Psikolojide Unvan Netliği: Kim Neyi Yapabilir

Türkiye'de bir tabelada "psikolog", başka birinde "klinik psikolog", bir üçüncüsünde "psikolojik danışman" yazar ve çoğu insan aradaki farkı bilmez. Aynı belirsizlik mesleğin içindekiler için de geçerli. Çünkü Türkiye'de bağımsız bir psikoloji meslek kanunu hâlâ yok; alan üç ayrı kökten (tıp/psikiyatri, akademik psikoloji, eğitim/PDR) büyüdü ve yetkiler tek bir çatı kanun yerine dağınık yönetmeliklerle çiziliyor. Bu rehber, hangi unvanın hukuken neyi yapabildiğini birinci el mevzuata dayanarak, kimseyi küçümsemeden ve üstünlük sıralaması yapmadan netleştirir.

Amaç bir unvanı diğerinin üstüne koymak değil. Her bir unvan kendi eğitim yolunun, kendi yasal çerçevesinin ve kendi katkısının taşıyıcısıdır. PDR, psikoloji ve psikiyatri, kanıta dayalı aynı bilimsel zeminin farklı dallarıdır. Burada anlatılan şey kim "daha iyi" değil, kim "neyi yapmaya hukuken yetkili" sorusunun cevabıdır.

Güncellik ve doğruluk notu: Bu rehber 15 Haziran 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanır ve hukuki bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olayda hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat hareketlidir: özellikle Danıştay süreçleri, uyum tarihleri ve idari para cezası tutarları değişebilir. Önemli kararlar öncesinde güncel durumu bir hukuk profesyoneline veya ilgili kuruma danışarak teyit edin. Belirsiz kalan noktalar metinde "(güncel durumu teyit edin)" ibaresiyle işaretlenmiştir.

Türkiye'de psikoloji unvanlarını ne düzenliyor?

Türkiye'de ruh sağlığı unvanlarının çatı dayanağı, kökeni 1928'e uzanan 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'dur. Meslek mensuplarının tanımı bu kanunun Ek Madde 13 hükmünde yer alır; serbest icra ise yönetmeliklerle düzenlenir. Bağımsız bir psikoloji meslek kanunu hâlâ yoktur.

Bu yapısal boşluk her şeyin kaynağıdır. Tek bir bütünlüklü kanun yerine, her bakanlık kendi alanını ayrı bir düzenlemeyle ele alıyor: Sağlık Bakanlığı klinik psikoloğu ve serbest icrayı, Millî Eğitim Bakanlığı psikolojik danışmanı ve rehberlik merkezlerini, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı aile danışmanını düzenliyor. Sonuç, danışan tarafında kafa karışıklığı, uzman tarafında belirsizliktir.

Ek Madde 13, kanuna 6225 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle eklenmiştir (kabul 6/4/2011, Resmî Gazete 26/4/2011). Burada sık yapılan bir hata vardır: bazı kaynaklar bu maddeyi 2014 tarihli 6514 sayılı Kanun'a bağlar. Ek Madde 13'ü kanuna ekleyen 6225 sayılı Kanun'dur; 6462 (kabul 25/4/2013) ve 6514 (kabul 2/1/2014) sayılı kanunlar maddeyi yalnızca daha sonra değiştirmiştir. 2025'te yürürlüğe giren 7557 sayılı Kanun (kabul 21/7/2025) bazı bentleri güncellediyse de, klinik psikolog tanımını içeren (a) bendinin özüne dokunmamıştır; yani 2026 itibarıyla aşağıdaki tanım aynen geçerlidir (güncel durumu teyit edin).

Hangi unvanı hangi kurum düzenliyor?

Aşağıdaki tablo, her unvanın bağlı olduğu kurumu ve temel dayanağını özetler. Üstünlük değil, sorumluluk dağılımıdır.

Unvan	Düzenleyen kurum	Temel dayanak
Klinik psikolog	Sağlık Bakanlığı	1219 Ek Md.13 + RG 32856 (29.03.2025)
Psikolog (lisans)	Sağlık Bakanlığı	RG 32856 (29.03.2025)
Psikolojik danışman / rehber öğretmen (PDR)	Millî Eğitim Bakanlığı	RG 32771 (03.01.2025)
Aile danışmanı	Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı	RG 28401 (04.09.2012)
Psikiyatrist (uzman tabip)	Sağlık Bakanlığı	1219 sayılı Kanun (tabiplik hükümleri)

Klinik psikolog hukuken neyi yapabilir?

Klinik psikolog, 1219 sayılı Kanun Ek Madde 13'te tanımlı bir sağlık meslek mensubudur ve hastalık olarak tanımlanmayan durumlarda bağımsız psikoterapi yapabilen tek psikoloji kökenli unvandır. Klinik psikolog olabilmenin kanunda iki yolu vardır. Tanı koyma, reçete yazma ve tıbbi müdahale yetkisi yoktur.

Kanunun birinci el lafzı şöyledir:

"Klinik psikolog; psikoloji veya psikolojik danışma ve rehberlik lisans eğitimi üzerine klinik ortamlarda gerekli pratik uygulamaları içeren klinik psikoloji yüksek lisansı veya diğer lisans eğitimleri üzerine psikoloji veya klinik psikoloji yüksek lisansına ilaveten klinik psikoloji doktorası yapan sağlık meslek mensubudur." Kaynak: 1219 sayılı Kanun, Ek Madde 13

Bunun pratik sonucu nettir: tek başına bir lisans diploması, hatta adı "Uygulamalı Psikoloji" olan bir yüksek lisans bile kişiye "klinik psikolog" unvanını ve onun yetkilerini vermez. Unvan, diplomanın üzerinde yazan ada değil, mevzuatın tanımladığı eğitim yoluna bağlıdır.

Klinik psikoloğun yetki sınırı nerede başlar, nerede biter?

Kanun, klinik psikoloğun yetkisini hastalık olup olmamasına göre ikiye ayırır. Bu ayrım, ruh sağlığı alanında en kritik hukuki çizgidir ve danışman ile uzman tabip arasındaki tamamlayıcı ilişkiyi kurar.

• Uluslararası teşhis ve sınıflama sistemlerinde hastalık olarak tanımlanmayan ve Sağlık Bakanlığının uygun bulduğu durumlarda bağımsız psikoterapi yapabilir.
• Tanı konmuş bir hastalık durumunda ise ancak ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı çalışabilir.
• Tanı koyma, reçete yazma ve tıbbi müdahale yetkisi yoktur.

Burada dikkat edilmesi gereken bir terminoloji inceliği var. "Psikoterapi" kanunun klinik psikoloğa ve belirli koşullarda diğer yetkili meslek mensuplarına tanıdığı, hukuki çerçevesi çizilmiş bir kavramdır. Günlük pratikte birçok ruh sağlığı profesyoneli "psikolojik danışmanlık", "destek görüşmesi" veya "görüşme" çerçevesinde çalışır; bu kavramlar yetki tartışmasını gereksiz yere klinik psikoterapi alanına taşımadan hizmeti tanımlamanın daha güvenli yoludur.

Klinik psikolog kendi adına birim açabilir mi?

Evet. 29 Mart 2025 tarihli Yönetmelik (Resmî Gazete, Sayı 32856), serbest icra ve birim açma yetkisini düzenlerken klinik psikoloğu sağlık meslek mensupları arasında saymıştır. Yönetmelik somut sınırlar da getirir:

Kural	İçerik
Birim adı	Sağlık Meslek Hizmet Birimi
Kimler açabilir	Türk vatandaşı sağlık meslek mensupları
Tüzel kişi	Sağlık meslek hizmet birimi açamaz
Müşterek birim	Aynı unvanlı en fazla üç meslek mensubu birlikte açabilir
Personel sınırı	Klinik psikolog en fazla bir psikolog çalıştırabilir

Bu çerçeve, klinik psikoloğa belirli koşullarda bir lisans psikoloğunu yanında çalıştırma imkânı tanır; iki unvanın çatışmadığını, aslında aynı klinik içinde tamamlanabileceğini gösterir.

Lisans mezunu psikolog hukuken neyi yapabilir?

Lisans mezunu psikolog, dört yıllık psikoloji lisansını tamamlamış kişidir. 29 Mart 2025 tarihli Yönetmelik (RG 32856), bağımsız Sağlık Meslek Hizmet Birimi açabilecekler listesine yalın "psikolog" unvanını almamıştır. Pratikte lisans psikolog, ruhsatlı bir klinik psikoloğun bünyesinde veya kurum çatısı altında çalışan konumundadır.

Bu, lisans psikoloğun değerini azaltmaz. Psikoloji lisansı; psikolojik değerlendirme, ölçme-test uygulama, kurumsal psikoloji, insan kaynakları, araştırma, eğitim ve önleyici ruh sağlığı çalışmaları dâhil geniş bir alanın bilimsel temelini verir. Mesele bir hiyerarşi değil, mevzuatın "bağımsız sağlık birimi açma" yetkisini hangi eğitim yoluna bağladığıdır.

Lisans psikolog için hareketli zemin: geçiş süreci

29 Mart 2025 tarihli Yönetmeliğin geçiş hükmüne karşı açılan davalarda, Danıştay 10. Dairesi'nin uyum hükmüne ilişkin yürütmeyi durdurma kararı verdiği ve uyum son tarihinin başlangıçta 31/12/2025 olarak belirlendiği ikincil hukuk kaynaklarınca aktarılmaktadır. Ancak kararın kesin tarihi, esas numarası ve uyum süresinin fiilen ileri bir tarihe kayıp kaymadığı birinci el karar metniyle doğrulanamadı (güncel durumu teyit edin).

Türk Psikologlar Derneği'nin de yönetmeliğe karşı üç başlıkta dava açtığı kamuoyuna yansımıştır. Bu nedenle lisans psikoloğun serbest icra durumu, sahadaki en hareketli konulardan biridir ve kesin bir sonuç vermeden önce güncel duruma bakılmalıdır.

Psikolojik danışman ve rehber öğretmen (PDR) neyi yapabilir?

Psikolojik danışman ve rehber öğretmen, Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik (PDR) lisansından mezun olan kişidir ve esas olarak Millî Eğitim Bakanlığı'nın düzenleme alanındadır. 3 Ocak 2025 tarihli Yönetmelik (Resmî Gazete, Sayı 32771) ile "rehberlik ve psikolojik danışma merkezi" ilk kez bir özel öğretim kurumu türü olarak tanımlandı ve bu merkezlerde bireysel veya grup hâlinde psikolojik destek verilebilmesinin önü açıldı.

Önemli bir çerçeve: bu düzenleme PDR'yi bir eğitim hizmeti bağlamında tanımlar. Rehberlik ve psikolojik danışma merkezi bir sağlık birimi değildir ve bu tanınma, tek başına klinik psikoterapi yetkisi anlamına gelmez. PDR'nin güçlü olduğu alan; gelişimsel rehberlik, akademik kaygı, akran zorbalığı, bağımlılık önleme, aile ve çocuk eğitimi, psikolojik ilk yardım ve psikolojik danışmanlık gibi başlıklardır.

PDR'nin yetki sınırı neden tartışmalı?

PDR mezunlarının yetki sınırını net çizen kesin bir kanun hükmü bulunmaması, sahada belirsizlik yaratır. Bu belirsizliği gösteren bir mahkeme kararı vardır: İstanbul 38. Asliye Ceza Mahkemesi, bir psikolojik danışman (PDR mezunu) hakkında açılan davada 2023 yılı sonunda kamuoyuna yansıyan bir beraat kararı verdi. Gerekçe, PDR'nin yetki sınırını çizen açık ve kesin bir kanun hükmünün bulunmaması ve bu nedenle 3359 sayılı Kanun'a aykırılığın suç unsurlarının oluşmamasıydı (kararın kesin tarihi ve esas numarası için güncel durumu teyit edin).

Not: Bazı haber ve avukat beyanlarının kullandığı "milyonlarca PDR mezununu etkileyen emsal" çerçevesi bir yorumdur; mahkemenin kendi tespiti değildir. Karar, daha çok yasal boşluğun bir göstergesi olarak okunmalıdır (güncel durumu teyit edin).

PDR'nin önemini şu noktada vurgulamak gerekir: kanunun klinik psikolog tanımı, "psikoloji veya psikolojik danışma ve rehberlik lisans eğitimi üzerine" klinik psikoloji yüksek lisansı yapmayı açıkça kabul eder. Yani PDR mezunu, doğru yüksek lisans yolundan geçtiğinde klinik psikolog olabilir. Bu, kanun metninin PDR'yi psikolojiyle eşit bir başlangıç noktası olarak gördüğünün açık kanıtıdır.

Aile danışmanı ne yapabilir, ne yapamaz?

Aile danışmanı, yukarıdaki tartışmalı alanların aksine, açıkça düzenlenmiş bir unvandır. Dayanağı, 4 Eylül 2012 tarihli ve 28401 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmeliktir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı denetimindedir ve yetkili kişi Aile Danışma Merkezi açabilir. Aile danışmanlığı psikoterapi yetkisi anlamına gelmez; Aile Danışma Merkezi bir sağlık birimi değildir.

Aile danışmanı olmanın şartları yönetmelikte nettir:

• Yedi lisans alanından birinden mezuniyet: sosyal hizmet, çocuk gelişimi, psikoloji, PDR, hemşirelik, tıp, sosyoloji.
• 450 saatlik sertifika programı: 300 saat teorik, 120 saat uygulamalı, 30 saat süpervizyon.
• İlgili alanlarda yüksek lisans veya doktora yapanlar sertifikadan muaftır.

Bu, mevzuatla tanımlı, denetimli ve meşru bir yoldur. Aynı zamanda alandaki bir tartışmanın da kaynağıdır: 450 saatlik bir sertifikanın, dört yıllık bir lisans ve sonrasındaki yüksek lisans eğitimiyle aynı klinik derinliği vermeyeceği sıkça dile getirilir. Burada doğru çerçeve şudur: aile danışmanlığı meşrudur, ancak kendi yönetmeliğinin çizdiği sınır içinde kalır ve klinik psikoterapinin yerini almaz.

Psikiyatrist ile psikolog arasındaki fark nedir?

Psikiyatrist tıp fakültesi mezunu ve psikiyatri uzmanlık eğitimini tamamlamış bir tabiptir; tanı koyabilir, ilaç reçete edebilir ve tıbbi müdahale yapabilir. Klinik psikolog ve diğer psikoloji kökenli unvanlar ise tanı koyamaz ve reçete yazamaz. İki rol rakip değil, tamamlayıcıdır.

1219 sayılı Kanun, tabip ve diş tabibi dışındaki sağlık meslek mensuplarının hastalıklarla ilgili doğrudan teşhiste bulunup tedavi planlayamayacağını ve reçete yazamayacağını açıkça belirtir. Bu yüzden tanı konmuş bir hastalıkta klinik psikolog, uzman tabibin yönlendirmesiyle çalışır. İdeal ruh sağlığı bakımı çoğu zaman bu iki disiplinin birlikte çalışmasıyla ortaya çıkar: psikiyatristin tıbbi değerlendirmesi ve gerektiğinde ilaç tedavisi, ruh sağlığı uzmanının psikolojik görüşme süreci.

Bu tablo, rehberin temel mesajını da özetler: ruh sağlığı, kanıta dayalı disiplinlerin (PDR, psikoloji, psikiyatri) tamamlayıcılığıyla yürür. Bir unvanın yetkisinin daha geniş olması, diğerinin değersiz olduğu anlamına gelmez; her biri zincirin farklı bir halkasıdır.

Hepsini yan yana koyarsak: tarafsız yetki tablosu

Aşağıdaki tablo, dört temel unvanı yan yana koyar. Sütunlar bir üstünlük sıralaması değil, mevzuatın her unvana çizdiği farklı çerçevedir. Hiçbir satır diğerinden "daha değerli" değildir; her biri kendi eğitim yolunun ve yasal zemininin sonucudur.

Yetki / Özellik	Lisans psikolog	Klinik psikolog	Psikolojik danışman (PDR)	Aile danışmanı
Eğitim yolu	Psikoloji lisansı	Psikoloji/PDR lisansı + klinik psikoloji YL (veya ilgili doktora)	PDR lisansı	7 alandan biri + 450 saat sertifika
Bağımsız sağlık birimi açma	Hayır (RG 32856)	Evet, Sağlık Meslek Hizmet Birimi	Hayır (rehberlik merkezi sağlık birimi değil)	Hayır (Aile Danışma Merkezi sağlık birimi değil)
Hastalık dışı durumda bağımsız psikoterapi	Hayır	Evet (Bakanlık uygun bulduğunda)	Net kanun hükmü yok (tartışmalı)	Hayır
Tanı koyma / reçete	Hayır	Hayır	Hayır	Hayır
Düzenleyen kurum	Sağlık Bakanlığı	Sağlık Bakanlığı	Millî Eğitim Bakanlığı	Aile ve Sosyal Hizmetler Bak.
Temel dayanak	RG 32856	1219 Ek Md.13 + RG 32856	RG 32771	RG 28401

Tabloda boş veya "tartışmalı" görünen hücreler bir eksiklik değil, mevzuatın henüz net çizmediği alanlardır. Bu da Türkiye'de bütünlüklü bir psikoloji meslek kanununa neden ihtiyaç duyulduğunu gösterir.

Bilimsel temel nerede biter, "koçluk" nerede başlar?

Yaşam koçluğu, NLP, kuantum terapisi, bilinçaltı temizliği ve aile dizimi gibi başlıklar; tanı, depresyon, anksiyete veya travma gibi klinik durumların yerine geçemez. Bunların çoğu denetimli bir sağlık unvanı değildir ve klinik yetkileri yoktur. Burada amaç bu alanları kötülemek değil, sınırlarını doğru çizmektir.

Önce bir gerçeği netleştirelim: "Koç (Seviye 6)" Ulusal Meslek Standardı, Resmî Gazete'de 29.06.2013 tarih ve 28692 sayı ile yayımlanmıştır; yani koçluk Türkiye'de tanımlı bir meslektir. Ancak bu, korumalı veya ruhsatlı bir sağlık mesleği değildir. Koçluk; hedef belirleme, performans ve motivasyon gibi alanlarda kendi çerçevesinde değer üretebilir. Sorun mesleğin var olması değil, klinik terapi yerine konmasıdır.

Buradaki kritik bilgilendirme şudur: NLP, kuantum terapisi, bilinçaltı temizliği ve aile dizimi gibi yöntemlerin bilimsel temeli belirsizdir ve bir hastalığın tedavisi olarak sunulmaları hem bilimsel hem hukuki açıdan sorunludur. Bir kişi gerçekten depresyon, anksiyete bozukluğu veya travma yaşıyorsa, bu durumlar tanı ve uygun klinik süreç gerektirir; bir koçluk seansının kapsamı değildir. Bu, kişisel bir tercih meselesi değil, kanıta dayalı bakımın temel ilkesidir.

Aynı eğilim küresel ölçekte de tartışılıyor. ABD'de sosyal medyada yaygınlaşan "narsist", "travma", "gaslighting" gibi kavramların uzmanlık dışı ellerde gevşek kullanımı, bir psikoloji akademisyeni tarafından Slate'in Ocak 2023 tarihli yazısında eleştirilmiş; birkaç videoyla tanı koymanın imkânsız olduğu vurgulanmıştır (kaynak: Slate; spesifik sayısal iddialar için güncel durumu teyit edin). Yani teknolojinin uzmanlığı taklit etmeyi kolaylaştırması evrensel bir sorundur.

Ruh sağlığı uzmanı için pratik çerçeve, paniklemek değil, sınırı net çizmektir:

• Sunduğunuz hizmeti bilimsel temeli belirsiz etiketlerle (kuantum, dizim, bilinçaltı temizliği) karıştırmayın; uzmanlığınızı bu başlıklardan açıkça ayırın.
• Tanı, depresyon, anksiyete ve travma gibi klinik durumların yetki gerektirdiğini ve uygun sürece yönlendirilmesi gerektiğini bilin.
• Hizmetinizi tanımlarken yetkinizi aşmayan, dürüst bir dil kullanın.

Unvan yetkinizi aşmanın hukuki bedeli nedir?

Hak edilmeyen korumalı bir unvanı (örneğin "klinik psikolog") kullanmak, yalnızca etik bir mesele değil, somut cezası olan bir suçtur. Dayanağı 1219 sayılı Kanun'un Ek Madde 13'ünün son fıkrasıdır. Bu, diplomasız taklitçiyi olduğu kadar, diplomalı olup yetkisi olmayan unvanı takınan kişiyi de kapsar.

Kanunun birinci el lafzı şöyledir:

"Diploması veya meslek belgesi olmadan ... yetkisinde olan bir işi yapan veya bu unvanı takınanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis ve ikiyüz günden beşyüz güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır." Kaynak: 1219 sayılı Kanun, Ek Madde 13 son fıkra

Bunu, tabiplik mesleğinin yetkisiz icrasına ilişkin daha ağır olan ayrı hükümle karıştırmamak gerekir:

"Diploması olmadığı hâlde, menfaat temin etmek amacına yönelik olmasa bile, hasta tedavi eden veya tabip unvanını takınan şahıs iki yıldan beş yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır." Kaynak: 1219 sayılı Kanun, Madde 25

"Menfaat temin etmek amacına yönelik olmasa bile" ifadesi, "ben para almadım, sadece yardım ettim" savunmasının bu çerçevede geçerli olmadığını gösterir. İki ayrı hüküm, iki ayrı fiile karşılık gelir:

Fiil	Dayanak	Yaptırım
Ek Md.13'teki meslek mensubunun (örn. klinik psikolog) işini yetkisiz yapmak veya unvanı takınmak	1219 Ek Md.13 son fıkra	1-3 yıl hapis + 200-500 gün adli para
Tabip olmadan hasta tedavi etmek veya tabip unvanı takınmak	1219 Md.25	2-5 yıl hapis + bin güne kadar adli para

Bu cezaların kâğıt üstünde kalmadığını gösteren kamuoyuna yansımış örnekler vardır: yüksek lisansının niteliği "klinik psikoloji" olmadığı hâlde tabelada "klinik psikolog" unvanını kullandığı tespit edilen bir kişiye 1219 sayılı Kanun'dan 10 ay hapis cezası verilmiş, ceza Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) ile uygulanmış ve karar istinafa taşınmıştır. Bu, diplomasız taklitten farklı, "diplomalı ama yetkisiz unvan" kategorisinin tipik örneğidir (devam eden süreçlerde masumiyet karinesi esastır; güncel durumu teyit edin).

Tanıtımda yeni dönem: abartı bitti

12 Kasım 2025 tarihli Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Yönetmeliği (Resmî Gazete, Sayı 33075), klinik psikolog dâhil sağlık meslek mensuplarını ve aracı kuruluşları kapsayarak yanıltıcı, üstünlük iddialı ve danışan yorumuna dayalı tanıtımı yasakladı. Bu, unvan netliğini doğrudan etkiler: artık güven, abartıyla değil doğrulanabilir gerçek beyanla kurulur.

Yönetmeliğin getirdiği temel yasaklardan bazıları madde numaralarıyla şöyledir:

• Sertifika ve benzeri eğitim belgelerine dayalı "uzman" unvanı kullanımı (Madde 5/1-d).
• Hasta veya yakınlarının memnuniyet/teşekkür ifadelerinin reklam amaçlı paylaşımı (Madde 5/1-e).
• Hizmeti "diğerlerinden farklı veya daha üstün" gösteren tanıtım (Madde 5/1-h).
• Ücret, indirim, kampanya veya promosyon bilgisi paylaşımı (Madde 5/1-m).

Yönetmeliğin kapsamı, sağlık meslek mensupları ve özel sağlık kuruluşlarının yanında uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşlarını da içerir (Madde 2; bu kuruluşlara özel hükümler Madde 8). Sosyal medya ve internet sitelerinde yapılan tanıtımlar da yönetmeliğin temel ilke ve görsel içerik hükümlerine (Madde 5 ve Madde 7) tabidir. Kritik bir uyarı: Google veya Meta gibi platformların bir reklamı yayına uygun bulması, o içeriğin Sağlık Bakanlığı mevzuatına uygun olduğu anlamına gelmez. Platform onayı, hukuki uygunluk garantisi değildir.

Bu yeni çerçeve, gerçek ve yetkin ruh sağlığı uzmanlarının lehinedir: rekabet artık kimin daha gürültülü olduğuna değil, kimin daha şeffaf ve doğrulanabilir olduğuna kayar.

Unvanını şeffaf gösteren uzman için pratik çerçeve

Unvan netliğinin gerçek uzman için anlamı, savunmaya geçmek değil, şeffaflığı bir güven avantajına çevirmektir. Aşağıdaki kontrol listesi, hem mevzuata uyum hem de danışan güveni için pratik bir özettir.

• Kullandığınız unvanın hukuki dayanağını ve sınırını net bilin; hak etmediğiniz korumalı bir unvanı tabelaya veya profile yazmayın.
• Eğitiminizi ve yetkinizi danışanın doğrulayabileceği biçimde görünür kılın (e-Devlet/YÖK mezun belgesi, varsa ruhsat).
• Tanı konmuş hastalık durumlarında uzman tabip yönlendirmesi gereken sınırı bilin ve gerektiğinde sevk edin.
• Hizmetinizi bilimsel temeli belirsiz etiketlerden ayrı, dürüst bir dille tanımlayın.
• Tanıtım dilinizi 12 Kasım 2025 yönetmeliğine uygun tutun: üstünlük iddiası, indirim, danışan yorumu kullanmayın.

Bu netlik, mesleğin üç ana damarını (psikoloji, PDR, klinik psikoloji) karşı karşıya getirmek için değil, hepsini aynı güvenilir zeminde buluşturmak içindir. Danışan bilgilerini yönetirken de aynı şeffaflık ve güvenlik ilkesi geçerlidir: erişim yetkilerinin role göre ayrıldığı, verinin şifreli ve sahibinin uzmanda olduğu sistemler, bu güven zincirinin teknik tarafını tamamlar. Clinisyn'in yaklaşımı da bu çerçeveyi izler: KVKK ile tam uyum, AES-256 şifreleme, AWS kurumsal bulut altyapısı, 17 ayrı rol bazlı yetki, denetim izi ve verinin sahipliğinin tamamen uzmanda kalması.

Sıkça Sorulan Sorular

Lisans psikolog ile klinik psikolog arasındaki fark nedir? Lisans psikolog, dört yıllık psikoloji lisansını bitirmiş kişidir ve 29 Mart 2025 tarihli Yönetmelik (RG 32856) gereği bağımsız bir sağlık birimi açamaz. Klinik psikolog ise psikoloji veya PDR lisansı üzerine klinik psikoloji yüksek lisansı yapmış, 1219 Ek Md.13'te tanımlı bir sağlık meslek mensubudur ve kendi adına Sağlık Meslek Hizmet Birimi açabilir. Fark bir üstünlük değil, yetki kapsamıdır.

Psikolojik danışman (PDR mezunu) terapi yapabilir mi? PDR mezununun yetki sınırını net çizen kesin bir kanun hükmü yoktur; bu nedenle alan tartışmalıdır. İstanbul 38. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2023 sonunda kamuoyuna yansıyan beraat kararı, bu boşluğun bir göstergesidir (kararın kesin tarihi için güncel durumu teyit edin). Ayrıca kanun, PDR lisansı üzerine klinik psikoloji yüksek lisansı yapan kişinin klinik psikolog olabileceğini açıkça kabul eder (güncel durumu teyit edin).

Aile danışmanı psikoterapi yapabilir mi? Hayır. Aile danışmanlığı, 4 Eylül 2012 tarihli Yönetmelik (RG 28401) ile düzenlenmiş meşru bir unvandır, ancak psikoterapi yetkisi vermez ve Aile Danışma Merkezi bir sağlık birimi değildir. Yedi lisans alanından birine sahip olup 450 saatlik sertifika programını tamamlayanlar aile danışmanı olabilir.

Yaşam koçu klinik durumlara bakabilir mi? Hayır. Koçluk, Resmî Gazete'de 29.06.2013 (sayı 28692) yayımlanan Ulusal Meslek Standardı ile tanımlı bir meslektir, ancak korumalı veya ruhsatlı bir sağlık mesleği değildir ve klinik yetkisi yoktur. Tanı, depresyon, anksiyete ve travma gibi klinik durumlar koçluğun kapsamı dışındadır ve uygun klinik sürece yönlendirilmelidir.

Yetkisi olmadığı bir unvanı kullanmanın cezası nedir? 1219 sayılı Kanun Ek Madde 13 son fıkrası uyarınca, diploması veya meslek belgesi olmadan tanımlı bir meslek mensubunun işini yapan ya da unvanını takınan kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 200 ila 500 gün adli para cezasıyla cezalandırılır. Tabip unvanı için ceza, Madde 25 uyarınca 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli paradır.

"Uzman psikolog" ile "klinik psikolog" aynı şey mi? Hayır. "Uzman psikolog" genel olarak psikoloji alanında yüksek lisans yapmış kişiyi anlatan bir ifadedir; tek başına "klinik psikolog" yetkisini vermez. Klinik psikolog unvanı yalnızca 1219 Ek Md.13'teki belirli eğitim yolundan geçenlere aittir. Tabela ve tanıtımda sahte veya sertifika temelli uzmanlık ibareleri 12 Kasım 2025 yönetmeliğiyle de yasaklanmıştır.

---

İlgili okumalar:

• Sahte uzman sorunu: kim, nasıl, ne ölçekte
• Yetkisiz icra ve suç duyurusu rehberi
• Ruh sağlığı uzmanları için güven inşası rehberi
• Sağlıkta tanıtım yönetmeliği: uzman için ne değişti
• Ruh sağlığında diploma ve unvan doğrulama
• Ruh sağlığı uzmanı yazılımı ve veri güvenliği

---