Ortanca

Ortanca, bir veri kümesi küçükten büyüğe sıralandığında tam ortada yer alan ve veriyi alt yarı ile üst yarı olmak üzere iki eşit parçaya bölen merkezi eğilim ölçüsüdür.

Gözlem sayısı tek olduğunda ortanca, sıralı dizinin tam ortasındaki tek değerdir. Gözlem sayısı çift olduğunda ise ortadaki iki değerin ortalaması alınarak bulunur. Ortancanın temel özelliği, yalnızca değerlerin sırasına dayanmasıdır; bu nedenle dağılımın uçlarındaki çok büyük ya da çok küçük değerlerden doğrudan etkilenmez.

Ortanca ne zaman tercih edilir?

Ortanca, özellikle çarpık dağılımlarda ya da aykırı değerlerin bulunduğu veri kümelerinde merkezi eğilimi betimlemek için sıkça önerilir. Aritmetik ortalama uç değerlerden etkilenebilirken, ortanca bu değerlere karşı dayanıklıdır. Bu nedenle gelir gibi tipik olarak sağa çarpık değişkenlerde ortanca, grubun tipik değerini ortalamadan daha sadık yansıtabilir.

Ortalamadan farkı nedir?

Aritmetik ortalama tüm değerlerin büyüklüğünü hesaba katarken, ortanca yalnızca sıralamadaki konumu dikkate alır. Bakışımlı dağılımlarda iki ölçü birbirine yakın çıkar. Dağılım çarpıklaştıkça ortalama kuyruk yönünde kayar, ortanca ise göreli olarak daha sabit kalır. İki ölçü arasındaki fark, dağılımın bakışımı hakkında ipucu verir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ortanca aykırı değerlerden etkilenir mi?
Çok az etkilenir. Yalnızca değerlerin sırasına dayandığı için uç değerlerin büyüklüğü ortancayı doğrudan değiştirmez.

Çift sayıda veri olunca ortanca nasıl bulunur?
Sıralı dizide ortadaki iki değerin aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.