Öz Değer

Öz değer, bir kişinin başarı, görünüm veya başkalarının onayı gibi dış koşullardan bağımsız olarak kendine atfettiği temel değerlilik duygusudur.

Öz değer, kişinin var oluşundan dolayı değerli olduğuna dair içsel bir inancı ifade eder. Benlik saygısıyla yakından bağlantılı olsa da, öz değer özellikle bu değerin koşullara bağlı olup olmadığıyla ilgilenir. Sağlıklı öz değer, kişinin başarısız olduğunda ya da hata yaptığında bile temel değerinin sarsılmaması anlamına gelir.

Koşullu ve koşulsuz öz değer

Koşullu öz değerde kişi, değerini yalnızca başardığında, beğenildiğinde veya onaylandığında hisseder. Bu durum kişiyi sürekli kanıtlama ve onay arayışına itebilir. Koşulsuz öz değerde ise kişi, dış koşullardan bağımsız olarak kendini değerli görür. Psikoloji literatüründe koşulsuz öz değerin daha istikrarlı bir ruh sağlığıyla ilişkilendirildiği belirtilir.

Düşük öz değerin belirtileri

• Değerini yalnızca başarı ve onayla ölçme
• Sürekli kendini başkalarına kanıtlama ihtiyacı
• Hata yaptığında kendini bütünüyle değersiz hissetme
• Hayır demekte ve kendi ihtiyaçlarını öne koymakta zorlanma
• Eleştiriye karşı aşırı duyarlılık

Öz değer nasıl güçlendirilir?

Öz değeri güçlendirmenin önemli bir adımı, kişinin değerini dış başarılardan ayırmaya çalışmasıdır. Öz şefkat geliştirmek, yani kişinin kendine anlayışla yaklaşması, koşulsuz öz değeri beslemekle ilişkilendirilir. Kendi ihtiyaçlarını fark edip sınır koyabilmek ve içsel eleştiriyi yumuşatmak da yardımcı olabilir. Kalıcı bir değersizlik duygusu yaşamı etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almak faydalı olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Öz değer ile benlik saygısı aynı şey mi?
Yakın kavramlardır. Benlik saygısı kişinin kendini değerlendirmesini, öz değer ise bu değerin koşullara bağlı olmadan ne kadar istikrarlı olduğunu vurgular.

Öz değer başarıyla mı ölçülür?
Hayır. Sağlıklı öz değer dış başarılardan bağımsızdır. Değeri yalnızca başarıya bağlamak koşullu öz değere işaret edebilir.

Düşük öz değer değiştirilebilir mi?
Evet. Öz şefkat, sınır koyma ve içsel eleştiriyle çalışma gibi yaklaşımlarla öz değer zaman içinde güçlendirilebilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.