Klorpromazin

Klorpromazin, fenotiyazin yapısında bir etken madde olup ilk kuşak (tipik) antipsikotikler grubunda yer alır. Tarihsel olarak modern psikiyatrik ilaç tedavisinin öncülerinden biridir. Başta şizofreni olmak üzere çeşitli psikotik bozuklukların, ileri düzey huzursuzluk ve ajitasyon durumlarının tedavisinde kullanılır; ayrıca bulantı-kusma gibi bazı durumlarda da etkilidir.

Klorpromazin yalnızca hekim tarafından reçete edilir. Bu ilacı kendi başınıza başlatmayınız, dozunu değiştirmeyiniz ve hekiminize danışmadan aniden bırakmayınız. Antipsikotik tedavinin başlatılması, takibi ve sonlandırılması yakın hekim gözetimi gerektirir.

Nasıl etki eder?

Klorpromazin, beyinde dopamin adlı habercinin etkisini azaltarak çalışır. Psikotik bozukluklarda bazı beyin bölgelerinde dopamin aktivitesinin artmış olduğu düşünülür; bu maddenin dopamin reseptörlerini bloke etmesi, sanrı, varsanı ve aşırı huzursuzluk gibi belirtilerin azalmasına yardımcı olur. İlaç aynı zamanda sakinleştirici etki gösterir.

Yan etkileri

Klorpromazin kullanımında görülebilecek başlıca yan etkiler şunlardır:

• Uyku hali ve belirgin sakinleşme
• Ağız kuruluğu, kabızlık ve görmede bulanıklık
• Ayağa kalkınca tansiyon düşmesi ve baş dönmesi
• Hareket yavaşlığı, titreme ve kas kasılmaları (ekstrapiramidal etkiler)
• Güneş ışığına karşı artmış cilt hassasiyeti
• Kilo alımı

Uzun süreli kullanımda istemsiz yüz ve dil hareketleri (geç diskinezi) gibi etkiler gelişebilir. Bu nedenle düzenli hekim kontrolü önemlidir.

Önemli uyarılar

Klorpromazin uyku hali yapabileceğinden, etkisi öğrenilene kadar araç ve makine kullanımından kaçınılmalıdır. Güneşe karşı hassasiyet nedeniyle koruyucu önlemler almak gerekir. Alkol ilacın sakinleştirici etkisini artırır. Kalp hastalığı, karaciğer sorunları, epilepsi veya Parkinson hastalığı olanlarda dikkatli olunmalıdır. Yaşlı bunama hastalarında antipsikotik kullanımı özel risk taşır ve yalnızca hekim değerlendirmesiyle uygulanır. Aniden bırakılması belirtilerin geri dönmesine yol açabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Klorpromazin sadece şizofreni için mi kullanılır?
Hayır. Şizofreni dışında ileri huzursuzluk, ajitasyon ve bazı durumlarda bulantı-kusma kontrolünde de kullanılabilir. Kullanım alanını hekiminiz belirler.

Hareketlerimde yavaşlama ve titreme oldu, ne yapmalıyım?
Bu belirtiler ilacın ekstrapiramidal yan etkileri olabilir. Kendiniz ilacı kesmeyin; en kısa sürede hekiminize başvurun.

Güneşe çıkarken dikkat etmem gerekir mi?
Evet. Klorpromazin cildi güneşe karşı daha hassas hale getirebilir; koruyucu giysi ve güneşten korunma önerilir.