Faktör Analizi
Çok sayıda gözlenen değişkenin altında yatan az sayıda gizli boyutu ortaya çıkarmayı amaçlayan istatistiksel bir yöntemler grubudur.
Eş anlamlılar
Faktör analizi, çok sayıda gözlenen değişkenin altında yatan ve doğrudan ölçülemeyen az sayıda gizli boyutu ortaya çıkarmayı amaçlayan istatistiksel bir yöntemler grubudur.
Bu yöntem, birbiriyle ilişkili çok sayıda maddenin ortak bir yapıyı paylaşıp paylaşmadığını inceler. Örneğin bir ölçekteki maddelerin belirli kümeler halinde birlikte değişmesi, bu maddelerin ardında ortak bir kavramın bulunduğuna işaret edebilir. Faktör analizi bu ortak yapıları, yani faktörleri, değişkenler arasındaki ilişki örüntüsünden çıkarsamaya çalışır.
Psikolojide neden kullanılır?
Psikolojide kaygı, öz saygı ya da kişilik özellikleri gibi pek çok kavram doğrudan gözlenemez, yalnızca dolaylı göstergeler üzerinden ölçülür. Faktör analizi, çok sayıda madde içeren ölçeklerin hangi temel boyutları yansıttığını anlamada yardımcı olur. Bu sayede ölçme araçlarının yapısı incelenebilir ve karmaşık veriler daha az sayıda anlamlı boyuta indirgenebilir.
İki temel yaklaşım
Faktör analizi başlıca iki biçimde yürütülür. Açımlayıcı yaklaşım, verideki yapı önceden bilinmediğinde olası faktörleri keşfetmeyi amaçlar. Doğrulayıcı yaklaşım ise kuramdan ya da önceki çalışmalardan gelen belirli bir yapının verilerle uyumunu sınar. Hangisinin seçileceği araştırmanın amacına ve mevcut bilgiye bağlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Faktör analizi neyi indirgemeye çalışır?
Çok sayıda gözlenen değişkeni, bunların altında yatan daha az sayıda ortak boyuta indirgemeyi amaçlar.
Faktör analizi neden-sonuç ilişkisi gösterir mi?
Hayır. Bu yöntem değişkenler arasındaki ortak yapıyı inceler, neden-sonuç ilişkisi kurmaz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.