Gecerlik

Geçerlik, bir ölçme aracının ya da bir araştırmanın gerçekten ölçmeyi amaçladığı şeyi ne ölçüde doğru biçimde ölçebildiğini ifade eden bir kavramdır.

Bir test, ölçmesi gereken özelliği değil de başka bir şeyi ölçüyorsa, sonuçları tutarlı olsa bile geçerli sayılmaz. Bu yönüyle geçerlik, ölçmenin doğruluğuyla ilgilenir. Psikolojik testlerin ve bilimsel çalışmaların güvenilir bilgi üretebilmesi için sağlaması beklenen temel ölçütlerden biridir.

Neden önemlidir?

Bir ölçme aracı amaçladığı özelliği ölçmüyorsa, ondan elde edilen sonuçlara dayanarak verilen kararlar yanıltıcı olabilir. Örneğin kaygıyı ölçtüğü iddia edilen bir araç aslında genel olumsuz duygu durumunu ölçüyorsa, bulgular yanlış yorumlanabilir. Bu nedenle geçerlik, hem testlerin geliştirilmesinde hem de araştırma sonuçlarının yorumlanmasında belirleyici bir rol oynar.

Geçerlik türleri

Geçerlik tek bir özellik değil, farklı yönleri olan bir kavramdır. Bir aracın ölçtüğü maddelerin ilgili alanı kapsayıp kapsamadığı, sonuçların kuramsal beklentilerle uyumu ve aracın ileride bir ölçütü yordayabilme gücü gibi farklı açılardan değerlendirilir. Araştırma düzeyinde ise iç geçerlik ve dış geçerlik gibi türlerle ele alınır.

Geçerlik ve güvenirlik ilişkisi

• Güvenirlik tutarlılığı, geçerlik doğruluğu ifade eder
• Bir araç güvenilir olmadan geçerli olamaz
• Güvenilir bir araç her zaman geçerli olmayabilir
• Hem geçerli hem güvenilir olmak ideal durumdur

Sıkça Sorulan Sorular

Geçerlik ile güvenirlik aynı şey mi?
Hayır. Geçerlik bir aracın doğru şeyi ölçmesiyle, güvenirlik ise ölçümlerin tutarlılığıyla ilgilidir. Bir araç güvenilir olsa bile geçerli olmayabilir.

Bir test hem güvenilir hem geçersiz olabilir mi?
Evet. Bir test tutarlı sonuçlar verip de yanlış özelliği ölçüyorsa, güvenilir ama geçersiz olabilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.