bilişsel YaklaşımFalcılık Hatası
Geleceğe dair olumsuz sonuçları kesinmiş gibi öngörmeye yol açan bir bilişsel çarpıtmadır.
Bilişsel YaklaşımBüyütme ve Küçültme
Olumsuz yönleri olduğundan büyük, olumlu yönleri olduğundan küçük görmeye yol açan bir bilişsel çarpıtmadır.
Bilişsel YaklaşımDuygusal Muhakeme
Kişinin bir şeyi yalnızca öyle hissettiği için gerçek kabul etmesine yol açan bir bilişsel çarpıtmadır.
Bilişsel YaklaşımOlumluyu Geçersiz Kılma
Olumlu deneyim ve başarıları önemsiz sayarak ya da çürüterek geçersiz kılmaya yol açan bir bilişsel çarpıtmadır.
Bilişsel YaklaşımZihinsel Filtre
Bir durumun yalnızca olumsuz bir ayrıntısına odaklanıp olumlu yönlerini göz ardı etmeye yol açan bir bilişsel çarpıtmadır.
Bilişsel YaklaşımEtiketleme
Tek bir davranış ya da olaydan yola çıkarak kişinin kendisine veya başkasına genel ve sert bir nitelik yüklemesine yol açan bir bilişsel çarpıtmadır.
Bilişsel YaklaşımKişiselleştirme
Kişinin, kendisiyle tam ilgili olmayan olayların sorumluluğunu haksız yere üstlenmesine yol açan bir bilişsel çarpıtmadır.
Bilişsel YaklaşımMeli Malı Tiranlığı
Kişinin kendine, başkalarına ve dünyaya yönelttiği katı olmalı ve gerekli talepleri ifade eden kavramdır. Albert Ellis bu örüntüyü mutlakçı zorunluluk olarak tanımlamıştır.
Bilişsel YaklaşımAkılcı Olmayan İnançlar
Gerçekçi olmayan, katı ve mutlakçı taleplere dayanan; duygusal sıkıntıyı besleyen düşünce kalıplarıdır. Akılcı duygusal davranışçı terapinin merkezindeki kavramdır.
PsikolojiAyna aktarımı
Kohut'un kuramında, kişinin değer görme ve onaylanma ihtiyacının bir ilişkide karşı tarafa yansıtıldığı aktarım biçimi.
PsikolojiBüyüklenmeci kendilik
Kohut'un kuramında, çocuğun değer görme ve hayranlık duyulma ihtiyacından doğan, gelişimin erken döneminde beliren kendilik yapısı.
Psikolojiİdealize ebeveyn imgesi
Kohut'un kuramında, çocuğun güçlü ve güven veren bir bakım verene yaslanma ihtiyacından doğan, idealleştirilmiş kendilik nesnesi yapısı.
PsikolojiKendilik nesnesi
Kohut'un kuramında, kişinin kendilik duygusunu sürdürmesine yardımcı olan ve ruhsal olarak kendiliğin bir parçası gibi yaşantılanan kişi ya da ilişki.
PsikolojiEmpatik uyum
Kohut'un kendilik psikolojisinde, bakım verenin çocuğun iç dünyasını duyarlı biçimde algılayıp ona uyumlu yanıt vermesini anlatan kavram.
PsikolojiKendilik psikolojisi
Heinz Kohut'un geliştirdiği, kendiliğin gelişimini ve sağlıklı bir benlik duygusunun oluşumunu merkeze alan psikanalitik kuram.
Psikolojiİhmal edilen çocuk
Adler'in kuramında, yeterli ilgi, sevgi ve desteği görmeyen çocuğun güven ve işbirliği geliştirmekte zorlanabileceği görüşü.
PsikolojiŞımartılan çocuk
Adler'in kuramında, aşırı korunan ve her isteği karşılanan çocuğun zamanla işbirliği ve sorumluluk geliştirmekte zorlanabileceği görüşü.
PsikolojiOrgan aşağılığı
Adler'in erken kuramında, doğuştan gelen bedensel zayıflık ya da yetersizliğin kişiyi bunu dengeleme çabasına yönelttiği görüşü.
PsikolojiErken anılar
Adler'in kuramında, kişinin çocukluğundan hatırladığı ilk anıların onun yaşam tarzını ve dünyaya bakışını yansıttığı varsayımına dayanan kavram.
PsikolojiAile takımyıldızı
Adler'in kuramında, aile üyelerinin birbirine göre konumlanışını ve bu örüntünün çocuğun kişilik gelişimine etkisini anlatan kavram.
PsikolojiCesaretlendirme
Adler'in kuramında, kişinin kendi gücüne ve yeterliliğine olan inancını güçlendirerek yaşam görevleriyle başa çıkmasını destekleyen tutum.
PsikolojiYaşamın görevleri
Adler'in kuramında her bireyin yaşamı boyunca karşılaması gereken temel alanlar olarak tanımladığı iş, arkadaşlık ve sevgi görevleri.
PsikolojiAşırı telafi
Kişinin yetersizlik duygusunu dengelemek için harcadığı çabayı ölçüsüz biçimde abartması ve bunu üstünlük gösterisine dönüştürmesi.
PsikolojiTelafi
Adler'in kuramında, kişinin gerçek ya da hayali bir eksiklik veya yetersizlik duygusunu başka alanlarda güç geliştirerek dengelemeye çalışması.
PsikolojiKurgusal nihai amaç
Adler'in bireysel psikolojisinde, kişinin davranışlarına yön veren ve gerçekçi olmasa da gelecekte ulaşmayı hayal ettiği bilinçdışı üstünlük hedefi.
PsikolojiDışa vurum
İçsel bir çatışma, duygu ya da dürtünün, üzerine düşünülmeden doğrudan davranışa dökülmesine dayanan savunma mekanizması.
PsikolojiFantezi kurma
Gerçeklikte karşılanamayan istek ya da ihtiyaçların, hayal kurma yoluyla zihinsel olarak doyurulmaya çalışılmasına dayanan savunma mekanizması.
PsikolojiÇözülme
Düşünce, duygu, anı ya da kimlik gibi normalde bütünleşik olan zihinsel süreçler arasındaki bağın geçici olarak kopmasıyla giden yaşantı.
PsikolojiMizah
Zorlayıcı bir durumun yarattığı gerilimi, durumu küçümsemeden ya da inkar etmeden esprili bir bakışla hafifletmeye dayanan olgun savunma mekanizması.
PsikolojiBedenselleştirme
Psikolojik sıkıntı ya da çatışmaların, açıklanabilir bir tıbbi neden olmaksızın bedensel belirtiler biçiminde ortaya çıkması.
PsikolojiEntelektüelleştirme
Duygusal açıdan zorlayıcı bir durumu, duygulardan uzaklaşarak soyut ve mantıksal düşünce düzeyinde ele almaya dayanan savunma mekanizması.
PsikolojiYansıtmalı özdeşim
Kişinin kabul edemediği bir duygu ya da özelliği başkasına yansıtması ve karşıdakini bilinçdışı olarak o duyguyu yaşamaya yönlendirmesine dayanan kavram.
PsikolojiBölme
Kişinin kendisini ve başkalarını tümüyle iyi ya da tümüyle kötü olarak algılaması, iyi ve kötü yönleri bir arada tutamamasına dayanan savunma mekanizması.
PsikolojiSaldırganla özdeşleşme
Tehdit edici biri karşısında kaygı duyan kişinin, o kişinin özelliklerini ya da davranışlarını benimseyerek kaygıyla baş etmeye çalışmasına dayanan savunma mekanizması.
PsikolojiYapıp bozma
Kabul edilmesi güç bir düşünce ya da eylemi, sembolik bir karşıt davranışla geri alma veya etkisini yok etme çabasına dayanan savunma mekanizması.
PsikolojiAkılcılaştırma
Kaygı verici bir davranış ya da durum için mantıklı görünen ama gerçek nedeni gizleyen açıklamalar üretmeye dayanan savunma mekanizması.
PsikolojiKarşıt tepki geliştirme
Kabul edilmesi güç bir duygu ya da dürtünün, onun tam tersi yönde abartılı bir davranışa dönüştürüldüğü savunma mekanizması.
Psikolojiİnkar
Kişinin kaygı verici bir gerçeği ya da algıyı kabul etmeyi reddetmesine dayanan savunma mekanizması.
PsikolojiÖdipus karmaşası
Freud'un kuramında fallik evrede çocuğun karşı cinsten ebeveyne yönelik karmaşık duyguları ve aynı cinsten ebeveynle rekabetini tanımlayan kavram.
PsikolojiYatırım
Psikanalizde ruhsal enerjinin bir nesneye, kişiye, düşünceye veya etkinliğe yönlendirilip bağlanmasını anlatan kavram.
PsikolojiDürtü
Psikanalizde bedensel bir kaynaktan doğan, kişiyi belirli bir doyuma yönelten ve davranışı harekete geçiren içsel ruhsal güç.
PsikolojiYaşam dürtüsü
Freud'un kuramında yaşamı sürdürmeye, hazza, bağ kurmaya ve üremeye yönelen, ölüm dürtüsünün karşısında konumlanan dürtü.
PsikolojiÖlüm dürtüsü
Freud'un geç dönem kuramında öne sürdüğü, yıkıcılık, saldırganlık ve gerilimin sona ermesine yönelen varsayımsal dürtü.
PsikolojiÇalışıp çözümleme
Psikanalizde bir içgörünün ya da çatışmanın, tek seferde değil, zaman içinde tekrar tekrar ele alınarak derinlemesine işlenmesi süreci.
PsikolojiYoğunlaşma
Freud'un rüya kuramında birden çok düşünce, kişi veya isteğin tek bir rüya imgesinde birleşmesini sağlayan rüya işi mekanizması.
PsikolojiRüya işi
Freud'un kuramında örtük rüya içeriğinin, hatırlanan açık içeriğe dönüştürülmesini sağlayan zihinsel süreçlerin tümü.
PsikolojiÖrtük rüya içeriği
Freud'un rüya kuramında açık içeriğin ardında yattığı varsayılan, gizli kalmış bilinçdışı istek, düşünce ve duygulardan oluşan bölüm.
PsikolojiAçık rüya içeriği
Freud'un rüya kuramında kişinin uyanınca hatırladığı, rüyanın yüzeyde anlatılan olay örgüsü ve görüntülerinden oluşan bölümü.
PsikolojiSerbest çağrışım
Psikanalizde danışanın aklına geleni süzmeden, sansürlemeden ve mantık sırasına dikkat etmeden söylediği temel terapi tekniği.
PsikolojiKarşı transferans
Terapistin, danışana yönelik kendi geçmişinden ve iç dünyasından kaynaklanan bilinçdışı duygusal tepkilerinin tümü.
PsikolojiSaplanma
Freud'un kuramında ruhsal enerjinin bir gelişim evresine takılı kalması ve kişinin o evreye özgü doyum biçimlerine bağlı kalması durumu.
PsikolojiPenis kıskançlığı
Freud'un kuramında kız çocuğun fallik dönemde yaşadığı varsayılan, anatomik farkı fark etmesiyle ortaya çıktığı öne sürülen kuramsal kavram.
PsikolojiHadım edilme kaygısı
Freud'un kuramında erkek çocuğun fallik dönemde yaşadığı varsayılan, cinsel organını kaybetme korkusuna dayanan bilinçdışı kaygı.
PsikolojiElektra karmaşası
Carl Jung'un öne sürdüğü, kız çocuğun fallik dönemde babasına yönelik bilinçdışı çekim ve anneye yönelik rekabet duyguları yaşadığı varsayılan kuramsal kavram.
PsikolojiGenital evre
Freud'un psikoseksüel gelişim kuramında ergenlikle başlayan, cinsel enerjinin olgun ve karşılıklı ilişkilere yöneldiği son evre.
PsikolojiGizil dönem
Freud'un psikoseksüel gelişim kuramında dürtüsel ilgilerin geri planda kaldığı, sosyal beceri ve öğrenmenin öne çıktığı evre.
PsikolojiFallik evre
Freud'un psikoseksüel gelişim kuramında dikkatin genital bölgeye yöneldiği ve özdeşleşme süreçlerinin öne çıktığı üçüncü gelişim evresi.
PsikolojiAnal evre
Freud'un psikoseksüel gelişim kuramında doyumun boşaltım ve tuvalet eğitimiyle ilişkilendirildiği ikinci gelişim evresi.
PsikolojiOral evre
Freud'un psikoseksüel gelişim kuramında doyumun ağız bölgesiyle ilişkilendirildiği, yaşamın ilk dönemini kapsayan evre.
PsikolojiPsikoseksüel gelişim evreleri
Freud'un kuramında çocuğun kişiliğinin oral, anal, fallik, gizil ve genital olmak üzere belirli evrelerden geçerek geliştiğini öne süren model.
Psikolojiİkincil süreç düşüncesi
Freud'un kuramında egonun kullandığı, mantık, planlama ve gerçekliğe dayanan, doyumu uygun yollarla aramayı sağlayan düşünce biçimi.
PsikolojiBirincil süreç düşüncesi
Freud'un kuramında idin kullandığı, mantık ve gerçeklik gözetmeyen, istenen doyumun zihinsel imgesini oluşturan ilkel düşünce biçimi.
PsikolojiGerçeklik ilkesi
Freud'un kuramında egonun işleyişini yönlendiren, doyumu gerçekliğe uygun biçimde erteleyebilen temel ilke.
PsikolojiHaz ilkesi
Freud'un kuramında idin işleyişini yönlendiren, acıdan kaçınmayı ve anında haz aramayı amaçlayan temel ilke.
PsikolojiBilinç
Kişinin o an farkında olduğu düşünce, algı ve duyguları kapsayan zihinsel farkındalık düzeyi.
PsikolojiBilinçöncesi
Freud'un topografik modelinde o an farkında olunmayan ama istendiğinde kolayca bilince çağrılabilen içeriklerin bulunduğu ruhsal alan.
PsikolojiBilinçdışı
Freud'un kuramında farkında olunmayan, kolayca bilince çıkarılamayan dürtü, istek ve anıların barındığı ruhsal alan.
PsikolojiSüperego
Freud'un kişilik kuramında ahlaki değerleri, vicdanı ve ideal benliği temsil eden, kuralları içselleştiren ruhsal yapı.
PsikolojiId
Freud'un kişilik kuramında doğuştan gelen, dürtülerin ve isteklerin barındığı, anında doyum arayan en ilkel ruhsal yapı.
PsikolojiAşırı değerli düşünce
Aşırı değerli düşünce, kişinin makul bir çekirdek taşıyabilen bir düşünceye ölçülü olmayan bir önem atfederek bunu zihninde aşırı büyütüp baskın hale getirmesidir.
PsikolojiErotomani
Erotomani, kişinin gerçek bir dayanağı olmadan, çoğunlukla ulaşılması zor ya da üst konumdaki bir kişinin kendisine aşık olduğu inancını taşıdığı bir sanrı türüdür.
PsikolojiKontrol sanrısı
Kontrol sanrısı, kişinin düşüncelerinin, duygularının ya da davranışlarının kendi dışındaki bir güç tarafından yönetildiğine ve kontrol edildiğine inanmasıdır.
PsikolojiSuçluluk sanrısı
Suçluluk sanrısı, kişinin gerçekle bağdaşmayan biçimde büyük bir günah işlemiş, ağır bir hata yapmış ya da affedilmez bir suçtan sorumlu olduğu inancını taşımasıdır.
PsikolojiNihilistik sanrı
Nihilistik sanrı, kişinin kendisinin, bedeninin, bir bölümünün ya da dış dünyanın var olmadığına, yok olduğuna veya artık işlevsiz olduğuna inanmasıdır.
PsikolojiSomatik sanrı
Somatik sanrı, kişinin bedeni, sağlığı ya da bedensel işlevleriyle ilgili gerçek bir dayanağı olmayan, mantıkla değiştirilemeyen yanlış ve sarsılmaz inanç taşımasıdır.
PsikolojiBüyüklük sanrısı
Büyüklük sanrısı, kişinin gerçekle bağdaşmayan biçimde olağanüstü güce, yeteneğe, öneme, zenginliğe ya da özel bir kimliğe sahip olduğu inancını taşımasıdır.
PsikolojiPerseküsyon sanrısı
Perseküsyon sanrısı, kişinin gerçek bir dayanağı olmadan kendisine zarar verilmek, takip edilmek, tuzağa düşürülmek ya da kötülük yapılmak istendiğine inanmasıdır.
PsikolojiReferans sanrısı
Referans sanrısı, kişinin çevresindeki olayların, sözlerin ya da işaretlerin gerçekte ilgisiz olmasına karşın özellikle kendisiyle ilgili olduğu inancını taşımasıdır.
PsikolojiHipnopompik halüsinasyon
Hipnopompik halüsinasyon, kişinin uykudan uyanırken, uyku ile uyanıklık arasındaki geçiş döneminde gerçek bir uyaran olmadan yaşadığı algı yaşantısıdır.
PsikolojiHipnagojik halüsinasyon
Hipnagojik halüsinasyon, kişinin uyanıklık ile uyku arasında, uykuya dalmak üzereyken yaşadığı gerçek bir uyaran olmadan ortaya çıkan algı yaşantısıdır.
PsikolojiPsödohalüsinasyon
Psödohalüsinasyon, kişinin gerçek bir algı gibi yaşamadan, iç dünyasında oluştuğunu bildiği ve gerçek dışı olduğunun farkında olduğu algı benzeri yaşantıdır.
Psikolojiİllüzyon
İllüzyon, var olan gerçek bir uyaranın yanlış, çarpıtılmış ya da farklı biçimde algılanmasıdır; gerçek bir nesnenin olduğundan farklı algılanmasıdır.
PsikolojiDistimi
Distimi, kişinin uzun süre boyunca sürekli olarak hafif ya da orta düzeyde düşük, kederli ve keyifsiz bir duygudurum içinde bulunmasını anlatan bir kavramdır.
PsikolojiHipertimi
Hipertimi, kişinin sürekli olarak normalin üzerinde, neşeli, enerjik ve iyimser bir duygudurum sergilemesi; kalıcı biçimde yüksek bir ruh hali içinde olmasıdır.
PsikolojiEksaltasyon
Eksaltasyon, kişinin yoğun bir neşe, coşku ve abartılı bir iyimserlikle dolu, normalin üzerinde yükselmiş ve coşkun bir duygudurum içinde olmasıdır.
PsikolojiRekürrens
Rekürrens, daha önce iyileşmiş ya da belirtileri gerilemiş bir ruhsal bozukluğun belirli bir iyilik döneminin ardından yeniden ortaya çıkması, yani hastalığın tekrarlamasıdır.
PsikolojiDekompansasyon
Dekompansasyon, kişinin daha önce işleyen baş etme ve denge mekanizmalarının yetersiz kalmasıyla işlevsellikte belirgin bozulmasıdır.
PsikolojiSendrom
Sendrom, belirli bir bozuklukta sık sık bir arada görülen, birbiriyle ilişkili belirti ve bulgular topluluğudur.
PsikolojiBulgu
Bulgu, dışarıdan gözlemlenebilen ya da ölçülebilen, bir bozukluğun varlığına işaret edebilecek nesnel belirtidir.
PsikolojiSemptom
Semptom, kişinin kendisinin fark edip dile getirdiği, bir bozukluğun varlığına işaret edebilecek öznel belirtidir.
PsikolojiPatofizyoloji
Patofizyoloji, bir bozukluk sırasında bedendeki ve işlevlerdeki normalden sapan değişimleri inceleyen kavramdır.
PsikolojiPatogenez
Patogenez, bir bozukluğun başlangıçtan itibaren nasıl geliştiğini ve hangi aşamalardan geçtiğini inceleyen süreç kavramıdır.
PsikolojiEtiyoloji
Etiyoloji, bir bozukluğun ortaya çıkmasına yol açan nedenlerin ve etkenlerin bütününü inceleyen kavramdır.
PsikolojiPrognoz
Prognoz, bir bozukluğun olası seyri ve gelecekteki gidişatı hakkında, mevcut bilgilere dayanarak yapılan öngörüdür.
PsikolojiEgo-sintonik
Ego-sintonik, kişinin düşünce, dürtü ya da davranışlarını kendi benliği, değer ve istekleriyle uyumlu ve kabul edilebilir olarak deneyimlemesidir.
PsikolojiEgo-distonik
Ego-distonik, kişinin düşünce, dürtü ya da davranışlarını kendi benliğine, değer ve isteklerine aykırı ve rahatsız edici olarak deneyimlemesidir.
PsikolojiRelaps
Relaps, belirtilerin gerilediği bir iyilik döneminin (remisyonun) ardından, bozukluğun belirtilerinin yeniden ortaya çıkmasıdır.
PsikolojiRemisyon
Remisyon, bir bozukluğun belirtilerinin belirgin ölçüde azalması ya da tamamen ortadan kalkmasıyla tanımlanan iyileşme dönemidir.
PsikolojiKomorbidite
Komorbidite, bir kişide aynı dönemde birden fazla ruhsal veya bedensel bozukluğun bir arada bulunması durumudur.
PsikolojiProdrom
Prodrom, bir ruhsal ya da bedensel bozukluğun belirgin tablosu ortaya çıkmadan önce görülen, genellikle silik ve özgül olmayan erken belirtiler dönemidir.
ÖzgüvenÖz Değer
Kişinin koşullardan bağımsız olarak kendine atfettiği temel değerlilik duygusu.
ÖzgüvenÖz Farkındalık
Kişinin kendi duygularını, düşüncelerini ve davranışlarını fark edip anlama yetisi.
ÖzgüvenKimlik
Kişinin kim olduğuna dair değerler, inançlar ve aidiyetlerden oluşan bütünsel algısı.
ÖzgüvenDışa Dönüklük
Enerjisini sosyal etkileşimden toplayan, dış dünyaya yönelik bir kişilik eğilimi.
Özgüvenİçe Dönüklük
Enerjisini yalnız vakit geçirerek toplayan, iç dünyaya yönelik bir kişilik eğilimi.
ÖzgüvenBenlik Saygısı
Kişinin kendi değeri hakkında oluşturduğu genel ve duygusal değerlendirme.
ÖzgüvenÖzgüven
Bir kişinin kendi yeteneklerine, değerine ve kararlarına duyduğu güven duygusu.
PsikolojiKontrol Yanılsaması
Kişinin aslında etkileyemediği rastlantısal sonuçlar üzerinde denetimi olduğunu sanma eğilimi.
PsikolojiYanlış Uzlaşı Etkisi
Kişinin kendi görüş ve davranışlarının başkaları arasında olduğundan daha yaygın olduğunu sanma eğilimi.
PsikolojiSürü Davranışı
Bireylerin kendi bilgilerini göz ardı ederek kalabalığın eylemlerini izleme eğilimi.
PsikolojiSıcak-Soğuk Empati Boşluğu
Kişinin farklı bir duygusal ya da bedensel durumdayken nasıl davranacağını yanlış tahmin etmesi.
PsikolojiBugüncülük Yanlılığı
Yakın gelecekteki küçük ödülleri, daha uzaktaki büyük ödüllere kıyasla aşırı değerli görme eğilimi.
PsikolojiZihinsel Muhasebe
Paranın kaynağına ya da amacına göre zihinde ayrı hesaplara ayrılarak farklı değerlendirilmesi eğilimi.
PsikolojiPişmanlıktan Kaçınma
Kararın ardından pişmanlık yaşamamak için seçimleri buna göre şekillendirme eğilimi.
PsikolojiAşırı Güven Yanlılığı
Kişinin kendi bilgisine, yargılarına ve yeteneklerine gerçekte olduğundan daha fazla güvenme eğilimi.
PsikolojiSezgisel Temsil
Bir olayın olasılığını, onun tipik bir örneğe ne kadar benzediğine bakarak tahmin etme kısa yolu.
PsikolojiDürtme
Seçenekleri ortadan kaldırmadan, karar ortamını düzenleyerek davranışı belirli bir yöne yönlendirme yaklaşımı.
PsikolojiMevcut Durum Yanlılığı
Kişinin var olan durumu sürdürmeyi, değişiklik yapmaya kıyasla tercih etme eğilimi.
PsikolojiSahiplik Etkisi
Kişinin sahip olduğu bir şeye, ona sahip olmadan önce vereceğinden daha yüksek değer atfetme eğilimi.
Psikolojiİç Grup Yanlılığı
Kişinin ait olduğu gruba karşı, dışarıdakilere kıyasla daha olumlu tutum ve davranış sergileme eğilimi.
PsikolojiOlumsuzluk Yanlılığı
Olumsuz bilgi ve deneyimlerin olumlu olanlara kıyasla daha güçlü etki yaratma eğilimi.
Psikolojiİyimserlik Yanlılığı
Kişinin olumsuz olayların başkalarına kıyasla kendi başına gelme olasılığını düşük görme eğilimi.
PsikolojiGeriye Dönük Yanlılık
Bir olay gerçekleştikten sonra onun baştan beri tahmin edilebilir olduğunu sanma eğilimi.
İlişkiBağlanma Kaygısı
Yakın ilişkilerde terk edilme korkusu, sürekli onay ihtiyacı ve aşırı yakınlık arayışıyla şekillenen bağlanma örüntüsü.
İlişkiLimerans
Bir kişiye karşı yoğun, takıntılı ve karşılık görme arzusuyla şekillenen istem dışı romantik bağlanma durumu.
İlişkiTriangulasyon
İki kişi arasındaki ilişkiye üçüncü bir kişiyi dahil ederek gerilimi yönetme veya kontrol kurma örüntüsü.
İlişkiFuture Faking
Karşıdakini elde tutmak veya etkilemek için gerçekleştirme niyeti olmayan büyük gelecek vaatleri verme davranışı.
İlişkiHoovering
Uzaklaşan veya ayrılan bir kişiyi yeniden ilişkiye veya iletişime çekmek için kullanılan manipülatif girişimler.
İlişkiBreadcrumbing
Bir kişiyi gerçek bir ilişkiye yönlendirmeden, ilgisini canlı tutacak kadar ara sıra sinyal verme davranışı.
İlişkiDuygusal İstismar
Bir kişiyi aşağılama, korkutma, kontrol etme veya yalıtma yoluyla duygusal olarak yıpratan örseleyici davranış örüntüsü.
İlişkiAşk Dilleri
İnsanların sevgiyi ifade etme ve hissetme biçimlerini beş kategoride tanımlayan popüler ilişki yaklaşımı.
İlişkiKıskançlık
Değer verilen bir ilişkiyi kaybetme tehdidi algılandığında ortaya çıkan kaygı, korku ve öfke karışımı duygu.
İlişkiSessiz Muamele
Bir kişiyi cezalandırmak veya kontrol etmek için onunla konuşmayı ve iletişimi bilinçli olarak reddetme davranışı.
İlişkiYesil Bayrak
Bir ilişkide sağlıklı, güvenli ve saygılı bir bağ kurulduğunu gösteren olumlu davranış ve işaretler.
Popüler PsikolojiDuygusal Olgunluk
Bir kişinin kendi duygularını fark edip dengeli biçimde ifade edebilme, başkalarının duygularına saygı gösterebilme ve zorluklarla yapıcı biçimde başa çıkabilme kapasitesini tanımlar.
İlişki PsikolojisiSınır Testi (Bumerang Davranış)
Özellikle çocukların ve bazı ilişkilerde kişilerin, konulan sınırların gerçekten geçerli olup olmadığını anlamak için bu sınırları zorlamasını tanımlayan bir kavramdır.
Popüler PsikolojiKurtarıcı Kompleksi
Bir kişinin sürekli başkalarını kurtarma, düzeltme ya da iyileştirme ihtiyacı duyduğu ve kendi değerini büyük ölçüde bu role bağladığı eğilimi tanımlayan popüler bir kavramdır.
İlişki PsikolojisiKişilerarası Sınırlar
Bir kişinin ilişkilerinde kendini korumak için belirlediği, neyin kabul edilebilir olduğunu gösteren duygusal ve davranışsal çizgileri tanımlayan bir kavramdır.
Popüler PsikolojiParasosyal İlişki
Bir kişinin tanımadığı bir ünlüye, içerik üreticisine ya da kurgu karaktere karşı, tek taraflı biçimde geliştirdiği yakınlık ve bağ hissini tanımlayan bir kavramdır.
İlişki PsikolojisiKaçıngan-Kaygılı Sarmalı
Kaygılı ve kaçıngan bağlanma eğilimleri olan iki kişinin birbirini tetikleyerek yakınlaşma ve uzaklaşma döngüsüne girdiği ilişki örüntüsünü tanımlayan bir kavramdır.
İlişki PsikolojisiHoovering (Geri Çekme Girişimi)
Mesafe koyan ya da ayrılan bir kişiyi yeniden ilişkiye çekmek için yapılan ilgi gösterme, özür dileme ya da suçluluk uyandırma girişimlerini tanımlayan popüler bir terimdir.
İlişki PsikolojisiUçan Maymunlar (Flying Monkeys)
Bir çatışmada, manipülatif bir kişinin etkisiyle, çoğu zaman farkında olmadan onun adına başkasına baskı uygulayan ya da mesaj taşıyan kişileri tanımlayan popüler bir terimdir.
İlişki Psikolojisiİletişimi Kesme (No Contact)
Örseleyici ya da yıpratıcı bir ilişkiden sonra kişiyle her türlü iletişimi bilinçli olarak tamamen kesmeyi tanımlayan popüler bir başa çıkma yaklaşımıdır.
İlişki PsikolojisiGri Kaya Yöntemi (Gray Rock)
Örseleyici ya da manipülatif bir kişiyle teması azaltmak için duygusal tepkiyi en aza indirip ilgisiz ve nötr kalmayı tanımlayan popüler bir başa çıkma yöntemidir.
İlişki Psikolojisiİdealize Etme, Değersizleştirme ve Terk
Bazı örseleyici ilişkilerde gözlenen, yoğun hayranlıkla başlayıp değersizleştirmeyle devam eden ve uzaklaşmayla sonuçlanan üç aşamalı örüntüyü tanımlayan bir kavramdır.
İlişki PsikolojisiNarsistik İstismar Döngüsü
Bazı örseleyici ilişkilerde gözlenen, idealize etme, değersizleştirme ve terk gibi aşamaların tekrarlandığı duygusal istismar örüntüsünü tanımlayan popüler bir kavramdır.
İlişki PsikolojisiTravmatik Bağ (Trauma Bonding)
İstismar içeren bir ilişkide, dönüşümlü olarak yaşanan kötü davranış ve şefkat anlarının yarattığı, kişinin kopmakta zorlandığı duygusal bağı tanımlayan bir kavramdır.
İlişki PsikolojisiGhosting (Sessizce Ortadan Kaybolma)
Bir kişinin bir ilişkiyi ya da iletişimi hiçbir açıklama yapmadan, aniden tüm teması keserek bitirmesini tanımlayan popüler bir terimdir.
İlişki PsikolojisiAşk Bombardımanı (Love Bombing)
Bir ilişkinin başında karşı tarafı yoğun ilgi, övgü ve jestlerle hızla etkileme ve bağlama çabasını tanımlayan popüler bir terimdir.
İlişkiSınır İhlali
Bir kişinin açıkça ya da örtük olarak koyduğu fiziksel, duygusal veya kişisel sınırların başkası tarafından aşılması.
İlişkiİlişki Bağımlılığı
Kişinin değerini, kimliğini ve duygusal dengesini büyük ölçüde bir ilişkiye dayandırdığı, ayrılığı tehdit gibi yaşadığı örüntü.
İlişkiDuygusal Erişilemezlik
Bir kişinin duygusal yakınlık kurmaktan, duygularını paylaşmaktan ve derin bağ geliştirmekten kaçınma eğilimi.
İlişkiBenlik Sınırı
Kişinin kendi ihtiyaç, değer ve duygularını başkalarınınkinden ayıran ve ilişkide neyi kabul edip etmeyeceğini belirleyen psikolojik çizgi.
İlişkiFlört Kaygısı
Romantik ilgi, tanışma veya buluşma süreçlerinde ortaya çıkan yoğun gerginlik, tedirginlik ve değerlendirilme korkusu.
PsikolojiTanıma Belleği
Daha önce karşılaşılan bir uyaranın tekrar sunulduğunda tanıdık olarak fark edilebilmesi.
PsikolojiGeri Getirme İpucu
Bellekte saklanan bir bilginin hatırlanmasını kolaylaştıran herhangi bir işaret veya bağlam ögesi.
PsikolojiÖrtük Bellek
Bilginin bilinçli olarak hatırlanmadan davranışı ve performansı etkilediği bellek türü.
PsikolojiAçık Bellek
Bilginin bilinçli ve istemli çabayla geri çağrıldığı bellek türü.
PsikolojiSemantik Bellek
Genel olgular, kavramlar ve dünyaya dair bilgilerin belli bir zaman ve yere bağlı olmadan saklandığı uzun süreli bellek türü.
PsikolojiEpizodik Bellek
Belli bir zaman ve yere bağlı, kişisel olarak yaşanmış olayların hatırlandığı uzun süreli bellek türü.
Psikolojiİşlemsel Bellek
Beceri, alışkanlık ve nasıl yapılacağına dair bilgileri büyük ölçüde bilinçsiz biçimde saklayan uzun süreli bellek türü.
PsikolojiBildirimsel Bellek
Olgular ve olaylar gibi bilinçli olarak hatırlanıp ifade edilebilen bilgileri saklayan uzun süreli bellek türü.
PsikolojiBölümsel Arabellek
Çalışma belleğinde farklı kaynaklardan gelen bilgileri bütünleşik bir sahnede birleştiren bileşen.
PsikolojiGörsel-Uzamsal Eskiz Defteri
Çalışma belleğinde görsel ve uzamsal bilgiyi geçici olarak tutup işleyen bileşen.
PsikolojiDikkat İpucu Verme
Bir uyaranın ortaya çıkmadan önce verilen bir işaretle dikkatin belirli bir konuma veya özelliğe yönlendirilmesi.
PsikolojiUyanıklık
Dikkatin uzun süre boyunca beklenmedik ve seyrek uyaranları yakalamaya hazır biçimde açık tutulması durumu.
PsikolojiTanıma
Daha önce karşılaşılmış bir uyaranın, yeniden sunulduğunda tanıdık olarak saptanması biçiminde işleyen bellek süreci.
PsikolojiGeri Getirme
Bellekte saklanan bir bilginin, ihtiyaç duyulduğunda yeniden erişilebilir hale getirilip bilince çağrılması süreci.
PsikolojiBölümleme
Tek tek bilgi parçalarını anlamlı birimler halinde gruplayarak kısa süreli belleğin sınırlı kapasitesini daha verimli kullanma stratejisi.
PsikolojiGörsel Uzamsal Taslak
Çalışma belleğinde görsel ve uzamsal bilgiyi kısa süre tutup zihinde işleyen alt sistem.
PsikolojiFonolojik Döngü
Çalışma belleğinde sözel ve işitsel bilgiyi kısa süre tutup zihinsel tekrarla canlı tutan alt sistem.
PsikolojiMerkezi Yönetici
Çalışma belleğinde dikkati yönlendiren, alt sistemleri denetleyen ve bilgi akışını düzenleyen kontrol bileşeni.
PsikolojiEkoik Bellek
İşitsel bilgiyi kısa bir süre, sesin bir yankısı gibi tutan duyusal bellek türü.
Psikolojiİkonik Bellek
Görsel bilgiyi çok kısa bir süre, ayrıntılı bir görüntü izi halinde tutan duyusal bellek türü.
PsikolojiDuyusal Bellek
Duyu organlarına gelen ham bilgiyi çok kısa bir süre, neredeyse olduğu gibi tutan ilk ve en kısa süreli bellek deposu.
PsikolojiKontrollü İşleme
Dikkat, bilinçli çaba ve zihinsel kaynak gerektiren, yavaş ve esnek biçimde yürütülen zihinsel süreç biçimi.
PsikolojiOtomatik İşleme
Çok az dikkat veya bilinçli çaba gerektiren, hızlı ve genellikle istem dışı işleyen zihinsel süreç biçimi.
PsikolojiStroop Etkisi
Bir kelimenin yazıldığı mürekkep rengini söylerken, kelimenin anlamı renkle çeliştiğinde yanıtın yavaşlaması ve hata olasılığının artması.
PsikolojiÖzellik Bütünleştirme Kuramı
Görsel algıda bir nesnenin ayrı temel özelliklerinin, dikkat yardımıyla tek bir bütün olarak birleştirildiğini öne süren kuram.
PsikolojiGörsel Arama
Birçok nesnenin bulunduğu bir görsel ortamda, belirli bir hedef uyaranın aranıp bulunması süreci.
PsikolojiAçık Dikkat
Gözleri, başı veya bedeni ilgilenilen uyarana doğru çevirerek dikkati gözle görülür biçimde yöneltme.
PsikolojiGizli Dikkat
Bakışı veya başı hareket ettirmeden, zihinsel olarak görme alanının farklı bir noktasına dikkati yöneltme.
PsikolojiAşağıdan Yukarıya İşleme
Algının, doğrudan duyu organlarına gelen ham uyaran özelliklerinden başlayarak parçadan bütüne doğru oluşturulduğu işleme biçimi.
PsikolojiYukarıdan Aşağıya İşleme
Algının, ham duyusal veriden çok kişinin önceki bilgi, beklenti ve bağlamı tarafından yönlendirildiği işleme biçimi.
PsikolojiSinestezi
Bir duyusal uyaranın, kendi duyu alanının yanı sıra istemsiz biçimde başka bir duyusal deneyimi de tetiklediği algısal durum.
PsikolojiYukaridan Asagiya Algi
Algının; beklenti, önceki deneyim ve bağlam gibi üst düzey bilgilerin yönlendirmesiyle oluşması süreci.
PsikolojiAsagidan Yukariya Algi
Algının, duyu organlarına ulaşan ham veriden başlayıp parçalardan bütüne doğru ilerleyerek oluşması süreci.
PsikolojiAlgisal Uyarlama
Sürekli veya değişmeyen bir uyarana zamanla daha az tepki verme ve algının bu uyarana göre yeniden ayarlanması.
PsikolojiAlgisal Kume
Bir uyaranı belirli bir biçimde algılamaya yönelik önceden oluşmuş zihinsel hazır olma ve beklenti durumu.
PsikolojiGorsel Yanilsama
Bir görsel uyaranın, gerçek fiziksel özelliklerinden sistematik biçimde farklı algılanmasına yol açan algı yanılması.
PsikolojiTek Gozle Derinlik Ipuclari
Derinlik ve mesafe algısında tek bir gözle de işleyebilen, perspektif ve örtüşme gibi görsel ipuçları.
PsikolojiDurbun Ipuclari
Derinlik ve mesafe algısında iki gözün birlikte çalışmasına dayanan görsel ipuçları.
PsikolojiDerinlik Algisi
İki boyutlu retina görüntüsünden yola çıkarak nesnelerin uzaklığını ve üç boyutlu konumunu kestirme yeteneği.
PsikolojiAlgisal Degismezlik
Bir nesnenin görüntüsü değişse de onun boyut, biçim ve renk gibi özelliklerinin sabit olarak algılanma eğilimi.
PsikolojiOrtak Kader Ilkesi
Aynı yönde ve aynı hızda hareket eden ögelerin, zihin tarafından aynı gruba ait gibi birlikte algılanma eğilimi.
PsikolojiTamamlama Ilkesi
Eksik veya kesintili biçimlerin, zihin tarafından boşlukları doldurularak tam ve kapalı bir bütün olarak algılanma eğilimi.
PsikolojiSureklilik Ilkesi
Bir çizgi veya örüntü boyunca uzanan ögelerin, kesintili gibi görünseler de kesintisiz bir bütün olarak algılanma eğilimi.
PsikolojiBenzerlik Ilkesi
Renk, biçim veya boyut gibi ortak özellikler taşıyan ögelerin aynı gruba ait gibi algılanma eğilimi.
PsikolojiYakinlik Ilkesi
Birbirine yakın konumlanan ögelerin, zihin tarafından aynı gruba ait gibi bir bütün olarak algılanma eğilimi.
PsikolojiSekil-Zemin Iliskisi
Görsel alanı, üzerinde durulan bir nesne (şekil) ile geri planda kalan alan (zemin) olarak ikiye ayırma eğilimi.
PsikolojiProblem Çözme
Bir başlangıç durumundan istenen hedef duruma ulaşmak için engelleri aşmaya yönelik bilişsel süreç.
PsikolojiTümevarımsal Akıl Yürütme
Tekil gözlemlerden ve örneklerden genel bir sonuca ya da kurala ulaşma biçimindeki akıl yürütme.
PsikolojiTümdengelimsel Akıl Yürütme
Genel öncüllerden mantıksal olarak zorunlu tekil bir sonuca ulaşma biçimindeki akıl yürütme.
PsikolojiYaratıcılık
Hem özgün hem de bağlam içinde işe yarar fikir, çözüm ya da ürünler üretebilme yetisi.
PsikolojiIraksak Düşünme
Tek bir soruna çok sayıda farklı, özgün ve esnek çözüm üretmeye yönelik düşünme biçimi.
PsikolojiYakınsak Düşünme
Bir soruna tek bir doğru ya da en uygun çözümü bulmaya yönelen odaklanmış düşünme biçimi.
PsikolojiZihinsel Kurulum
Geçmişte işe yaramış yöntemleri yeni problemlere de uygulama eğiliminden doğan zihinsel hazırlık durumu.
Psikolojiİşlevsel Sabitlik
Bir nesneyi yalnızca alışılmış kullanım amacıyla görüp başka olası işlevlerini fark edememe eğilimi.
PsikolojiDoğrulama Yanlılığı
Mevcut inanç ve beklentileri destekleyen bilgilere yönelip karşıt bilgileri görmezden gelme eğilimi.
PsikolojiÇerçeveleme Etkisi
Aynı bilginin sunuluş biçiminin, kişinin kararını ve tercihini değiştirebilmesi olgusu.
Psikolojiİçgörü
Bir problemin çözümünün aniden ve net biçimde zihinde belirmesiyle yaşanan kavrayış deneyimi.
PsikolojiBilişsel Yük
Bir görev sırasında çalışma belleği üzerine binen toplam zihinsel işlem yükü.
PsikolojiZihinsel Model
Bir kişinin bir nesnenin, sistemin ya da olgunun nasıl işlediğine dair zihninde oluşturduğu içsel temsil.
PsikolojiKarar Verme
Birden çok seçenek arasından bir tercihte bulunmaya yönelik bilişsel değerlendirme süreci.
PsikolojiBilinc Durumu
Kişinin belirli bir anda kendi düşüncelerinin, duygularının ve çevresinin farkında olma biçimini tanımlayan zihinsel durum.
PsikolojiDegismis Bilinc Durumu
Sıradan uyanıklıktan belirgin biçimde farklılaşan, algı, dikkat ve zaman duygusunun değiştiği geçici zihinsel durum.
PsikolojiUyku Evreleri
Uykunun gece boyunca geçtiği, beyin etkinliği ve fiziksel tepkilerin değiştiği birbirini izleyen aşamalar.
PsikolojiNREM Uykusu
Hızlı göz hareketlerinin görülmediği, hafif uykudan derin uykuya uzanan REM dışı uyku aşamaları.
PsikolojiYavas Dalga Uykusu
Beyinde yavaş ve büyük dalgaların baskın olduğu, en derin ve onarıcı kabul edilen uyku evresi.
PsikolojiUyku Dongusu
Uyku evrelerinin belirli bir sırayla tekrarlanarak gece boyunca birkaç kez yinelenmesini ifade eden örüntü.
PsikolojiRuya
Uyku sırasında zihinde beliren, çoğunlukla görsel ve duygusal nitelik taşıyan imge, düşünce ve yaşantı dizisi.
PsikolojiAktivasyon-Sentez Kurami
Rüyaların, uyku sırasındaki kendiliğinden beyin etkinliğinin zihin tarafından anlamlandırılmasıyla oluştuğunu öne süren kuram.
PsikolojiBerrak Ruya
Kişinin rüya gördüğünün farkında olduğu ve bazen rüyanın akışını etkileyebildiği bilinçli rüya durumu.
PsikolojiHipnoz
Odaklanmış dikkat ve artmış telkin edilebilirlikle nitelenen, yönlendirme eşliğinde ortaya çıkan zihinsel durum.
PsikolojiTelkin Edilebilirlik
Kişinin başkalarının önerilerinden, yönlendirmelerinden ya da telkinlerinden etkilenme eğiliminin düzeyi.
PsikolojiMeditasyon
Dikkati belirli bir nesneye, duyuma ya da ana yönlendirerek zihinsel sakinlik ve farkındalık geliştirmeyi amaçlayan uygulama.
PsikolojiFarkindalik Temelli Yaklasim
İçinde bulunulan ana yargılamadan ve bilinçli biçimde dikkat yöneltmeyi temel alan psikolojik yaklaşım.
PsikolojiOtomatiklik
Bir davranış veya işlemin, az dikkat ve bilinçli çaba gerektirecek biçimde alışkanlıkla kendiliğinden gerçekleşmesi.
PsikolojiBolunmus Bilinc
Bilincin aynı anda iki ayrı süreci yürütebildiği, dikkatin bölünerek farklı düzeylerde işleyebildiği durum.
PsikolojiGunduz Dusu
Dikkatin dış çevreden uzaklaşarak içsel düşünce, hayal ve imgelere kaydığı uyanık zihin durumu.
PsikolojiCapa Etkisi
Karar verirken karşılaşılan ilk bilginin sonraki yargıları orantısız biçimde etkilediği bilişsel önyargı.
PsikolojiKayıptan Kaçınma
İnsanların aynı büyüklükteki bir kaybı, eşdeğer bir kazançtan daha güçlü ve olumsuz hissetme eğilimi.
PsikolojiZihin Okuma
Yeterli kanıt olmadan başkalarının ne düşündüğünü bildiğini varsayan bilişsel çarpıtma biçimi.
PsikolojiYa Hep Ya Hic Dusunce
Olayları yalnızca uç noktalarda, ara tonları görmeden siyah ya da beyaz olarak değerlendiren bilişsel çarpıtma.
PsikolojiBatik Maliyet Yanilgisi
Geri alınamayacak geçmiş yatırımlar yüzünden bir işe devam etme eğilimi yaratan karar verme hatası.
PsikolojiUlasilabilirlik Kestirmesi
Bir olayın olasılığını, akla ne kadar kolay örnek geldiğine bakarak tahmin etme eğilimi.
PsikolojiMukemmeliyetcilik
Kişinin kendisi veya başkaları için ulaşılması güç yüksek standartlar koyup, bu standartların altında kaldığında aşırı öz eleştiri yapması.
PsikolojiFelaketlestirme (Katastrofizasyon)
Bir olayın olası en kötü sonucunu abartarak gerçek dışı biçimde büyütme ve bu sonucun gerçekleşeceğine inanma eğilimi.
PsikolojiDunning-Kruger Etkisi
Bir konuda yetersiz olan kişilerin, kendi yetkinliklerini olduğundan yüksek değerlendirme eğilimini tanımlayan bilişsel yanlılık.
PsikolojiBilissel Uyumsuzluk
Kişinin birbiriyle çelişen inanç, tutum veya davranışlara sahip olduğunda yaşadığı rahatsızlık verici zihinsel gerilim hali.
PsikolojiOnaylama Yanliligi
Kişinin mevcut inançlarını destekleyen bilgileri arama, hatırlama ve önemseme; çelişen bilgileri ise göz ardı etme eğilimi.
PsikolojiHalo Etkisi
Bir kişi veya nesnenin tek bir olumlu özelliğinin, hakkındaki genel değerlendirmeyi olumlu yönde etkilemesi eğilimi.
PsikolojiKarar Yorgunlugu
Çok sayıda karar verdikten sonra kişinin karar verme kalitesinin düşmesi ve zihinsel olarak yorulması durumu.
PsikolojiDikkat
Zihinsel kaynakların belirli bir uyaran, düşünce veya etkinliğe yönlendirilip, diğerlerinin geri planda bırakılması süreci.
PsikolojiSeçici Dikkat
Birçok uyaran arasından bir veya birkaçına odaklanıp, ilgisiz olanları büyük ölçüde göz ardı etme yeteneği.
PsikolojiBölünmüş Dikkat
Zihinsel kaynakların aynı anda birden fazla görev veya uyaran arasında paylaştırılması süreci.
PsikolojiSürdürülen Dikkat
Bir görev veya uyaran üzerinde dikkatin uzun bir süre boyunca kesintisiz olarak korunabilmesi yeteneği.
PsikolojiOdaklanmış Dikkat
Belirli bir uyaran veya göreve, diğer uyaranları dışarıda bırakarak yoğun biçimde yanıt verme yeteneği.
PsikolojiYönetici Dikkat
Çatışan uyaran ve tepkiler arasında dikkati yönlendirip denetleyen, hedefe yönelik kontrol sistemi.
PsikolojiDikkat Kapasitesi
Zihnin belirli bir anda dikkat görevlerine ayırabileceği sınırlı zihinsel kaynak miktarı.
PsikolojiDikkat Darboğazı
Bilgi işleme sürecinde, aynı anda yalnızca sınırlı miktarda bilginin işlenebildiği daralma noktası.
PsikolojiDikkatsel Körlük
Dikkat başka bir göreve yoğunlaştığında, görüş alanındaki beklenmedik bir uyaranın fark edilmemesi.
PsikolojiDeğişim Körlüğü
Bir görsel sahnede meydana gelen belirgin bir değişikliğin fark edilememesi durumu.
PsikolojiKokteyl Parti Etkisi
Gürültülü bir ortamda tek bir konuşmaya odaklanabilme ve ilgili uyaranları seçici biçimde işleyebilme yeteneği.
PsikolojiYönelim Refleksi
Yeni veya beklenmedik bir uyaranla karşılaşıldığında organizmanın dikkatini ona otomatik olarak yöneltmesi.
PsikolojiÇalışma Belleği
Bilgiyi kısa süre boyunca aklında tutup aynı anda üzerinde işlem yapabilmeyi sağlayan sınırlı kapasiteli bellek sistemi.
PsikolojiKısa Süreli Bellek
Az miktarda bilgiyi yalnızca kısa bir süre boyunca tutabilen, sınırlı kapasiteli geçici bellek sistemi.
PsikolojiUzun Süreli Bellek
Bilgiyi geniş bir kapasiteyle ve uzun süre boyunca, hatta yıllarca saklayabilen bellek sistemi.
PsikolojiOtobiyografik Bellek
Kişinin kendi yaşamına ilişkin olayları, deneyimleri ve bilgileri kapsayan kişisel bellek türü.
PsikolojiBeklentisel Bellek
Gelecekte belirli bir zamanda veya durumda yapılması planlanan bir eylemi hatırlama yeteneği.
PsikolojiGeriye Dönük Bellek
Geçmişte öğrenilen bilgileri, olayları ve deneyimleri hatırlama yeteneği.
PsikolojiBağlama Bağlı Bellek
Bilginin öğrenildiği ortamla benzer bir ortamda daha kolay hatırlanması eğilimi.
PsikolojiDuruma Bağlı Bellek
Bilginin öğrenildiği iç duruma benzer bir iç durumda daha kolay hatırlanması eğilimi.
PsikolojiSerbest Hatırlama
Öğrenilen bilgilerin herhangi bir ipucu olmadan, kendiliğinden geri çağrılması.
Psikolojiİpuçlu Hatırlama
Öğrenilen bilginin, kendisiyle ilişkili bir ipucu yardımıyla geri çağrılması.
PsikolojiYeniden Öğrenme
Daha önce öğrenilip kısmen unutulmuş bir bilgiyi yeniden öğrenmenin ilk öğrenmeye göre daha kolay olması.
PsikolojiUnutma Eğrisi
Öğrenilen bilginin zaman içinde nasıl unutulduğunu gösteren ve başlangıçta hızlı düşüş izleyen örüntü.
PsikolojiMüdahale
Bir bilginin başka bilgilerle karışması nedeniyle hatırlanmasının güçleşmesi.
Psikolojiİleriye Ket Vurma
Önceden öğrenilen bilginin, sonradan öğrenilen bilginin hatırlanmasını güçleştirmesi.
PsikolojiGeriye Ket Vurma
Sonradan öğrenilen bilginin, önceden öğrenilen bilginin hatırlanmasını güçleştirmesi.
PsikolojiDilin Ucunda Olma
Bilinen bir kelimeye o anda ulaşılamaması, ancak çok yakın olunduğu hissinin yaşanması durumu.
PsikolojiSahte Anı
Hiç yaşanmamış bir olayın yaşanmış gibi hatırlanması ya da bir olayın gerçeğinden farklı biçimde anımsanması.
PsikolojiKaynak Yanılgısı
Bir bilginin ya da anının nereden geldiğinin yanlış hatırlanması.
PsikolojiBilişsel Harita
Bir çevrenin uzamsal düzenine ilişkin zihinde oluşturulan içsel temsil.
PsikolojiZihinsel İmge
Bir nesnenin, sahnenin veya olayın o anda algılanmadan zihinde canlandırılan temsili.
PsikolojiÇift Kodlama
Bilginin hem sözel hem de görsel biçimde kodlanmasının hatırlanmayı kolaylaştırması.
PsikolojiDuygusal Yeme
Açlık hissi yerine stres, üzüntü, sıkıntı veya kaygı gibi duygularla başa çıkmak için yemek yeme eğilimidir.
PsikolojiDuygu Düzenleme
Kişinin hangi duyguları, ne zaman ve ne yoğunlukta yaşayacağını ve bunları nasıl ifade edeceğini etkileme becerisidir.
PsikolojiMotivasyon
Kişiyi bir hedefe yönelik davranışı başlatmaya, sürdürmeye ve yönlendirmeye iten içsel ya da dışsal güçlerin bütünüdür.
PsikolojiEğitim Psikolojisi
İnsanların eğitim ortamlarında nasıl öğrendiğini ve öğretimin nasıl etkili kılınabileceğini inceleyen psikoloji dalı.
PsikolojiYapılandırmacılık
Öğrenenin bilgiyi pasif biçimde almadığını, kendi deneyimleri üzerinden etkin olarak kurduğunu savunan öğrenme yaklaşımı.
PsikolojiBiçimlendirici Değerlendirme
Öğrenme sürerken yapılan, öğretimi ve öğrenmeyi geliştirmeyi amaçlayan değerlendirme türü.
PsikolojiDüzey Belirleyici Değerlendirme
Bir öğrenme sürecinin sonunda kazanımları ölçmek ve sonucu belgelemek için yapılan değerlendirme türü.
PsikolojiÖğrenme Stilleri
Bireylerin bilgiyi tercihen görsel, işitsel ya da kinestetik gibi farklı biçimlerde aldığı varsayımına dayanan tartışmalı kavram.
PsikolojiBloom Taksonomisi
Bilişsel öğrenme hedeflerini basitten karmaşığa doğru sıralayan ve sınıflandıran eğitsel çerçeve.
PsikolojiÜstbilişsel Strateji
Kişinin kendi öğrenme ve düşünme süreçlerini planlamak, izlemek ve değerlendirmek için kullandığı bilinçli yöntemler.
PsikolojiAralıklı Tekrar
Öğrenilen bilginin zamana yayılmış aralıklarla tekrar edilmesiyle kalıcılığın artırılmasına dayanan öğrenme tekniği.
PsikolojiGeri Getirme Yoluyla Öğrenme
Bilgiyi yeniden okumak yerine hafızadan etkin biçimde geri çağırarak öğrenmenin pekiştirilmesine dayanan teknik.
PsikolojiÖğrenilmiş Çalışkanlık
Çabanın işe yaradığını tekrarlanan deneyimlerle öğrenen kişinin zorluklar karşısında daha fazla çaba göstermeye eğilim kazanması.
PsikolojiAkademik Öz Yeterlik
Kişinin akademik görevleri başarıyla yerine getirebileceğine ilişkin kendi yeteneğine duyduğu inanç.
PsikolojiBaşarı Hedefleri
Kişinin bir öğrenme ya da başarı durumuna yöneldiği nedenleri ve amaçları tanımlayan güdüsel yönelimler.
PsikolojiBüyüme Zihniyeti
Yeteneklerin çaba ve öğrenmeyle geliştirilebileceğine ilişkin inanç biçimi.
Psikolojiİçsel Güdülenme
Bir etkinliğe dışsal ödüller için değil, etkinliğin kendisinden alınan ilgi ve doyum nedeniyle yönelme.
PsikolojiPekiştirmeli Öğrenme
Davranışların sonuçlarına bağlı olarak pekiştirilmesi ya da zayıflatılması yoluyla öğrenildiğini açıklayan yaklaşım.
PsikolojiBilişsel Çıraklık
Uzmanın düşünme süreçlerini görünür kılarak öğrenenin rehberlik altında bir beceriyi kazanmasına dayanan öğretim yaklaşımı.
PsikolojiNesne sürekliliği
Bir nesnenin görülmediği, duyulmadığı veya dokunulmadığı anlarda da var olmaya devam ettiğini kavrama yeteneği.
PsikolojiBenmerkezcilik
Çocuğun, dünyayı yalnızca kendi bakış açısından algılaması ve başkalarının farklı bir bakış açısına sahip olabileceğini kavramakta güçlük çekmesi.
PsikolojiKorunum
Bir nesnenin görünümü değişse de miktar, kütle veya sayı gibi temel özelliklerinin sabit kaldığını kavrama yeteneği.
PsikolojiÖzümseme
Yeni bilgi veya deneyimlerin, mevcut zihinsel şemalara uydurularak bütünleştirilmesi süreci.
PsikolojiUyumsama
Mevcut zihinsel şemaların, yeni bilgi veya deneyimlere uyum sağlamak amacıyla değiştirilmesi veya yeniden düzenlenmesi süreci.
PsikolojiDengeleme
Özümseme ve uyumsama süreçleri arasında denge kurarak zihinsel istikrar sağlama ve bilişsel gelişimi ilerletme eğilimi.
PsikolojiDuyusal motor dönem
Piaget'ye göre bebeklik dönemini kapsayan, çocuğun dünyayı duyuları ve hareketleri aracılığıyla tanıdığı ilk bilişsel gelişim evresi.
Psikolojiİşlem öncesi dönem
Piaget'ye göre çocuğun dil ve sembolik düşünceyi geliştirdiği, ancak mantıksal işlemlerde henüz sınırlı olduğu bilişsel gelişim evresi.
PsikolojiSomut işlemler dönemi
Piaget'ye göre çocuğun somut nesneler ve olaylar üzerinde mantıksal işlemler yapabildiği, korunum ve tersine çevirebilirliği kazandığı evre.
PsikolojiSoyut işlemler dönemi
Piaget'ye göre ergenlikle başlayan, soyut, varsayımsal ve mantıksal düşünmenin geliştiği en üst bilişsel gelişim evresi.
PsikolojiTersine çevirebilirlik
Bir zihinsel işlemin veya eylemin geri alınabileceğini, başlangıç durumuna dönülebileceğini kavrama yeteneği.
PsikolojiMerkezleşme
Çocuğun bir durumu değerlendirirken yalnızca tek bir belirgin boyutuna odaklanıp diğer boyutları göz ardı etmesi eğilimi.
PsikolojiAnimizm
Çocuğun cansız nesnelere canlılık, duygu, niyet veya bilinç atfetme eğilimi.
PsikolojiYapaycılık
Çocuğun doğal olay ve nesnelerin insanlar veya bir güç tarafından kasıtlı olarak yapıldığına inanma eğilimi.
PsikolojiYakınsak gelişim alanı
Çocuğun tek başına yapamadığı ancak bir yetişkin veya daha yetkin biriyle yapabildiği görevleri kapsayan gelişim aralığı.
PsikolojiYapi iskelesi
Bir yetişkinin ya da daha yetkin bir kişinin, çocuğun tek başına başaramayacağı bir görevi başarabilmesi için sağladığı geçici ve aşamalı destek.
PsikolojiZihin kurami
Kendimizin ve başkalarının inanç, istek, niyet ve duygu gibi zihinsel durumlara sahip olduğunu ve davranışların bu durumlarla açıklanabileceğini kavrama yeteneği.
PsikolojiYanlis inanc gorevi
Bir çocuğun, başka bir kişinin gerçeğe uymayan bir inanca sahip olabileceğini kavrayıp kavramadığını ölçmek için kullanılan klasik gelişim deneyi.
PsikolojiSembolik dusunme
Bir nesnenin, sözcüğün veya imgenin başka bir şeyi temsil etmesi için kullanılabildiği, somut varlığa bağlı olmayan zihinsel düşünme biçimi.
PsikolojiGuvenli baglanma
Bebeğin bakım verene güven duyduğu, onu keşif için güvenli bir üs olarak kullanabildiği ve ayrılıktan sonra rahatlıkla yeniden yakınlaşabildiği sağlıklı bağlanma örüntüsü.
PsikolojiKacingan baglanma
Bebeğin bakım verenden duygusal olarak uzak durduğu, ayrılıkta belirgin kaygı göstermediği ve kavuşmada yakınlıktan kaçındığı güvensiz bağlanma örüntüsü.
PsikolojiDagilmis baglanma
Bebeğin bakım verene yönelik tutarlı bir başa çıkma stratejisi geliştiremediği, çelişkili ve düzensiz davranışlar sergilediği en güvensiz bağlanma örüntüsü.
PsikolojiYabanci durum testi
Bebeğin bakım verenle ayrılık ve yeniden kavuşma anlarındaki tepkilerini gözlemleyerek bağlanma örüntüsünü değerlendiren standart laboratuvar yöntemi.
PsikolojiYabanci kaygisi
Bebeğin tanımadığı kişilerin varlığında huzursuzluk, çekingenlik veya tedirginlik göstermesiyle beliren, gelişimin beklenen bir aşaması olan kaygı tepkisi.
PsikolojiGuvenli us
Bebeğin çevreyi keşfederken kendini güvende hissetmek için geri dönebileceği, bakım veren tarafından sağlanan duygusal dayanak.
PsikolojiSosyal gulumseme
Bebeğin başka bir insanın yüzüne ya da sesine tepki olarak gösterdiği, sosyal etkileşime yönelik ilk istemli gülümseme.
PsikolojiAnne yoksunlugu
Bebeğin erken dönemde birincil bakım veren figürle sürekli ve duyarlı bir ilişkiden yoksun kalması durumu ve bunun gelişim üzerindeki olası etkileri.
PsikolojiKolay mizac
Bebeğin düzenli biyolojik ritimlere, genel olarak olumlu ruh haline ve yeni durumlara kolay uyum sağlamaya yatkın olduğu doğuştan gelen mizaç örüntüsü.
PsikolojiZor mizac
Bebeğin düzensiz biyolojik ritimlere, yeni durumlara çekingen ya da olumsuz tepkiye ve yoğun duygusal tepkilere yatkın olduğu doğuştan gelen mizaç örüntüsü.
PsikolojiGec uyum gosteren mizac
Bebeğin yeni durumlara başlangıçta çekingen ve düşük yoğunlukta tepki verdiği, ancak zamanla ve tekrar yoluyla yavaşça uyum sağladığı mizaç örüntüsü.
PsikolojiAhlaki gelisim
Bireyin doğru ile yanlış arasındaki ayrımı, değerleri ve adalet anlayışını yaşam boyu nasıl kazandığını ve geliştirdiğini inceleyen gelişim alanı.
PsikolojiBaglanma
Bebek ile birincil bakım veren arasında kurulan, çocuğa güven ve korunma duygusu sağlayan derin ve sürekli duygusal bağ.
PsikolojiKaygili kararsiz baglanma
Çocuğun bakım verene yakın olmak istediği halde onun varlığından tam olarak güven duyamadığı, yakınlık arayışı ile direncin bir arada görüldüğü güvensiz bağlanma örüntüsü.
PsikolojiDagnik baglanma
Çocuğun bakım verene yönelik tutarlı bir başa çıkma stratejisi geliştiremediği, çelişkili ve örgütlenmemiş davranışların görüldüğü güvensiz bağlanma örüntüsü.
PsikolojiAyrilik kaygisi
Çocuğun bağlandığı kişiden ayrıldığında ya da ayrılacağını düşündüğünde yaşadığı huzursuzluk, korku ve sıkıntı duygusu.
PsikolojiIcsel calisan model
Çocuğun erken bağlanma deneyimlerinden yola çıkarak kendisine, başkalarına ve ilişkilere dair zihninde oluşturduğu içsel beklenti ve temsil örüntüsü.
PsikolojiDamgalanma
Bir kişinin ya da grubun belirli bir özelliği nedeniyle olumsuz biçimde etiketlenmesi, değersizleştirilmesi ve toplumdan dışlanması süreci.
PsikolojiGec isinan mizac
Yeni durumlara ve kişilere başlangıçta temkinli ve çekingen yaklaşan, ancak zamanla ve tekrarla uyum sağlayan mizaç örüntüsü.
PsikolojiUyum iyiligi
Çocuğun mizacı ile içinde bulunduğu çevrenin beklentileri ve talepleri arasındaki uyumun derecesini ifade eden gelişim kavramı.
PsikolojiDavranissal ketlenme
Çocuğun yeni, tanımadığı ya da beklenmedik durumlar karşısında çekinme, geri çekilme ve tedbirli davranma yönündeki doğuştan gelen eğilimi.
PsikolojiCabali denetim
Çocuğun dikkatini ve davranışlarını istemli biçimde yönlendirebilme, baskın bir tepkiyi durdurup daha uygun bir tepkiyi seçebilme becerisi.
PsikolojiTepkisellik
Bir bireyin uyaranlara verdiği duygusal ve fizyolojik tepkilerin hızı, yoğunluğu ve süresiyle ilgili mizaç boyutu.
PsikolojiKimlik bunalimi
Bireyin, özellikle ergenlik ve genç yetişkinlik döneminde, kim olduğunu, değerlerini ve yaşam yönünü sorguladığı yoğun arayış ve belirsizlik süreci.
PsikolojiPsikososyal gelisim
Erik Erikson'un kuramına göre bireyin yaşam boyunca, her biri bir gelişimsel çatışmayla tanımlanan sekiz dönemden geçerek kişilik ve sosyal kimliğini geliştirmesi.
PsikolojiGuvene karsi guvensizlik
Erikson'un psikososyal gelişim kuramında bebeklik dönemine denk gelen, bebeğin dünyaya ve bakım verene temel bir güven ya da güvensizlik geliştirdiği ilk çatışma.
PsikolojiOzerklige karsi utanc
Erikson'un kuramında ilk çocukluğa denk gelen, çocuğun kendi iradesini ve bağımsızlığını geliştirmeye çalıştığı ya da utanç ve kuşku yaşadığı psikososyal çatışma.
PsikolojiGirigskenlige karsi sucluluk
Erikson'un kuramında oyun çağına denk gelen, çocuğun girişimde bulunma, plan yapma ve amaç güdme isteğiyle suçluluk duygusu arasındaki psikososyal çatışma.
PsikolojiCalligskanliga karsi asagilik
Erikson'un kuramında okul çağına denk gelen, çocuğun beceri ve üretkenlik geliştirme çabasıyla yetersizlik ve aşağılık duygusu arasındaki psikososyal çatışma.
PsikolojiKimlik statüsü
James Marcia'nın kuramında, bireyin kimlik gelişiminde bulunduğu noktayı keşif ve bağlanma boyutlarına göre tanımlayan dört durumdan biri.
PsikolojiKimlik başarısı
Bireyin farklı seçenekleri keşfettikten sonra kendi değerlerine, hedeflerine ve kimliğine kararlılıkla bağlandığı kimlik statüsü.
PsikolojiKimlik moratoryumu
Bireyin kimlik seçeneklerini aktif olarak keşfettiği ancak henüz belirli bir değer ya da yola bağlanmadığı arayış dönemine karşılık gelen kimlik statüsü.
PsikolojiKimlik ipoteği
Bireyin kendi keşif sürecini yaşamadan, çoğunlukla aile ya da çevrenin sunduğu değer ve rollere sorgusuzca bağlandığı kimlik statüsü.
PsikolojiKimlik dağınıklığı
Bireyin kimlik seçeneklerini ne aktif olarak keşfettiği ne de belirli değer ve hedeflere bağlandığı, yön ve kararlılık eksikliğiyle nitelenen kimlik statüsü.
PsikolojiBenlik kavramı
Bireyin kendisine dair sahip olduğu inanç, değerlendirme ve algıların oluşturduğu bütünsel zihinsel yapı.
PsikolojiBenlik şeması
Bireyin belirli bir alanda kendine dair geçmiş deneyimlerinden oluşturduğu, kendiyle ilgili bilgiyi düzenleyen ve yorumlayan zihinsel yapı.
Psikolojiİdeal benlik
Bireyin olmak istediği, sahip olmayı arzuladığı niteliklere ilişkin oluşturduğu kendine dair tasarım ve beklentiler bütünü.
PsikolojiOlası benlikler
Bireyin gelecekte olabileceğini umduğu, olmaktan korktuğu ya da olmayı beklediği kendine dair zihinsel temsiller.
PsikolojiBenlik düzenleme
Bireyin düşünce, duygu ve davranışlarını hedeflerine ulaşmak için izleyip yönlendirebilme ve kontrol edebilme kapasitesi.
PsikolojiÖz yeterlik
Bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine ve istenen sonuçlara ulaşabileceğine dair kendine duyduğu inanç.
PsikolojiSosyal öğrenme kuramı
İnsanların yeni davranışları başkalarını gözlemleyerek, taklit ederek ve bilişsel süreçler aracılığıyla öğrendiğini öne süren kuram.
PsikolojiGözlemleyerek öğrenme
Bireyin başkalarının davranışlarını ve bu davranışların sonuçlarını izleyerek yeni bilgi ve beceriler edinmesi süreci.
PsikolojiModel alma
Bireyin bir başka kişiyi örnek alarak onun davranışlarını, tutumlarını ya da duygusal tepkilerini benimsemesi süreci.
PsikolojiYakınsal gelişim alanı
Çocuğun tek başına yapabildikleri ile yetişkin ya da daha yetkin biriyle yapabilecekleri arasındaki gelişim aralığı.
PsikolojiAkran etkisi
Bireyin tutum, değer ve davranışlarının yaşıtları ve aynı sosyal konumdaki kişiler tarafından etkilenmesi süreci.
PsikolojiPrososyal gelişim
Çocuğun başkalarına yardım etme, paylaşma, iş birliği yapma ve onların iyiliğini gözetme gibi olumlu sosyal davranışları edinme süreci.
PsikolojiHayali izleyici kitle
Ergenin, çevresindeki herkesin sürekli kendisiyle ilgilendiğine ve davranışlarını izleyip değerlendirdiğine dair geliştirdiği yanlış inanç.
PsikolojiGeleneksel ahlak
Kohlberg kuramında, ahlaki kararların toplumsal kurallara uyma, onay görme ve düzeni koruma kaygısıyla verildiği orta ahlaki gelişim düzeyi.
PsikolojiHeinz ikilemi
Kohlberg'in ahlaki muhakemeyi incelemek için kullandığı, eşinin hayatını kurtarmak için pahalı bir ilacı çalmayı düşünen bir adamı konu alan kurgusal ahlaki ikilem.
PsikolojiEbeveynlik stilleri
Ebeveynlerin çocuklarına yönelik tutumlarını, talep düzeyini ve duyarlılığını tanımlayan, çocuk gelişimini etkileyen genel yaklaşım örüntüleri.
Psikolojiİzin verici ebeveynlik
Yüksek sıcaklık ve duyarlılıkla birlikte düşük talep ve gevşek sınırlar sergileyen, kural ve denetimin sınırlı olduğu ebeveynlik stili.
PsikolojiAkran kabulü
Bir çocuğun ya da ergenin, yaşıt grubu tarafından benimsenme, sevilme ve gruba dahil edilme derecesini ifade eden sosyal kavram.
PsikolojiGrup Rolü
Bir grupta belirli bir konumu işgal eden kişiden beklenen davranış örüntüleri ve sorumluluklar bütünü.
PsikolojiSinerji
Bir grup ya da sistemin birlikte ürettiği sonucun, üyelerin tek tek katkılarının toplamından daha büyük olması durumu.
PsikolojiSosyometri
Bir grup içindeki çekim, ret ve tercih ilişkilerini ölçerek üyeler arası bağları ve grup yapısını ortaya koyan yöntem.
PsikolojiSosyal Kimlik Kuramı
Bireyin benlik algısının önemli bir bölümünü ait olduğu sosyal gruplardan aldığını ileri süren sosyal psikoloji kuramı.
PsikolojiGrup İçi Yanlılık
Bireyin kendi grubunu ve üyelerini, dış gruba kıyasla daha olumlu değerlendirme ve kayırma eğilimi.
PsikolojiOrtak Kimlik
Farklı gruplara ait bireylerin, hepsini kapsayan üst bir grupla özdeşleşerek paylaştığı geniş kapsamlı kimlik.
Günlük Yaşam PsikolojisiUyumsuz Mükemmeliyetçilik
Ulaşılması güç standartların kişinin kendi değerini bu standartlara bağlamasıyla birleştiği, hata korkusu ve yoğun öz eleştiriyle ilerleyen mükemmeliyetçilik biçimidir.
Bilişsel PsikolojiSeçim Paradoksu
Seçenek sayısı arttıkça karar vermenin zorlaşabildiği, kararsızlık, kaygı ve seçimden alınan doyumun azalabildiği olgudur.
Günlük Yaşam PsikolojisiSosyal Pil
Kişinin sosyal etkileşimden enerji alıp almadığını ya da tüketip tüketmediğini günlük dilde anlatan, içe ve dışa dönüklük eğilimleriyle ilişkilendirilen bir benzetmedir.
Bilişsel PsikolojiUygulama Niyetleri
Bir hedefin ne zaman, nerede ve nasıl yapılacağını önceden belirleyen, eğer-o zaman biçiminde kurulmuş somut planlardır; niyetin davranışa dönüşmesini destekler.
Günlük Yaşam PsikolojisiZihinsel Yük
Bir ev ya da ilişkide işlerin planlanması, hatırlanması ve örgütlenmesi gibi görünmeyen düşünsel sorumluluğun tek bir kişide birikmesini anlatan kavramdır.
Bilişsel PsikolojiSpotlight Etkisi
Kişinin görünüşünün ya da davranışlarının başkaları tarafından gerçekte olduğundan çok daha fazla fark edildiğini ve dikkatle izlendiğini sanma eğilimidir.
İş ve Örgüt PsikolojisiPresenteizm
Çalışanın hasta ya da düşük performans gösterebilecek bir durumdayken işe gelmeye devam etmesini ve bu nedenle verimliliğinin düşmesini anlatan kavramdır.
İş ve Örgüt PsikolojisiHerzberg İki Etmen Kuramı
İş doyumu ile doyumsuzluğun farklı etmen gruplarına bağlı olduğunu; hijyen etmenlerinin doyumsuzluğu önlediğini, motive edici etmenlerin ise gerçek doyum sağladığını öne süren kuramdır.
İş ve Örgüt PsikolojisiParkinson Yasası
Bir işin, tamamlanması için ayrılan zamanı dolduracak biçimde genişleme eğiliminde olduğunu anlatan kavramdır.
İş ve Örgüt PsikolojisiHawthorne Etkisi
İnsanların gözlemlendiklerini ya da bir araştırmaya katıldıklarını bildiklerinde davranışlarını değiştirme eğilimini anlatan kavramdır.
İş ve Örgüt PsikolojisiPsikolojik Güvenlik
Bir ekipte üyelerin soru sormaktan, hata kabul etmekten ve fikir paylaşmaktan çekinmediği, küçük düşürülme ya da cezalandırılma korkusu taşımadığı ortak inancı anlatan kavramdır.
İş ve Örgüt PsikolojisiDuyarsızlaşma
Kişinin işine, hizmet verdiği insanlara ya da çevresine karşı mesafeli, ilgisiz ve kayıtsız bir tutum geliştirmesini anlatan, tükenmişliğin boyutlarından biridir.
İş ve Örgüt PsikolojisiDuygusal Tükenme
Sürekli iş ve duygusal taleplerin etkisiyle kişinin duygusal kaynaklarının tükendiğini, kendini boşalmış ve yorgun hissettiğini anlatan, tükenmişliğin temel boyutlarından biridir.
İş ve Örgüt PsikolojisiPazar Nevrozu
Yoğun iş haftasının ardından gelen boş zamanda kişinin yaşamının anlam ve doluluk eksikliğini fark etmesiyle ortaya çıkan boşluk ve çökkünlük hâlini anlatan kavramdır.
İş ve Örgüt PsikolojisiPazartesi Sendromu
Hafta sonunun ardından işe dönüşle birlikte yaşanan isteksizlik, gerginlik ve düşük ruh hâli durumunu anlatan, gündelik dilde kullanılan bir kavramdır.
İş ve Örgüt Psikolojisiİşyeri Kaygısı
İş ortamına, görevlere ya da çalışma ilişkilerine yönelik olarak yaşanan, kişinin işlevselliğini etkileyebilen yoğun endişe ve gerginlik durumunu anlatan kavramdır.
İş ve Örgüt PsikolojisiMobbing (İşyeri Yıldırma)
Bir çalışana karşı uzun süre boyunca sistematik ve tekrarlayan biçimde uygulanan, kişiyi yıpratmayı ve dışlamayı hedefleyen olumsuz davranışlar bütününü anlatan kavramdır.
İş ve Örgüt PsikolojisiSessiz İşten Çıkarma
Bir işverenin çalışanı doğrudan işten çıkarmak yerine koşulları zorlaştırarak ya da görmezden gelerek kişinin kendiliğinden ayrılmasını sağlamaya çalışmasını anlatan kavramdır.
İş ve Örgüt PsikolojisiSessiz İstifa
Çalışanın işten ayrılmadan, yalnızca iş tanımının gerektirdiği asgari görevleri yerine getirip fazladan çaba ve gönüllü katkıdan geri çekilmesini anlatan kavramdır.
PsikolojiSerpilme
Kişinin yüksek iyi oluş, olumlu işlevsellik ve anlamlı bir yaşam içinde serpilip geliştiği en olumlu ruhsal durum.
PsikolojiYaşam Doyumu
Kişinin yaşamını bir bütün olarak değerlendirip ne ölçüde memnun olduğuna dair bilişsel değerlendirme.
PsikolojiHedonik Uyum
Kişinin olumlu ya da olumsuz yaşam olaylarının ardından zamanla görece istikrarlı bir mutluluk düzeyine geri dönme eğilimi.
PsikolojiGenişlet ve İnşa Et Kuramı
Olumlu duyguların anlık düşünce ve davranış dağarcığını genişlettiğini ve zamanla kişisel kaynaklar inşa ettiğini öne süren kuram.
PsikolojiŞükran Müdahalesi
Kişinin yaşamındaki olumlu yönleri fark etmesini ve takdir etmesini hedefleyen yapılandırılmış pozitif psikoloji uygulamaları.
PsikolojiAnlam
Kişinin yaşamını amaç, önem ve tutarlılık duygusuyla deneyimlemesini ifade eden pozitif psikoloji kavramı.
PsikolojiKarakter Güçleri
Kişinin düşünce, duygu ve davranışlarında kendini gösteren, olumlu kabul edilen kişilik özellikleri.
PsikolojiPsikolojik İyi Oluş
Kişisel gelişim, özerklik, anlam ve olumlu işlevsellik gibi boyutları içeren eudaimonik iyi oluş anlayışı.
PsikolojiÖznel İyi Oluş
Kişinin kendi yaşamını bilişsel ve duygusal olarak değerlendirmesine dayanan iyi oluş anlayışı.
PsikolojiPERMA Modeli
İyi oluşu beş bileşenle açıklayan pozitif psikoloji modeli: olumlu duygu, katılım, ilişkiler, anlam ve başarı.
PsikolojiÖrgüt İklimi
Çalışanların kurumdaki çalışma ortamını, politikaları ve uygulamaları nasıl algıladıklarını yansıtan ortak hava.
Psikolojiİş-Yaşam Dengesi
Kişinin iş sorumlulukları ile iş dışı yaşam alanları arasında sürdürülebilir ve doyurucu bir uyum kurabilmesi.
PsikolojiDönüşümcü Liderlik
İzleyenlere ilham vererek onları ortak bir vizyon etrafında motive eden ve gelişimlerini destekleyen liderlik yaklaşımı.
Psikolojiİş Motivasyonu
Çalışanı işle ilgili davranışlara yönelten, bu davranışların yönünü, yoğunluğunu ve sürekliliğini belirleyen içsel ve dışsal güçler.
PsikolojiÖrgütsel Bağlılık
Çalışanın çalıştığı kuruma duyduğu psikolojik bağ ve kurumla ilişkisini sürdürme isteği.
Psikolojiİş Doyumu
Kişinin işine ve çalışma koşullarına yönelik geliştirdiği olumlu ya da olumsuz genel duygusal değerlendirme.
PsikolojiBaglanma Figuru
Kişinin güvenlik, yakınlık ve duygusal destek için yöneldiği, kendisine güven veren özel bağlanma ilişkisindeki kişi.
PsikolojiAffetme
Bir kişiye yönelik öfke, kırgınlık ve intikam arzusunu bırakarak duygusal olarak serbestleşmeyi içeren bilinçli süreç.
İlişkiUzlasma
Çatışma yaşayan tarafların karşılıklı ödün vererek üzerinde anlaşabilecekleri ortak bir çözüme ulaşma süreci.
İlişkiCatisma
İki ya da daha fazla kişinin ihtiyaç, beklenti veya görüşlerinin çatıştığı, gerilim ve anlaşmazlık yaratan etkileşim durumu.
ÖzgüvenOnay Arayisi
Kişinin kendi değerini ve kararlarını doğrulamak için sürekli başkalarının onayına, beğenisine veya takdirine ihtiyaç duyması.
PsikolojiReddedilme Hassasiyeti
Sosyal ilişkilerde reddedilmeyi kaygıyla bekleme, kolayca algılama ve ona aşırı tepki verme eğilimi.
PsikolojiAidiyet
Bir gruba, ilişkiye veya topluluğa kabul edilme, değer görme ve oraya ait olma duygusunu ifade eden temel psikolojik ihtiyaç.
İlişkiGuven
Bir ilişkide karşıdaki kişinin sözlerine, niyetine ve davranışlarına güvenilebileceğine dair gelişen psikolojik duygu ve beklenti.
PsikolojiÇift İletişimi
Romantik partnerlerin duygu, ihtiyaç ve düşüncelerini birbirine aktarma biçimi ve bunu sağlıklı kılan etkileşim örüntüleri.
PsikolojiGeri Bildirim Verme
Bir kişinin davranışı ya da işi hakkında gelişmesine katkı sağlamak amacıyla yapıcı ve net biçimde bilgi aktarma becerisi.
PsikolojiSınır Koyma Becerisi
Kişinin kendi fiziksel, duygusal ve zihinsel alanını koruyacak kuralları belirleyip bunları saygılı biçimde ifade etme becerisi.
PsikolojiDuygusal Geçerleme
Karşıdaki kişinin duygularını yargılamadan kabul edip anlaşılır ve geçerli olduğunu ona iletme tutumu.
PsikolojiOnarım Girişimi
Çatışma ya da gerginlik sırasında bağı korumak ve tansiyonu düşürmek için yapılan, ilişkiyi yumuşatmaya yönelik söz ve davranışlar.
PsikolojiUzlaşma Stilleri
İnsanların çatışma durumlarında benimsediği farklı baş etme ve anlaşmaya varma yaklaşımlarını tanımlayan davranış örüntüleri.
PsikolojiÇatışma Çözümü
Kişiler ya da gruplar arasındaki anlaşmazlıkların yapıcı yöntemlerle ele alınıp ortak bir çözüme ulaştırılması süreci.
PsikolojiPasif Agresiflik
Öfke ve hoşnutsuzluğun açıkça ifade edilmeyip dolaylı yollarla, örtük direnç ve sitemle dışa vurulduğu davranış örüntüsü.
PsikolojiPasiflik
Kişinin kendi duygu, ihtiyaç ve haklarını dile getirmekten kaçınarak isteklerini bastırdığı iletişim biçimi.
PsikolojiAtılganlık
Kendi duygu, düşünce ve haklarını başkalarının haklarına saygı göstererek açık ve saygılı biçimde ifade etme becerisi.
PsikolojiSen Dili
Karşı tarafı suçlayan, eleştiren ya da etiketleyen ve genellikle savunmaya iten suçlayıcı iletişim biçimi.
PsikolojiBen Dili
Duygu ve ihtiyaçları suçlamadan, kişinin kendi öznel deneyimi üzerinden ifade ettiği yapıcı iletişim biçimi.
PsikolojiEmpatik Dinleme
Karşıdaki kişinin duygularını ve bakış açısını içeriden anlamaya çalışarak, yargısız ve kabul edici biçimde dinleme.
PsikolojiAktif Dinleme
Karşıdaki kişiye tam dikkat vererek, anladığını geri bildirerek ve yargılamadan dinleyerek kurulan etkileşimli dinleme biçimi.
PsikolojiSözsüz İletişim
İletişimde sözcükler dışında jest, mimik, ses tonu, duruş ve mesafe gibi kanallarla aktarılan mesajların tümü.
PsikolojiAnhedoni
Daha önce keyif veren etkinliklerden ve deneyimlerden zevk alma kapasitesinin azalması ya da tümüyle kaybolması durumudur.
ÖzgüvenÖz Eleştiri
Kişinin kendi davranış, düşünce ve özelliklerini değerlendirme biçimi; yapıcı ya da yıpratıcı olabilen içsel bir tutum.
PsikolojiTiksinme
Zararlı, kirli veya itici olarak algılanan şeylere karşı kaçınma ve uzaklaşma tepkisi doğuran temel bir duygu.
PsikolojiNostalji
Geçmişe dair anılarla birlikte yaşanan, hem hüzün hem sıcaklık içeren tatlı hüzünlü özlem duygusu.
PsikolojiApati
İlgi, motivasyon ve duygusal tepkinin belirgin biçimde azaldığı, kişinin olaylara kayıtsız kaldığı durum.
PsikolojiMutluluk
Yaşamdan duyulan doyum, olumlu duyguların varlığı ve genel iyi oluş hissini içeren öznel bir duygu durumu.
TravmaDuygusal Uyuşma
Duyguları hissetme ve ifade etme kapasitesinin azaldığı, kişinin kendini boş veya kopuk hissettiği koruyucu durum.
PsikolojiPişmanlık
Geçmişte verilen bir karar veya yapılan bir davranışın farklı olabileceği düşüncesiyle yaşanan üzüntü ve keşke duygusu.
PsikolojiDuygusal Güvenlik
Bir ilişkide kişinin yargılanmadan, reddedilmeden ya da zarar görmeden kendini açabileceğine dair duyduğu güven hissi.
Psikolojiİlişki Doyumu
Kişinin yakın ilişkisini ne ölçüde olumlu, doyurucu ve beklentilerini karşılar bulduğuna ilişkin öznel değerlendirmesi.
PsikolojiYetişkin Bağlanma Stilleri
Yetişkinlerin yakın ilişkilerde yakınlık, güven ve bağımlılığı yaşama biçimlerini tanımlayan görece istikrarlı örüntüler.
PsikolojiKorkulu Kaçıngan Bağlanma
Hem yakınlık isteyip hem yakınlıktan korkmayı içeren, yüksek kaygı ve yüksek kaçınmanın bir arada bulunduğu güvensiz bağlanma stili.
PsikolojiBağlanma Yaralanması
Yakın bir ilişkide, ihtiyaç anında güvenilen kişinin desteği vermemesi sonucu güven duygusunda oluşan derin kırılma.
PsikolojiDuygusal Bağımlılık
Kişinin duygusal dengesini, değerini ve güvenlik hissini büyük ölçüde başka bir kişiye dayandırdığı aşırı bağlılık örüntüsü.
PsikolojiSosyal Dışlanma
Bir kişinin bir grup veya ilişki tarafından kasıtlı olarak görmezden gelinmesi, dışarıda bırakılması veya reddedilmesi.
PsikolojiReddedilme
Bir kişi ya da grup tarafından dışlanma, kabul görmeme veya istenmediğini hissetme deneyimi ve buna eşlik eden duygusal acı.
PsikolojiAidiyet İhtiyacı
İnsanın başkalarıyla istikrarlı, olumlu ve anlamlı bağlar kurma ve bir gruba ait olma yönündeki temel güdüsü.
PsikolojiYalnızlık
Kişinin sosyal ilişkilerinin niceliği veya niteliği ile arzuladığı düzey arasındaki uyumsuzluktan doğan öznel sıkıntı duygusu.
PsikolojiŞefkat
Bir kişiye karşı duyulan sıcaklık, koruyuculuk ve sevgi dolu yakınlık hissini içeren, bağ kurucu olumlu duygu.
PsikolojiMerhamet
Bir başkasının acısını fark edip ona derinden duyarlılık göstermeyi ve bu acıyı hafifletme isteğini içeren duygu.
PsikolojiHayranlık
Bir kişinin niteliği, başarısı veya erdemi karşısında duyulan olumlu, yüceltici ve kişiyi örnek almaya yönelten duygu.
PsikolojiKüçümseme
Bir kişiyi ya da grubu değersiz, aşağı veya saygıya layık görmeyerek ona üstten bakmayı içeren olumsuz duygu ve tutum.
PsikolojiGurur
Kişinin kendi başarısı, değeri ya da yakınlarının başarısı karşısında duyduğu olumlu ve değer hissini güçlendiren öz bilinçli duygu.
PsikolojiHaset
Bir başkasının sahip olduğu nitelik, başarı ya da olanağa karşı duyulan ve çoğu zaman o şeyi yok etme veya elinden alma isteğini içeren acılı duygu.
StresDuygusal Emek
Bir kişinin işinin ya da rolünün gereği olarak gerçek duygularını yönetip belirli duyguları sergileme çabası.
StresŞefkat Yorgunluğu
Başkalarının acısına sürekli tanık olan kişilerde gelişen, empati kapasitesinin tükenmesiyle ortaya çıkan duygusal ve fiziksel bitkinlik.
PsikolojiDuygusal Bulaşma
Bir kişinin duygularının ifade ve davranışlar yoluyla çevresindekilere yayılarak onların duygu durumunu da etkilemesi.
PsikolojiAmbivalans
Aynı kişiye, duruma veya seçeneğe karşı eş zamanlı olarak birbirine zıt duygular ve düşünceler taşıma durumu.
PsikolojiRuh Hali (Mood)
Saatler veya günler boyunca süren, anlık duygulardan daha kararlı ve yaygın bir duygusal arka plan durumu.
PsikolojiDuygulanım (Afekt)
Bir kişinin duygusal durumunun yüz ifadesi, ses tonu ve davranışlar yoluyla dışarıdan gözlemlenebilen anlık dışavurumu.
Dijital PsikolojiZoom Yorgunluğu
Çevrim içi görüntülü görüşme ve toplantıların yol açtığı zihinsel ve duygusal tükenme ve yorgunluk durumunu tanımlayan kavramsal bir terimdir.
Dijital PsikolojiTeknostres
Dijital teknolojilerin ve cihazların yoğun kullanımına ya da bunlara uyum sağlama baskısına bağlı olarak yaşanan stres ve gerginlik durumunu tanımlayan bir kavramdır.
Dijital PsikolojiÇevrim İçi Kimlik
Kişinin dijital ortamlarda profil, paylaşım ve etkileşimler yoluyla oluşturduğu ve sunduğu benlik temsilini tanımlayan bir kavramdır.
Dijital PsikolojiSiberkondri
İnternette sağlık bilgisi aramanın kaygıyı azaltmak yerine artırdığı ve kişinin hastalık endişesiyle tekrar tekrar arama yaptığı örüntüyü tanımlayan kavramsal bir terimdir.
Dijital PsikolojiOyun Oynama Bozukluğu
Dijital veya çevrim içi oyun oynama üzerindeki kontrolün belirgin biçimde bozulduğu ve oyunun olumsuz sonuçlara rağmen sürdürüldüğü bir durumu tanımlar.
Dijital PsikolojiEkran Bağımlılığı
Telefon, bilgisayar ve diğer ekranlı cihazların kişinin kontrol edemediği, günlük yaşamı aksatan biçimde aşırı kullanımını tanımlamak için kullanılan kavramsal bir terimdir.
Dijital PsikolojiDijital Detoks
Kişinin belirli bir süre boyunca telefon, sosyal medya ve dijital cihazları bilinçli olarak bırakarak çevrim dışı zamana yönelmesini tanımlayan bir kavramdır.
Dijital PsikolojiBildirim Kaygısı
Telefon ve uygulama bildirimlerine sürekli yetişme baskısı ve bildirimleri kaçırmaya yönelik tedirginlikle ilişkili gerginlik durumunu tanımlayan kavramsal bir terimdir.
Sosyal MedyaSonsuz Kaydırma
İçeriğin sayfa sonu olmadan sürekli yüklendiği tasarımı ve buna bağlı olarak kişinin durmadan kaydırmaya devam etme eğilimini tanımlayan bir kavramdır.
Sosyal MedyaDopamin Döngüsü (Sosyal Medya)
Sosyal medyadaki beğeni, bildirim ve yeni içeriklerin beyindeki ödül sistemini harekete geçirerek uygulamayı tekrar tekrar kontrol etme isteğini beslediği örüntüyü tanımlayan kavramsal bir terimdir.
Dijital PsikolojiFiltre Balonu
Algoritmaların kişinin geçmiş davranışlarına göre içerik seçmesi sonucu, kişinin yalnızca belirli bilgi ve görüşlerle karşılaştığı kişiselleştirilmiş ortamı tanımlayan bir kavramdır.
Dijital PsikolojiYankı Odası Etkisi
Çevrim içi ortamlarda kişinin çoğunlukla kendi görüşlerini yansıtan içeriklerle karşılaşıp bu görüşlerin pekiştiği bilgi ortamını tanımlayan bir kavramdır.
Dijital PsikolojiSiber Zorbalık
Dijital ortamlar aracılığıyla bir kişiye yönelik tekrarlayan biçimde uygulanan kasıtlı incitme, taciz, dışlama veya tehdit davranışlarını tanımlayan bir kavramdır.
Dijital PsikolojiÇevrim İçi Disinhibisyon Etkisi
İnsanların çevrim içi ortamlarda, yüz yüze iletişime kıyasla daha az çekinerek ve sınırlarını gevşeterek davranma eğilimini tanımlayan bir kavramdır.
Sosyal MedyaSosyal Karşılaştırma (Yukarı ve Aşağı)
Kişinin kendini başkalarıyla kıyaslayarak değerlendirmesini ve bu kıyasın daha iyi ya da daha kötü durumdaki kişilere göre yapılmasını tanımlayan bir kavramdır.
Dijital PsikolojiJOMO (Kaçırmanın Keyfi)
Sürekli bağlantıda olma baskısından uzaklaşıp gelişmeleri kaçırmaktan huzur ve memnuniyet duymayı tanımlayan kavramsal bir terimdir.
Sosyal MedyaFOMO (Gelişmeleri Kaçırma Korkusu)
Başkalarının keyifli veya değerli deneyimler yaşadığı ve bunları kaçırdığı yönündeki yaygın kaygı ve huzursuzluğu tanımlayan kavramsal bir terimdir.
Sosyal MedyaDoomscrolling
Olumsuz ya da kaygı verici haber ve içerikleri durmaksızın, kendini kötü hissettirse bile kaydırarak takip etme eğilimini tanımlayan kavramsal bir terimdir.
Sosyal MedyaPhubbing
Yüz yüze bir etkileşim sırasında telefona dalarak karşıdaki kişiyi göz ardı etme davranışını tanımlayan kavramsal bir terimdir.
Dijital PsikolojiNomofobi
Cep telefonundan yoksun kalmaya, telefona ulaşamamaya veya bağlantısız kalmaya yönelik yoğun kaygı ve huzursuzluğu tanımlayan kavramsal bir terimdir.
PsikolojiTavan ve taban etkisi
Bir testin çok kolay veya çok zor olması nedeniyle puanların uçlarda yığılarak ayırt ediciliğini yitirmesi.
PsikolojiTest bataryası
Farklı işlevleri kapsamlı biçimde ölçmek için birlikte uygulanan, birbirini tamamlayan testler bütünü.
PsikolojiNöropsikolojik değerlendirme
Dikkat, bellek, dil ve yürütücü işlevler gibi bilişsel alanların standart testlerle incelendiği süreç.
PsikolojiDavranış gözlemi
Bireyin davranışlarının doğal veya yapılandırılmış ortamlarda sistematik olarak izlenip kaydedilmesi.
PsikolojiYapılandırılmamış görüşme
Sabit bir soru listesine bağlı kalmadan, akışı esnek biçimde ilerleyen açık uçlu görüşme yöntemi.
PsikolojiYapılandırılmış görüşme
Önceden belirlenmiş soruların aynı sırayla sorulduğu, standartlaştırılmış klinik görüşme yöntemi.
PsikolojiÖz bildirim envanteri
Bireyin kendi düşünce, duygu ve davranışlarını standart sorular üzerinden değerlendirdiği ölçme aracı.
PsikolojiTematik algı testi
Belirsiz resimler üzerine öykü kurma yoluyla bireyin duygu ve motivasyonlarını inceleyen projektif yöntem.
PsikolojiRorschach testi
Mürekkep lekelerine verilen yanıtların incelendiği, en bilinen projektif değerlendirme yöntemlerinden biri.
PsikolojiProjektif test
Belirsiz uyaranlara verilen yanıtlar üzerinden bireyin iç dünyasını anlamayı amaçlayan değerlendirme yöntemi.
PsikolojiStandart puan
Ham puanların, ortalama ve standart sapmaya göre ortak bir ölçeğe dönüştürülmesiyle elde edilen puan.
PsikolojiT-puanı
Ortalaması 50, standart sapması 10 olan, ham puanları ortak bir ölçeğe taşıyan standart puan türü.
PsikolojiYüzdelik sıra
Bir kişinin puanına eşit veya daha düşük puan alanların, norm grubundaki oranını gösteren karşılaştırma ölçütü.
PsikolojiNorm grubu
Bir bireyin test puanının kıyaslandığı, önceden ölçülmüş temsil edici referans örneklem.
PsikolojiStandardizasyon
Bir testin uygulanması ve puanlanmasının herkes için aynı koşullarda yapılmasını sağlayan ölçme ilkesi.
PsikolojiPsikolojik değerlendirme
Bireyin düşünce, duygu, davranış ve işlevselliğini birden fazla yöntemle inceleyen sistematik klinik süreç.
PsikolojiArkadaşça Sevgi
Derin bağlılık, güven, yakınlık ve istikrara dayanan, sakin ve kalıcı nitelikteki sevgi türü.
PsikolojiTutkulu Sevgi
Yoğun duygular, güçlü çekim ve karşıdakine kavuşma isteğiyle belirginleşen, çoğunlukla ilişkinin erken döneminde öne çıkan sevgi türü.
PsikolojiYakın İlişki
İki kişi arasında karşılıklı bağlılık, yakınlık, paylaşım ve duygusal derinliğe dayanan ilişki biçimi.
PsikolojiCinsel Kendilik
Kişinin kendi cinselliğine ilişkin algı, duygu, değer ve inançlarının oluşturduğu içsel benlik boyutu.
PsikolojiHeteronormatiflik
Heteroseksüelliğin varsayılan, doğal ve tek geçerli norm olarak kabul edildiği toplumsal bakış açısı.
PsikolojiCinsiyet Kalıpyargıları
Bir cinsiyete mensup kişilerin belirli özelliklere, davranışlara ve rollere sahip olduğuna dair genellenmiş inançlar.
PsikolojiAndrojenlik
Bir kişide hem geleneksel olarak kadınsı hem de erkeksi sayılan özelliklerin bir arada bulunması.
PsikolojiCinsel Gelişim
Doğumdan yetişkinliğe uzanan süreçte cinsellikle ilgili bedensel, duygusal ve bilişsel değişimlerin bütünü.
PsikolojiCinsel Sağlık
Cinselliğe ilişkin fiziksel, duygusal, zihinsel ve sosyal açıdan iyi olma ve saygılı bir yaklaşım hali.
PsikolojiCinsel Tepki Döngüsü
Cinsel uyarılma sürecinde bedende ve duygularda yaşanan ardışık fizyolojik ve psikolojik aşamaların oluşturduğu model.
PsikolojiToplumsal Cinsiyet Kimliği
Kişinin kendini kadın, erkek veya başka bir biçimde hissettiği derin ve içsel cinsiyet algısı.
PsikolojiCinsiyet Şeması
Kişinin cinsiyetle ilgili bilgileri örgütlediği ve dünyayı cinsiyet kategorileri üzerinden yorumladığı bilişsel yapı.
PsikolojiCinsiyet Rolü
Bir toplumda kadın veya erkek olmaya uygun görülen davranış, tutum ve sorumlulukların oluşturduğu örüntü.
PsikolojiToplumsal Cinsiyet
Bir toplumun kadınlık ve erkeklikle ilişkilendirdiği rol, davranış, beklenti ve anlamların oluşturduğu kültürel yapı.
PsikolojiCinsel Yönelim
Kişinin başkalarına yönelik kalıcı duygusal, romantik ve cinsel çekim örüntüsü.
PsikolojiCinsel Kimlik
Kişinin kendini cinsel açıdan nasıl tanımladığı; cinsel yönelim, davranış ve aidiyet duygularını kapsayan içsel kavrayış.
PsikolojiAtaletsel Ket
Önceden işe yaramış bir yaklaşıma takılıp kalarak, daha basit ya da uygun yeni çözümleri görememe eğilimi.
PsikolojiBilişsel Esneklik
Zihnin değişen koşullara ve taleplere uyum sağlayarak düşünceler, görevler ya da bakış açıları arasında akıcı biçimde geçiş yapabilmesi.
PsikolojiYeniden Yapılandırma
Bir anının geri çağrılırken saklanan parçalar ile mevcut bilgilerin birleştirilerek etkin biçimde yeniden oluşturulması süreci.
PsikolojiYapılandırıcı Bellek
Belleğin geçmişi olduğu gibi kaydetmek yerine, hatırlama anında etkin biçimde yeniden kurduğunu vurgulayan görüş.
PsikolojiŞema Uyumlu Hatırlama
Bilginin kişinin önceden var olan zihinsel şemalarına uyacak biçimde hatırlanması ve uymayan ayrıntıların gözden kaçma eğilimi.
PsikolojiHatırlama Yanlılığı
Geçmiş olayların, kişinin mevcut bilgisi, inancı ya da duygu durumunun etkisiyle çarpıtılarak anımsanması eğilimi.
PsikolojiBağlamsal İpucu
Bir bilginin öğrenildiği ortam ya da durumla ilgili olup hatırlama sırasında o bilgiye erişimi kolaylaştıran işaret.
Psikolojiİşleme Düzeyleri Kuramı
Bilginin ne kadar derin biçimde işlendiğinin, ne kadar kalıcı hatırlandığını belirlediğini öne süren bellek kuramı.
PsikolojiYüzeysel İşleme
Bilginin anlamı yerine yalnızca yüzeysel özelliklerine odaklanarak işlenmesi ve bunun daha zayıf hatırlamaya yol açması.
PsikolojiDerin İşleme
Bilginin anlamına ve önceki bilgilerle bağlantılarına odaklanarak işlenmesi ve bunun daha kalıcı hatırlamaya yol açması.
PsikolojiSon Sıra Etkisi
Bir listenin sonundaki ögelerin, ortadaki ögelere göre daha iyi hatırlanma eğilimi.
Psikolojiİlk Sıra Etkisi
Bir listenin başındaki ögelerin, ortadaki ögelere göre daha iyi hatırlanma eğilimi.
PsikolojiSeri Konum Etkisi
Bir listenin başındaki ve sonundaki ögelerin, ortadaki ögelere göre daha iyi hatırlanma eğilimi.
PsikolojiBüyülü Sayı Yedi
Kısa süreli belleğin aynı anda yaklaşık yedi anlamlı birimi tutabildiğini öne süren klasik kapasite gözlemi.
PsikolojiBellek Aralığı
Bir kişinin tek seferde duyduğu sırayı koruyarak hatırlayıp tekrar edebildiği en uzun bilgi dizisinin uzunluğu.
PsikolojiFlaş Bellek
Beklenmedik ve duygusal açıdan yüklü bir olayı öğrenildiği anın ayrıntılarıyla birlikte canlı biçimde tutan anı türü.
PsikolojiFarklılaşma
Kişinin duygularıyla düşüncelerini ayırt edebilme ve yakın ilişkilerde benliğini koruyabilme kapasitesi.
PsikolojiDuygusal Kopuş
Çözülmemiş gerilimden kaçınmak için aile üyeleriyle duygusal ya da fiziksel bağı kesme örüntüsü.
PsikolojiÇift Uyumu
Bir çiftin ilişkilerinden duyduğu doyumu, anlaşmayı ve birlikte işlev görme düzeyini ifade eden kavram.
PsikolojiAile Yaşam Döngüsü
Bir ailenin kuruluşundan itibaren geçtiği gelişimsel evreleri ve her evrenin getirdiği uyum görevlerini tanımlayan model.
PsikolojiGünah Keçisi
Ailenin sorunlarının ve gerilimlerinin haksız biçimde tek bir üyeye yüklendiği aile rolü.
PsikolojiKayıp Çocuk
Aile içinde görünmez kalan, dikkat çekmeyen ve kendi ihtiyaçlarını geri plana iten üyeyi tanımlayan rol.
Psikolojiİttifaklar
Aile üyelerinden bazılarının diğerlerine karşı oluşturduğu yakınlık ve iş birliği bağları.
PsikolojiKuşaklararası Aktarım
Aile örüntülerinin, inançların ve duygusal yüklerin bir kuşaktan diğerine taşınması olgusu.
PsikolojiGeri Bildirim Döngüsü
Aile üyelerinin davranışlarının birbirini karşılıklı ve döngüsel olarak etkilemesini açıklayan sistemik kavram.
PsikolojiAile Dengesi
Bir ailenin kararlılığını koruma ve mevcut işleyiş düzenini sürdürme eğilimini ifade eden sistemik kavram.
PsikolojiAçık Aile Sistemi
Dış dünyayla esnek bir biçimde etkileşen, değişime ve yeni bilgilere uyum sağlayabilen aile işleyiş biçimi.
PsikolojiKapalı Aile Sistemi
Dış dünyayla etkileşimi sınırlı, katı kurallara ve değişime dirence sahip aile işleyiş biçimi.
PsikolojiEbeveynleştirme
Bir çocuğun yaşına uygun olmayan biçimde ebeveyn rol ve sorumluluklarını üstlenmek zorunda bırakılması.
PsikolojiÜçgenleştirme
İki kişi arasındaki gerilimi azaltmak için üçüncü bir kişinin ilişkiye dahil edildiği duygusal örüntü.
PsikolojiAile İçi Sınırlar
Aile üyeleri ve alt gruplar arasındaki rolleri, yakınlığı ve özerkliği düzenleyen görünmez kurallar bütünü.
PsikolojiAile Sistemleri Kuramı
Aileyi, birbirini sürekli etkileyen üyelerden oluşan tek bir duygusal birim olarak ele alan kuramsal yaklaşım.
İlişkiStockholm Sendromu
Stockholm sendromu nedir; mağdurun kendisine zarar veren kişiye duygusal bağ geliştirmesi.
Psikolojiİnkâr
İnkâr nedir; acı veren bir gerçeği kabul etmeyi reddetme savunma mekanizması.
AnksiyeteAşırı Düşünme
Aşırı düşünme (overthinking) nedir; aynı düşünceleri tekrar tekrar evirip çevirme ve baş etme.
StresSavaş ya da Kaç
Savaş ya da kaç tepkisi nedir; tehdit karşısında bedenin otomatik hayatta kalma tepkisi.
PsikolojiPlasebo Etkisi
Plasebo etkisi nedir; etkisiz bir tedavinin, inanç sayesinde gerçek iyileşme yaratması.
PsikolojiBilinçaltı
Bilinçaltı (bilinçdışı) nedir; farkında olmadığımız düşünce, duygu ve anıların alanı.
PsikolojiEgo
Ego nedir; psikolojide benlik kavramı ve günlük dildeki 'ego' anlamı.
StresKortizol
Kortizol nedir; stres hormonu ve uzun süreli yüksek kortizolün etkileri.
PsikolojiSerotonin
Serotonin nedir; ruh hali, uyku ve iştahla ilişkili beyin kimyasalı.
PsikolojiDopamin
Dopamin nedir; ödül, motivasyon ve hazla ilişkili beyin kimyasalı ve psikolojiye etkisi.
İlişkiGaslighting
Gaslighting nedir, belirtileri ve nasıl baş edilir. Kişinin kendi algısından şüphe etmesine yol açan psikolojik manipülasyon.
İlişkiNarsisizm
Narsisizm nedir, narsistik kişilik özellikleri ve narsistik kişilik bozukluğu arasındaki fark.
İlişkiBağlanma Stilleri
Bağlanma stilleri nedir; güvenli, kaygılı, kaçıngan ve dağınık bağlanma tipleri ve ilişkilere etkisi.
İlişkiSınır Koymak
Sınır koymak nedir, neden önemlidir ve sağlıklı sınırlar nasıl belirlenir. İlişkilerde kişisel sınırlar.
İlişkiRed Flag
İlişkide red flag nedir, hangi davranışlar uyarı işaretidir ve green flag ile farkı.
StresMindfulness
Mindfulness (bilinçli farkındalık) nedir, faydaları ve nasıl uygulanır. Anda kalma pratiği.
ÖzgüvenÖz Şefkat
Öz şefkat nedir, neden önemlidir ve nasıl geliştirilir. Kendine nazik davranma pratiği.
PsikolojiDuygusal Zeka
Duygusal zeka (EQ) nedir, bileşenleri ve nasıl geliştirilir. Duyguları tanıma ve yönetme becerisi.
İlişkiToksik İlişki
Toksik ilişki nedir, belirtileri ve nasıl baş edilir. Sürekli yıpratan, güveni ve öz saygıyı zedeleyen ilişki örüntüsü.
İlişkiLove Bombing
Love bombing nedir; ilişkinin başında aşırı ilgi ve hediyeyle kişiyi etkisi altına alma taktiği.
İlişkiGhosting
Ghosting nedir; bir kişinin hiçbir açıklama yapmadan iletişimi tamamen kesmesi ve neden yıpratıcı olduğu.
İlişkiManipülasyon
Manipülasyon nedir; bir kişinin başkasını gizli ya da haksız yollarla yönlendirmesi ve sık kullanılan taktikler.
PsikolojiEmpati
Empati nedir; başkasının duygularını anlama ve onun bakış açısından hissedebilme becerisi.
PsikolojiSavunma Mekanizmaları
Savunma mekanizmaları nedir; zihnin kaygıdan korunmak için kullandığı bilinçdışı stratejiler ve örnekleri.
PsikolojiÖğrenilmiş Çaresizlik
Öğrenilmiş çaresizlik nedir; tekrarlayan başarısızlık sonrası kişinin çabalamayı bırakması durumu.
PsikolojiBilişsel Çarpıtmalar
Bilişsel çarpıtmalar nedir; gerçeği olumsuz yönde büken otomatik düşünce hataları ve örnekleri.
ÖzgüvenImposter Sendromu
Imposter sendromu nedir; başarılarına rağmen kişinin kendini 'sahtekar' gibi hissetmesi durumu.
PsikolojiErteleme (Prokrastinasyon)
Erteleme nedir; yapılması gerekeni sürekli sonraya bırakma alışkanlığı, nedenleri ve baş etme yolları.
Psikolojiİç Çocuk
İç çocuk nedir; kişinin çocukluk yaşantılarını, duygularını ve ihtiyaçlarını taşıyan içsel parçası.
TravmaTravma Bağı
Travma bağı nedir; istismarcı bir ilişkide kişinin zarar verene duygusal olarak bağlanması.
İlişkiKarşılıklı Bağımlılık
Karşılıklı bağımlılık (kodbağımlılık) nedir; kişinin değerini başkasının ihtiyaçlarını karşılamaya bağlaması.
İlişkiPasif Agresif
Pasif agresiflik nedir; öfke ve hoşnutsuzluğu açıkça değil, dolaylı yollarla ifade etme biçimi.
PsikolojiKonfor Alanı
Konfor alanı nedir; kişinin güvende ve kontrolde hissettiği tanıdık alan ve dışına çıkmanın önemi.
PsikolojiRuminasyon
Ruminasyon, kişinin olumsuz düşünceler, sıkıntı ya da sorunlar üzerine tekrar tekrar, dönüp dolaşıp aynı noktaya gelerek ve çözüme ulaşmadan düşünüp durmasıdır.