Sosyal Karşılaştırma (Yukarı ve Aşağı)
Kişinin kendini başkalarıyla kıyaslayarak değerlendirmesini ve bu kıyasın daha iyi ya da daha kötü durumdaki kişilere göre yapılmasını tanımlayan bir kavramdır.
Eş anlamlılar
Sosyal karşılaştırma, kişinin kendini, yeteneklerini, görünümünü veya yaşamını başkalarıyla kıyaslayarak değerlendirmesini tanımlayan bir psikoloji kavramıdır. Bu kıyas, kendinden daha iyi durumda görülen kişilere göre yapıldığında yukarı, daha zor durumda görülen kişilere göre yapıldığında aşağı karşılaştırma olarak adlandırılır.
Kavramın temelleri Leon Festinger'in sosyal karşılaştırma kuramına dayanır. Karşılaştırma eğilimi insanın doğal bir özelliği olarak kabul edilir. Sosyal medya, sürekli ve çoğu zaman seçilmiş içerikler sunduğu için bu eğilimi daha görünür hâle getirmiştir.
Yukarı ve aşağı karşılaştırma
İki yön de farklı duygusal sonuçlara yol açabilir.
- Yukarı karşılaştırma: Daha iyi görülen kişilerle kıyas; kimi zaman ilham verir, kimi zaman yetersizlik hissini artırır
- Aşağı karşılaştırma: Daha zor durumda görülen kişilerle kıyas; kimi zaman rahatlama sağlar, kimi zaman empatiyi azaltabilir
Sosyal medyayla ilişkisi
Çevrim içi paylaşımların çoğunlukla seçilmiş anlar olduğunu hatırlamak, kıyasın etkisini azaltabilir. Sürekli yukarı karşılaştırma benlik saygısını olumsuz etkiliyorsa, bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak bu örüntüyü anlamada destek olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sosyal karşılaştırma her zaman zararlı mıdır?
Hayır. Bağlama göre motive edici veya rahatlatıcı olabildiği gibi, sık ve olumsuz biçimde yapıldığında yetersizlik hissini de artırabilir. Etkisi kişiye ve duruma göre değişir.
Sosyal medya neden karşılaştırmayı artırır?
Paylaşımlar genellikle seçilmiş ve olumlu anları gösterdiği için, kişinin kendi günlük yaşamını bu içeriklerle kıyaslaması yetersizlik hissini körükleyebilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
İlgili konu
Sosyal Fobi
Test, içerik, soru-cevap ve uzmanlar tek sayfada.
İlgili durumlar
Çekingen Kişilik Bozukluğu
Sosyal ortamlarda yoğun yetersizlik hissi, eleştiriye aşırı duyarlılık ve reddedilme korkusu nedeniyle sürekli kaçınmayla belirgin bir kişilik bozukluğudur.
Performans Kaygısı
Performans kaygısı, değerlendirilme ya da izlenme durumlarında yaşanan yoğun ve orantısız kaygıdır; bilişsel davranışçı terapi ve kademeli alıştırmayla ele alınabilir.
Sosyal Fobi
Sosyal fobi (sosyal anksiyete bozukluğu); başkaları tarafından olumsuz değerlendirilmekten duyulan yoğun ve sürekli korkudur. Belirtilerini, nedenlerini ve kanıta dayalı tedavi yollarını uzman gözünden açıklıyoruz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.