Sosyal Kıyaslama
Bireyin kendini değerlendirmek için yeteneklerini, görüşlerini ve durumunu başkalarıyla karşılaştırma eğilimi.
Eş anlamlılar
Sosyal kıyaslama, bireyin kendi yeteneklerini, görüşlerini ve yaşam durumunu değerlendirmek için kendini başkalarıyla karşılaştırma eğilimidir.
Kavram, psikolog Leon Festinger tarafından 1954 yılında ortaya konan sosyal karşılaştırma kuramına dayanır. Kurama göre insanlar, nesnel ölçütlerin bulunmadığı durumlarda kendileri hakkında bilgi edinmek için başkalarını referans alır. Sosyal kıyaslama doğal ve yaygın bir süreçtir; benlik değerini, motivasyonu ve duyguları hem olumlu hem olumsuz yönde etkileyebilir.
Kıyaslama türleri
- Yukarı doğru kıyaslama: kendinden daha iyi durumda görülen kişilerle karşılaştırma
- Aşağı doğru kıyaslama: kendinden daha zor durumda görülen kişilerle karşılaştırma
- Yatay kıyaslama: benzer konumdaki kişilerle karşılaştırma
Etkileri
Yukarı doğru kıyaslama, kişiyi gelişmeye motive edebileceği gibi yetersizlik ve kıskançlık duygularını da tetikleyebilir. Aşağı doğru kıyaslama ise kişinin kendini daha iyi hissetmesini sağlayabilir. Etkinin yönü, kişinin amacına, ruh haline ve karşılaştırmayı nasıl yorumladığına göre değişir.
Sosyal medya ve kıyaslama
Sosyal medya, başkalarının çoğunlukla seçilmiş ve idealize edilmiş anlarını sürekli görünür kıldığı için yukarı doğru kıyaslamayı kolaylaştırabilir. Bu durum bazı kişilerde yetersizlik hissi ve düşük benlik değeriyle ilişkilendirilir. Kıyaslamanın çoğunun eksik ve çarpık bilgiye dayandığını hatırlamak koruyucu olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sosyal kıyaslama zararlı mı?
Tek başına zararlı değildir; doğal bir süreçtir. Sürekli yukarı doğru ve gerçekçi olmayan kıyaslamalar yapıldığında benlik değerini olumsuz etkileyebilir.
Kendimi başkalarıyla kıyaslamayı nasıl azaltabilirim?
Kendi ilerlemenize odaklanmak, sosyal medyadaki içeriklerin seçilmiş anlar olduğunu hatırlamak ve karşılaştırmaları fark edip sorgulamak yardımcı olabilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
İlgili konu
Sosyal Fobi
Test, içerik, soru-cevap ve uzmanlar tek sayfada.
İlgili durumlar
Çekingen Kişilik Bozukluğu
Sosyal ortamlarda yoğun yetersizlik hissi, eleştiriye aşırı duyarlılık ve reddedilme korkusu nedeniyle sürekli kaçınmayla belirgin bir kişilik bozukluğudur.
Performans Kaygısı
Performans kaygısı, değerlendirilme ya da izlenme durumlarında yaşanan yoğun ve orantısız kaygıdır; bilişsel davranışçı terapi ve kademeli alıştırmayla ele alınabilir.
Sosyal Fobi
Sosyal fobi (sosyal anksiyete bozukluğu); başkaları tarafından olumsuz değerlendirilmekten duyulan yoğun ve sürekli korkudur. Belirtilerini, nedenlerini ve kanıta dayalı tedavi yollarını uzman gözünden açıklıyoruz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.