Sosyal Mübadele Kuramı

Sosyal mübadele kuramı, insan ilişkilerinin kurulmasını ve sürdürülmesini, kişilerin ilişkiden elde ettiği kazanç ile katlandığı bedel arasındaki dengeyle açıklamaya çalışan bir sosyal psikoloji kuramıdır.

Kuram, John Thibaut ve Harold Kelley ile sosyolog George Homans gibi araştırmacıların çalışmalarıyla biçimlenmiştir. Temel düşünce, insanların ilişkilerini bir tür değiş tokuş olarak yaşadığıdır. Kazançlar sevgi, destek, eşlik ve takdir gibi unsurları; bedeller ise zaman, çaba, çatışma ve fedakârlık gibi yönleri içerebilir. Kişi, ilişkiyi sürdürürken bu dengeyi ve elindeki seçenekleri göz önünde bulundurur.

Günlük hayatta bu mantığın izleri görülebilir. Bir arkadaşlığın karşılıklı destekle güçlenmesi, sürekli tek taraflı yorulunan bir ilişkiden uzaklaşma isteği ya da bir ilişkide alınanla verilenin dengeli olmasının önemsenmesi bu kuramla açıklanabilir.

Sosyal mübadele kuramı ilişkileri anlamada yararlı bir çerçeve sunar. Ancak insan ilişkilerini yalnızca bir hesap mantığına indirgemek eksik kalır. Bağlılık, değerler ve duygusal anlam gibi unsurlar bu basit dengeyle her zaman açıklanamaz.