Klasik Kosullanma
Nötr bir uyaranın, doğal bir tepki uyandıran uyaranla eşleşerek zamanla aynı tepkiyi tek başına uyandırmaya başladığı öğrenme biçimi.
Eş anlamlılar
Klasik koşullanma, başlangıçta nötr olan bir uyaranın, doğal bir tepki uyandıran başka bir uyaranla tekrar tekrar eşleşmesi sonucunda zamanla tek başına aynı tepkiyi uyandırmaya başladığı bir öğrenme biçimidir.
Kavram, Rus fizyolog Ivan Pavlov'un köpekler üzerindeki çalışmalarıyla tanımlanmıştır. Pavlov, yiyecek verilmeden önce çalan bir zilin, zamanla köpeklerde tek başına salya tepkisi uyandırdığını gözlemlemiştir. Bu süreç, öğrenmenin yalnızca bilinçli çaba değil, uyaranlar arasında kurulan çağrışımlar yoluyla da gerçekleşebileceğini gösterir.
Temel kavramlar
- Koşulsuz uyaran: doğal bir tepkiyi kendiliğinden uyandıran uyaran, örneğin yiyecek
- Koşulsuz tepki: öğrenilmemiş, doğal tepki, örneğin yiyeceğe verilen salya
- Koşullu uyaran: başlangıçta nötr olan, eşleşme sonrası tepki uyandıran uyaran, örneğin zil
- Koşullu tepki: koşullu uyarana verilen öğrenilmiş tepki, örneğin zile verilen salya
Günlük yaşamdan örnekler
Klasik koşullanma günlük yaşamda sık karşımıza çıkar. Belirli bir kokunun çocukluk anılarını canlandırması, bir şarkının geçmiş bir duyguyu hatırlatması ya da diş hekimi koltuğunu görünce gerginlik hissetmek bu çağrışımsal öğrenmeyle ilişkilendirilir. Korku ve kaygı tepkilerinin bir kısmının da bu yolla öğrenilebildiği düşünülür.
Edimsel koşullanmadan farkı
Klasik koşullanmada öğrenme, uyaranlar arasındaki eşleşmeye dayanır ve tepki çoğunlukla istem dışıdır. Edimsel koşullanmada ise öğrenme, davranışın sonuçlarına, yani ödül ve cezalara bağlıdır. Yani biri çağrışım yoluyla, diğeri sonuçlar yoluyla öğrenmeyi açıklar.
Sıkça Sorulan Sorular
Klasik koşullanma kim tarafından bulundu?
Klasik koşullanma, çalışmalarını köpekler üzerinde yürüten Rus fizyolog Ivan Pavlov tarafından tanımlanmıştır.
Klasik ve edimsel koşullanma arasındaki fark nedir?
Klasik koşullanma uyaranlar arası çağrışımla istem dışı tepkileri açıklar; edimsel koşullanma ise davranışın ödül ve ceza gibi sonuçlarla şekillenmesini açıklar.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.