Hawthorne Etkisi

Hawthorne etkisi, insanların gözlemlendiklerini ya da bir araştırmaya katıldıklarını bildiklerinde, bu farkındalık nedeniyle davranışlarını değiştirme eğilimini anlatan bir kavramdır.

Adını, 1920'ler ve 1930'larda bir fabrikada çalışma koşullarının verimliliğe etkisini inceleyen Hawthorne araştırmalarından alır. O çalışmalarda, koşullar değiştirildiğinde verimliliğin artması, bu artışın bir kısmının yalnızca çalışanların izlendiklerini bilmesiyle açıklanabileceği yorumuna yol açmıştır. Araştırmaların özgün yorumu sonradan tartışılmış olsa da kavram yerleşmiştir.

Neden önemli görülür?

Hawthorne etkisi, özellikle araştırma yöntemleri açısından dikkate alınır. Çünkü katılımcıların izlendiklerini bilmesi, sonuçların gerçek etkiyi mi yoksa gözlemlenmenin etkisini mi yansıttığını belirsizleştirebilir.

• Gözlem altında performansın geçici olarak artması
• Araştırma sonuçlarının iç geçerliğinin sorgulanması
• Müdahalenin etkisi ile ilgi görmenin etkisinin ayrıştırılması ihtiyacı

Sıkça Sorulan Sorular

Hawthorne etkisi yalnızca iş yerinde mi görülür?
Hayır. İlk olarak iş ortamında tanımlanmış olsa da gözlemlenme farkındalığının davranışı etkilediği pek çok alanda gündeme gelebilir.

Bu etki kalıcı mıdır?
Genellikle gözlemlenmenin yarattığı değişim geçici olarak değerlendirilir; ilgi azaldığında davranış eski hâline dönebilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.