Öz yeterlik
Bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine ve istenen sonuçlara ulaşabileceğine dair kendine duyduğu inanç.
Eş anlamlılar
Öz yeterlik, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine ve istenen sonuçlara ulaşabileceğine dair kendine duyduğu inançtır.
Kavram, Albert Bandura'nın sosyal bilişsel kuramının merkezinde yer alır. Öz yeterlik, kişinin sahip olduğu becerilerden çok, bu becerileri kullanarak başarabileceğine olan inancıyla ilgilidir. Yüksek öz yeterlik inancına sahip bir kişi, zorlu görevlere daha istekli yaklaşır, engeller karşısında çabasını sürdürür ve başarısızlıkları geçici sayar. Düşük öz yeterlik ise zorluklardan kaçınma ve kolayca vazgeçme eğilimiyle ilişkilendirilebilir. Öz yeterlik, göreve ve alana göre değişebilen, duruma özgü bir inançtır.
Kaynakları
- Geçmişteki başarı ve başarısızlık deneyimleri
- Başkalarının başarısını gözlemleme yoluyla edinilen dolaylı deneyim
- Çevreden alınan sözel teşvik ve ikna
- Kişinin duygusal ve bedensel durumu
Davranışa etkisi
Öz yeterlik inancı, kişinin hangi görevleri seçeceğini, ne kadar çaba göstereceğini ve zorluklar karşısında ne kadar dayanıklı olacağını etkiler. Güçlü bir öz yeterlik, motivasyonu ve sebatı destekleyebilirken, zayıf bir öz yeterlik kaçınma davranışını besleyebilir. Bu inanç, gerçek beceri düzeyinden bağımsız olarak performansı belirgin biçimde etkileyebilir.
Nasıl güçlendirilir?
Öz yeterlik, küçük ve ulaşılabilir başarılar yoluyla, uygun rol modeller gözlemlenerek ve destekleyici geri bildirimlerle güçlendirilebilir. Görevlerin kişinin düzeyine uygun zorlukta olması, başarı deneyimlerini ve dolayısıyla öz yeterlik inancını besler. Bu inanç öğrenilebilir ve geliştirilebilir bir özelliktir.
Sıkça Sorulan Sorular
Öz yeterlik ile öz saygı aynı şey mi?
Hayır. Öz yeterlik belirli bir görevi başarabileceğine dair inançtır; öz saygı ise kişinin kendine yönelik genel değer duygusudur.
Öz yeterlik her alanda aynı mıdır?
Hayır. Öz yeterlik göreve ve alana özgüdür; bir kişi bir alanda yüksek, başka bir alanda düşük öz yeterliğe sahip olabilir.
Öz yeterlik nasıl artırılır?
Ulaşılabilir başarılar, uygun rol modeller ve destekleyici geri bildirimler öz yeterlik inancını güçlendirebilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.