Korelasyon

Korelasyon, iki değişkenin birlikte ve düzenli bir biçimde değişme eğilimini tanımlayan istatistiksel bir ilişkidir.

Bir değişken artarken diğerinin de sistemli biçimde artması ya da azalması korelasyon olarak adlandırılır. Psikoloji araştırmalarında, örneğin uyku süresi ile gün içindeki dikkat düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemek için sıklıkla başvurulan bir kavramdır. Korelasyon yalnızca iki ölçümün birlikte nasıl hareket ettiğini gösterir; aralarında bir bağ olup olmadığını ve bu bağın yönünü betimler.

Korelasyon ne anlatır?

Korelasyon, iki ölçüm arasındaki birlikte değişimin hem yönünü hem de gücünü özetler. Yön, ilişkinin aynı doğrultuda mı yoksa ters doğrultuda mı olduğunu; güç ise bu birlikteliğin ne kadar tutarlı olduğunu ifade eder. İki değişken arasında hiçbir düzenli ilişki yoksa korelasyondan söz edilmez.

Korelasyon nedensellik midir?

Korelasyonun bilimdeki en önemli sınırı, nedenselliği kanıtlamamasıdır. İki değişken birlikte değişiyor olabilir; ancak biri diğerine yol açıyor olmayabilir. Aralarındaki ilişki, görünmeyen üçüncü bir etkenden kaynaklanabilir ya da tamamen rastlantısal olabilir. Bu nedenle araştırmacılar korelasyon bulgularını yorumlarken temkinli bir dil kullanır ve neden sonuç çıkarımı için deneysel yöntemlere ihtiyaç duyar.

Örnekleri

• Düzenli egzersiz ile genel ruh hali arasındaki ilişki
• Çalışma süresi ile sınav başarısı arasındaki birliktelik
• Ekran süresi ile uyku kalitesi arasındaki bağ
• Stres düzeyi ile baş ağrısı sıklığı arasındaki ilişki

Sıkça Sorulan Sorular

Korelasyon iki şeyin birbirine neden olduğunu gösterir mi?
Hayır. Korelasyon yalnızca iki değişkenin birlikte değiştiğini gösterir. Neden sonuç ilişkisini ortaya koymak için kontrollü deneyler gibi ek yöntemler gerekir.

Korelasyon olmaması ilişki olmadığı anlamına mı gelir?
Çoğunlukla doğrusal bir ilişki olmadığını gösterir. Ancak değişkenler arasında doğrusal olmayan, eğrisel bir ilişki bulunabileceği için tümüyle ilişkisiz oldukları söylenemez.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.