Değişim Aşamaları Modeli
Davranış değişiminin tek seferde değil, farkındalık öncesinden sürdürmeye uzanan ardışık aşamalar boyunca gerçekleştiğini öne süren model.
Eş anlamlılar
Değişim aşamaları modeli, kisilerin saglikla ilgili bir davranisi degistirirken tek bir anda degil, birbirini izleyen asamalardan gecerek ilerlediklerini one suren bir davranis degisimi modelidir.
Transteorik model olarak da bilinen bu yaklasim, degisimi bir surec olarak ele alir ve kisilerin bu surec icinde farkli noktalarda bulunabilecegini vurgular. Model baslangicta sigarayi birakma gibi davranislari incelemek icin gelistirilmistir.
Degisim Asamalari
Model genellikle bes ana asamadan soz eder. Farkindalik oncesi asamada kisi degisimi henuz dusunmemektedir. Dusunme asamasinda degisim olasiligi tartilmaya baslanir. Hazirlik asamasinda kisi yakin gelecekte degisim icin niyetlenir ve adim atmaya hazirlanir. Eylem asamasinda davranis fiilen degistirilir. Surdurme asamasinda ise yeni davranis korunmaya ve eski aliskanliga donulmemeye calisilir.
Model, geriye donuslerin degisim surecinin dogal bir parcasi olabilecegini de kabul eder; bu nedenle bir geri donus surecin tumden basarisiz oldugu anlamina gelmez.
Uygulamadaki Onemi
Modelin temel katkisi, destek yaklasimlarinin kisinin bulundugu asamaya gore uyarlanabilmesidir. Henuz dusunme asamasinda olan bir kisiyle eylem asamasindaki bir kisiye ayni bicimde yaklasmak etkili olmayabilir. Bu nedenle model, egitimli uzmanlarca bireye uygun destegin planlanmasinda yol gosterici olarak kullanilir.
Modelin asamalar arasindaki sinirlarin her zaman net olmamasi yonunde elestiriler de bulunmaktadir.
Sıkça Sorulan Sorular
Asamalar her zaman sirayla mi ilerler?
Genellikle ileriye dogru ilerlenir ancak kisiler asamalar arasinda geriye de donebilir; bu surecin dogal bir parcasi olarak gorulur.
Geri donus basarisizlik mi demektir?
Hayir. Model geri donusleri ogrenme firsati olarak degerlendirir ve kisinin degisime yeniden yonelmesini mumkun gorur.
Model hangi davranislarda kullanilir?
Sigarayi birakma, fiziksel etkinlik ve beslenme gibi pek cok saglik davranisini anlamak ve desteklemek icin kullanilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.