Temel fark şudur: klasik koşullanmada organizma uyaranlar arasında bir bağlantı öğrenir ve tepki istem dışıdır; edimsel koşullanmada ise davranışın sonuçları (ödül veya ceza) o davranışın gelecekte tekrarlanma olasılığını belirler.
Öğrencilerin ayırt etmesi gereken noktalar:
- Klasik koşullanma Pavlov ile, edimsel koşullanma Skinner ile anılır
- Klasik koşullanmada tepki refleksif ve istem dışıdır (örneğin salya, korku); edimsel koşullanmada davranış istemli ve amaçlıdır
- Klasik koşullanmada uyaran davranıştan önce gelir; edimsel koşullanmada sonuç davranıştan sonra gelir
- Edimsel koşullanmada pekiştirme ve ceza kavramları merkezdedir
Pratik bir örnek: bir zilin yemekle eşleştirilip salya tepkisi oluşturması klasik koşullanmadır; bir çocuğun ödevini bitirince övgü alıp bu davranışı sürdürmesi edimsel koşullanmadır. İki süreci karıştırmamak için temel soru şudur: tepki istem dışı bir refleks mi, yoksa sonuca göre şekillenen istemli bir davranış mı?
Bu kuramsal bir açıklamadır; günlük yaşamınızı etkileyen öğrenilmiş bir korku ya da alışkanlık söz konusuysa bir ruh sağlığı uzmanına danışmanız faydalı olur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.