İyi bir terapist nasıl seçilir, nelere dikkat etmeliyim?

Ruh sağlığı piyasası ne yazık ki birkaç haftalık sertifikalarla kendini "yaşam koçu", "bilinçaltı temizleyicisi" ya da "terapist" ilan eden insanlarla dolu. Bu yüzden doğru uzmanı seçmek, sadece paranı değil zihnini ve ruhsal dengeni korumak için çok ciddi bir araştırma gerektirir. Karşına çıkan bir uzmanın gerçekten yetkin olup olmadığını anlaman için bakman gereken somut basamaklar şunlar: 1. Temel Eğitimi Ne? (İlk Filtre): İlk bakacağın yer lisans diplomasıdır. Karşındaki kişi 4 yıllık Psikoloji ya da Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik (PDR) mezunu mu? Mühendislik, işletme veya bambaşka bir bölüm okuyup üzerine birkaç sertifika alarak "terapi" yapmaya kalkanları doğrudan eleyebilirsin. Psikoloji mezunlarının klinik alanda yetkinleşmek için tercihen Klinik Psikoloji yüksek lisansı yapmış olması; PDR mezunlarının da alanda yüksek lisans/doktora düzeyinde uzmanlaşmış olması beklenir. 2. Hangi Ekolde Eğitim Almış ve Süpervizyondan Geçmiş mi?: Üniversite diploması şarttır ama tek başına terapi yapmaya yetmez. Terapistine rahatça sorabilirsin: "Hangi terapi ekolüyle çalışıyorsunuz?" (Bilişsel Davranışçı Terapi, Şema Terapi, Varoluşçu Terapi, Psikanalitik Terapi, EMDR gibi). Daha da önemlisi: "Bu eğitimin süpervizyonunu (kıdemli bir hocanın denetiminde vaka takibi) tamamladınız mı?" İyi bir uzman bu soruları sorduğun için asla bozulmaz, aksine bilinçli bir danışan olduğun için memnun olur. 3. Kendi Terapisinden Geçmiş mi?: Kendi içindeki kör noktaları, yaralarını bir terapistle çalışmamış bir uzmanın seni tarafsızca dinlemesi çok zordur. Masanın diğer tarafına hiç oturmamış bir terapist, farkında olmadan kendi çatışmalarını senin seansına yansıtabilir. Bir uzmana "Siz kendi bireysel terapi sürecinizden geçtiniz mi?" diye sormak tamamen meşru bir haktır. 4. Kırmızı Bayraklar (Uzak Durman Gereken Tipler): Tavsiye verenler: "Bence o adamdan hemen ayrıl", "Yarın git istifanı ver" gibi hayatına doğrudan müdahale eden, akıl hocalığı yapan biri terapist değil, sohbet arkadaşıdır. Terapist senin adına karar vermez; senin o kararı neden veremediğini anlamana ayna tutar. Mucize vadedenler: "3 seansta panik atağı bitiriyoruz", "Geçmişin tüm travmalarını sıfırlıyoruz" diyenler bilimle değil, illüzyonla uğraşıyordur. Ruhsal değişim sabır ve emek ister; hiçbir bilimsel terapi garanti veremez. Sınırları eritenler: Seans dışında seninle kahve içmek isteyen, sosyal medyada sürekli etkileşime giren ya da seans sırasında kendi hayatını uzun uzun anlatıp seni dinlemeyi unutan birinden hemen uzaklaşmalısın. 5. İç Sesin ve Kimyanız (Terapötik Uyum): Karşındaki kişi dünyanın en iyi üniversitelerinden mezun, en iyi eğitimleri almış biri olabilir. Ama o odaya oturduğunda (veya ekrana baktığında) kendini yargılanmış, küçümsenmiş, anlaşılmamış ya da güvensiz hissediyorsan o terapi yürümez. İlk 2-3 seansta içindeki hissi dinle: Bu insanın yanında maskeni indirebiliyor musun? Zayıflıklarını rahatça konuşabiliyor musun? Kısacası; diplomayı ve akredite eğitimleri aklınla denetle, o odadaki güven ve anlaşılma hissini ise kalbinle tart. İkisi bir araya geldiğinde doğru uzmandasındır.