Yaklaşma-Kaçınma Çatışması

Yaklaşma-kaçınma çatışması, tek bir hedefin hem çekici hem de itici yönler taşıması nedeniyle kişinin ona hem yaklaşmak hem de ondan kaçınmak istemesiyle yaşadığı içsel gerilim durumudur.

Bu kavram, çatışma türlerini sistemli biçimde ele alan psikolog Kurt Lewin ve sonrasında Neal Miller'ın çalışmalarıyla ilişkilendirilir. Aynı seçenek hem ödül hem maliyet barındırdığında kişi kararsızlık ve gerilim yaşar. Hedefe yaklaştıkça kaçınma eğiliminin görece güçlenebildiği öne sürülmüştür.

Çatışma türleri arasındaki yeri

• Yaklaşma yaklaşma çatışması: iki çekici seçenek arasında kalma
• Kaçınma kaçınma çatışması: iki itici seçenek arasında kalma
• Yaklaşma kaçınma çatışması: aynı hedefin hem çekici hem itici olması
• Çoklu yaklaşma kaçınma çatışması: birden çok seçeneğin karışık yönler taşıması

Günlük yaşamdan örnekler

İstenen ama riskli bir iş teklifini değerlendirmek, hoşlanılan ama zorlu bir ilişkiye girmek ya da arzulanan bir yiyeceği sağlık kaygısıyla tartmak bu çatışmaya örnektir. Kişi aynı seçeneğe doğru çekilirken bir yandan da geri durma isteği duyar; bu durum kararsızlık ve gerginlik yaratabilir.

Baş etme yolları

Çatışmanın çekici ve itici yönlerini açıkça tanımlamak, bunları yargılamadan değerlendirmek ve kişinin kendi değerleriyle ilişkisini gözden geçirmek yardımcı olabilir. Çatışma sürekli yoğun yaşanıyor, karar vermeyi engelliyor ve belirgin sıkıntı yaratıyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almak faydalı olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yaklaşma-kaçınma çatışması neden zorlayıcıdır?
Çünkü kişi aynı hedefe doğru çekilirken bir yandan da ondan uzaklaşmak ister. Bu zıt eğilimler kararsızlık ve gerilime yol açabilir.

Bu çatışma nasıl çözülür?
Çekici ve itici yönleri açıkça görmek, kendi değerlerle ilişkilendirmek ve aceleci olmamak yardımcı olabilir. Yoğun ve sürekli yaşandığında uzman desteği yararlı olabilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.