Cinsel İstek Azlığı Bozukluğu

Cinsel istek azlığı bozukluğu nedir? Cinsel istek azlığı bozukluğu, cinsel istek ile cinsel düşünce ve fantezilerin sürekli biçimde azalması ya da yokluğu nedeniyle kişide belirgin sıkıntıya yol açan bir cinsel işlev bozukluğudur. Burada belirleyici olan, istek düzeyinin kişinin kendisi için rahatsızlık ve üzüntü oluşturmasıdır. Cinsel isteğin zaman zaman değişmesi olağandır; bozukluktan söz edebilmek için isteğin belirgin biçimde ve süreklilik göstererek azalmış olması ve bu durumun kişiyi rahatsız etmesi beklenir. Hem kadınlarda hem erkeklerde görülebilir ve uygun destekle ele alınabilir.

Belirtiler

Aşağıdaki belirtiler görülebilir; ancak bunların bulunması tek başına tanı anlamına gelmez. Kesin tanı için bir uzmana başvurmak gerekir.

• Cinsel istekte sürekli ve belirgin azalma ya da yokluk
• Cinsel düşünce, fantezi ve içsel uyarılmada azalma
• Cinsel etkinliğe başlama isteğinde düşüş
• Cinsellikten alınan ilgi ve doyumda azalma
• Bu durumun üzüntü, kaygı ya da sıkıntıya yol açması
• İlişki içinde gerginlik ya da uzaklaşma
• Cinsel etkinlikten kaçınma eğilimi

Nedenler ve risk faktörleri

Cinsel istek azlığının tek bir nedeni yoktur; bedensel, psikolojik ve ilişkisel etkenler bir arada rol oynayabilir.

Bedensel etkenler

• Hormonal değişiklikler
• Kronik hastalıklar ve yorgunluk
• Bazı ilaçlar (örneğin bazı antidepresanlar)
• Uyku sorunları

Ruhsal ve ilişkisel etkenler

• Depresyon, kaygı ve stres
• Geçmiş olumsuz deneyimler ve cinsellikle ilgili inançlar
• İlişki sorunları, iletişim güçlükleri ve çatışmalar
• Gebelik, doğum sonrası ya da menopoz gibi yaşam dönemleri

Bu etkenler kişiden kişiye farklı ağırlıkta etkili olur.

Tanı süreci

Tanı yalnızca bir hekim veya ruh sağlığı uzmanı tarafından, kişinin öyküsünün dinlenmesi ve gerektiğinde bedensel ve hormonal değerlendirmelerle konur. İstekteki azalmanın süresi, yaşam boyu mu yoksa sonradan mı geliştiği, her durumda mı yoksa belirli durumlarda mı görüldüğü ve kişide ne ölçüde sıkıntı yarattığı önemlidir. Eşlik eden ruhsal ve bedensel durumlar ile kullanılan ilaçlar gözden geçirilir. İnternetteki testler tanı yerine geçmez.

Tedavi yaklaşımları

Cinsel istek azlığı bozukluğu ele alınabilir bir durumdur. İlk adım, bedensel ve hormonal nedenlerin bir hekim tarafından değerlendirilmesidir.

Yardımcı olabilecek yaklaşımlar

• Cinsel terapi ile bireysel ya da çift psikoterapisi
• İletişim, stres yönetimi ve cinsellikle ilgili inançlar üzerinde çalışma
• Eşlik eden depresyon ya da kaygının tedavisi
• İsteği azalttığı düşünülen ilaçların yalnızca hekim tarafından gözden geçirilmesi

Tedavi planı danışana özel olarak belirlenir ve herhangi bir sonuç garantisi verilemez.

Kendi kendine yardım ve baş etme

• Yeterli uyku, dinlenme ve stres yönetimi isteği olumlu etkileyebilir.
• Eşinizle baskısız, açık bir iletişim kurmak yardımcı olabilir.
• Cinsel isteğin doğal olarak dalgalanabileceğini hatırlamak kaygıyı azaltır.
• Kullandığınız ilaçlarla ilgili endişelerinizi hekiminizle paylaşın.

Ne zaman uzmana başvurmalı?

Cinsel istekteki azalma uzun süredir devam ediyor, kişiyi rahatsız ediyor ya da ilişkiyi ve ruh halini etkiliyorsa bir uzmana başvurmak yararlıdır. İsteksizliğe sürekli yorgunluk, çökkün ruh hali ya da yaşamdan keyif almama eşlik ediyorsa altta yatan bir durumun değerlendirilmesi önemlidir.

İstek nasıl değişir?

Cinsel istek sabit bir düzey değildir; yaşam koşullarına, ilişkinin gidişatına, sağlığa, yorgunluğa ve ruh haline bağlı olarak doğal biçimde dalgalanır. Yoğun stres, uykusuzluk, iş yükü ya da ilişki içi gerginlikler dönemsel olarak isteği azaltabilir ve bu çoğu zaman geçicidir. Bozukluktan söz edebilmek için ise azalmanın belirgin, sürekli olması ve kişide gerçek bir sıkıntı yaratması gerekir. Bu ayrım, isteğin doğal dalgalanmalarını gereksiz yere hastalık olarak görmemek açısından önemlidir.

İlaçlar ve bedensel etkenler

Bazı ilaçlar, örneğin bazı antidepresanlar ve hormonal durumu etkileyen tedaviler, cinsel isteği azaltabilir. Kronik hastalıklar, uyku sorunları, tiroid gibi hormonal durumlar ve yorgunluk da katkıda bulunabilir. Bu nedenle değerlendirmenin ilk adımlarından biri, bedensel ve hormonal nedenlerin bir hekim tarafından gözden geçirilmesidir. İsteği azalttığından şüphelenilen ilaçlar asla kendi başına bırakılmamalı; durum mutlaka hekimle paylaşılmalı ve gerekli düzenlemeler hekim tarafından yapılmalıdır.

İlişki ve iletişimin rolü

Cinsel istek, ilişkinin genel gidişatından ayrı düşünülemez. İletişim güçlükleri, çözülmemiş çatışmalar, güven sorunları ya da duygusal uzaklaşma isteği belirgin biçimde etkileyebilir. Bu nedenle çift terapisi çoğu zaman yararlı olur; ancak tedavi her zaman kişinin ihtiyacına göre planlanır. İsteğin azalmasını bir suçlama konusu haline getirmek yerine, iki tarafın birlikte anlamaya çalıştığı bir konu olarak ele almak, hem kaygıyı azaltır hem de çözüm sürecini kolaylaştırır.

Acil durum: Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa yalnız kalmayın; vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. Sağlıkla ilgili danışma için 182 SABİM Sağlık Danışma Hattı’na ulaşabilir ya da en yakın acil servise başvurabilirsiniz.

Yaşadığınız güçlükler günlük yaşamınızı etkiliyorsa yalnız değilsiniz. Alanında uzman ruh sağlığı profesyonellerine Clinisyn uzman dizininden ulaşabilir, size uygun bir uzmanla görüşme planlayabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye ya da tanı yerine geçmez. Belirtilerin değerlendirilmesi ve kesin tanı için bir uzmana başvurmak gerekir.