Ana içeriğe atla
0850 304 77 98 Sizi Arayalım

Düzenleyici Değişken

Bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin gücünü ya da yönünü koşula bağlı olarak değiştiren değişkendir.

Clinisyn Klinik İçerik Ekibi tarafından hazırlandı·Uzman incelemesi: Prof. Dr. Mustafa Kemal Yöntem·Son güncelleme: 26 Haziran 2026

Eş anlamlılar

moderatör değişkendüzenleyici etkenetkileşim değişkenimoderator variable

Düzenleyici değişken, bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin gücünü ya da yönünü koşula bağlı olarak değiştiren değişkendir.

Düzenleyici değişken, bir etkinin herkes için ya da her durumda aynı olmadığını gösterir. Etki, düzenleyici değişkenin farklı düzeylerinde güçlenebilir, zayıflayabilir ya da yön değiştirebilir. Örneğin bir müdahalenin etkisinin genç katılımcılarda daha belirgin, yaşlı katılımcılarda daha zayıf olması, yaşın düzenleyici bir rol oynadığına işaret edebilir. Bu durumda etki, düzenleyici değişkenin düzeyine bağlıdır.

Neden önemlidir?

Düzenleyici değişkenler, bir etkinin hangi koşullarda ortaya çıktığını ya da güçlendiğini anlamaya yardımcı olur. Bu, genel sonuçların ötesine geçerek farklı gruplar ya da bağlamlar için daha ayrıntılı bir tablo sunar. Uygulamada, bir yaklaşımın kimler için daha etkili olabileceğine dair bilgi sağlayabilir.

Aracı değişkenden farkı

Düzenleyici ve aracı değişkenler farklı sorulara yanıt verir. Düzenleyici değişken etkinin hangi koşullarda değiştiğini, yani ne zaman güçlü ne zaman zayıf olduğunu gösterir. Aracı değişken ise etkinin hangi süreçle iletildiğini, yani nasıl ya da neden gerçekleştiğini açıklar. İkisi birbirini tamamlayabilir ama eş anlamlı değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

Düzenleyici değişken neyi gösterir?
Bir etkinin hangi koşullarda güçlendiğini, zayıfladığını ya da yön değiştirdiğini gösterir.

Düzenleyici ve aracı değişken aynı mıdır?
Hayır. Düzenleyici değişken etkinin koşula bağlılığını, aracı değişken ise etkinin mekanizmasını ele alır.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.