Yer Değiştirme
Bir kişiye veya duruma yönelik duyguların, daha az tehdit edici görülen başka bir hedefe yöneltildiği savunma mekanizması.
Eş anlamlılar
Yer değiştirme, bir kişiye ya da duruma yönelik duyguların, çoğunlukla öfke ya da kaygının, asıl hedefe ifade edilmesi tehdit edici göründüğü için daha güvenli ve daha az tehlikeli bir hedefe yöneltildiği savunma mekanizmasıdır.
Psikanalitik kuramda tanımlanan bu mekanizmada duygunun kendisi değil, yöneltildiği hedef değişir. Kişi, gerçek kaynağına tepki göstermenin riskli olacağını sezdiğinde, biriken duyguyu kendini daha güvende hissettiği biri veya bir şey üzerinden boşaltır. Bu süreç genellikle bilinçdışı düzeyde işler.
Yer değiştirme nasıl ortaya çıkar?
Asıl hedefe duygu ifade etmek sonuç doğurma korkusu, otorite veya bağımlılık gibi nedenlerle güç olabilir. Bu durumda duygu bastırılmak yerine başka bir yöne kaydırılır. Böylece kişi kısa vadede rahatlar, ancak gerilimin gerçek kaynağı çözülmeden kalır.
Günlük örnekleri
- İş yerinde patrona kızan kişinin öfkesini evde aile bireylerine yansıtması
- Bir tartışmadan sonra biriken gerginliği bir nesneye veya kapıya yöneltmek
- Sınav kaygısını çevredeki kişilere sabırsız davranarak yansıtmak
- Çözülemeyen bir sorunun yarattığı huzursuzluğu daha önemsiz konulara öfkeyle tepki vererek göstermek
Diğer mekanizmalardan farkı
Yüceltmede duygu toplumsal olarak değerli bir etkinliğe dönüştürülürken, yer değiştirmede yalnızca hedef değişir ve duygu çoğunlukla aynı biçimde dışa vurulur. Yansıtmada ise kişi kendi duygusunu başkasına atfeder. Yer değiştirmenin ayırt edici özelliği, duygunun asıl hedeften başka bir hedefe kaydırılmasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yer değiştirme her zaman öfkeyle mi ilgilidir?
Çoğunlukla öfke ve kaygı gibi yoğun duygularla ilişkilendirilir, ancak başka duygular da daha güvenli bir hedefe yöneltilebilir. Belirleyici olan, duygunun asıl kaynağı yerine başka bir hedefe yönlendirilmesidir.
Yer değiştirme nasıl azaltılır?
Duygunun gerçek kaynağını fark etmek, duyguyu sağlıklı biçimde ifade etmenin yollarını öğrenmek ve gerektiğinde bir ruh sağlığı uzmanından destek almak yardımcı olabilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.