Gaslighting, bir kişinin gerçekliği inkâr ederek veya çarpıtarak karşısındakine kendi algısından, hafızasından ya da akıl sağlığı durumundan şüphe ettirmesini tanımlayan bir psikolojik etkileme örüntüsüdür. Tek başına bir tanı değil, ilişkilerde gözlemlenebilen bir davranış biçimidir.
Sık görülen belirtiler şunlardır:
- Açıkça yaşanan olayların sürekli inkâr edilmesi ("Böyle bir şey olmadı, sen uyduruyorsun")
- Duygularınızın küçümsenmesi ("Çok abartıyorsun, alıngansın")
- Kendi hafızanıza ve algılarınıza giderek daha az güvenir hale gelmeniz
- Sürekli özür dileme ve kafa karışıklığı hissi
Bu örüntüyle karşılaştığınızı düşünüyorsanız olayları yazılı olarak kayıt altına almak, kendi algılarınıza güvenmeyi yeniden öğrenmek ve güvendiğiniz kişilerden destek almak yardımcı olabilir. Önemli olan, ara sıra yaşanan tartışmalar ile sürekli tekrar eden bir çarpıtma örüntüsünü birbirinden ayırmaktır; herkes zaman zaman olayları farklı hatırlayabilir, ancak gaslighting tekrarlı ve sistemli bir biçimde gerçekliğinizi sorgulatır. Bireyi peşinen etiketlemek yerine davranışın sizdeki etkisine, yani kendinize ve algılarınıza olan güveninizin aşınıp aşınmadığına odaklanmak daha sağlıklı bir bakış sunar. Durum süreklilik kazanıyor veya aşağılama, kontrol ve tehdit gibi istismar boyutuna ulaşıyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almak ve gerektiğinde güvenliğinizi önceliklendirmek önemlidir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
