Öz Düzenleme Kuramı
Kişinin kendi düşünce, duygu ve davranışlarını hedeflerine ulaşmak için izleme, değerlendirme ve düzenleme süreçlerini açıklayan kuramsal çerçeve.
Eş anlamlılar
Öz düzenleme kuramı, kişinin kendi düşünce, duygu ve davranışlarını hedeflerine ulaşmak için izleme, değerlendirme ve düzenleme süreçlerini açıklayan kuramsal bir çerçevedir.
Bu yaklaşıma göre insan, davranışlarını yalnızca dış koşulların yönlendirmesiyle değil, kendi belirlediği hedefler ve standartlar doğrultusunda da yönetebilir. Öz düzenleme, kişinin nereye ulaşmak istediğini belirlemesini, bu yöndeki ilerlemesini izlemesini ve gerektiğinde davranışını ayarlamasını içerir. Albert Bandura'nın çalışmaları bu kavramın gelişimine önemli katkılar sağlamıştır.
Hangi aşamaları içerir?
Öz düzenleme genellikle birbiriyle ilişkili aşamalardan oluşan bir süreç olarak ele alınır. Kişi önce bir hedef ve standart belirler. Ardından kendi davranışını gözlemleyerek izler. Sonra bu davranışı belirlediği standartla karşılaştırarak değerlendirir ve gerektiğinde davranışını düzenler.
Günlük yaşamdan örnekler
- Bir çalışma hedefi belirleyip ilerlemeyi takip etmek
- Dikkat dağıldığında stratejiyi yeniden ayarlamak
- Bir alışkanlığı hedefe göre gözden geçirmek
- Kendi performansını belirlenen ölçüte göre değerlendirmek
Neden önemli kabul edilir?
Öz düzenleme kavramı, motivasyon, öğrenme ve davranış değişimiyle ilgili tartışmalarda merkezi bir yer tutar. Kişinin kendi süreçlerini fark edip yönetebilmesi, hedeflere yönelik çabanın sürdürülmesinde önemli kabul edilir. Bu kuram bilimsel temelli psikolojide ele alınan kuramsal yaklaşımlardan biridir ve kişiye özel destek bir ruh sağlığı uzmanı tarafından planlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Öz düzenleme neyi kapsar?
Kişinin hedef belirleme, davranışını izleme, değerlendirme ve gerektiğinde düzenleme süreçlerini kapsar.
Öz düzenleme yalnızca irade gücü müdür?
Hayır. Öz düzenleme yalnızca irademe dayanmaz; hedef belirleme, izleme ve strateji ayarlama gibi birden çok süreci içerir.
Öz düzenleme öğrenilebilir mi?
Kuramsal yaklaşımlara göre öz düzenleme becerileri zamanla geliştirilebilir; ancak bireysel farklılıklar bulunur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.