Karşılıklı Belirlenimcilik
Albert Bandura'nın kuramında kişisel etkenler, davranış ve çevrenin birbirini sürekli ve karşılıklı olarak etkilediğini öne süren kavram.
Eş anlamlılar
Karşılıklı belirlenimcilik, Albert Bandura'nın kuramında kişisel etkenler, davranış ve çevrenin birbirini sürekli ve karşılıklı olarak etkilediğini öne süren kavramdır.
Bandura, insan davranışının yalnızca çevre tarafından ya da yalnızca içsel etkenler tarafından belirlendiği görüşlerini yetersiz bulmuştur. Onun yerine üç temel etkenin sürekli bir etkileşim içinde olduğunu ileri sürmüştür. Bu etkenler kişisel etkenler, yani düşünceler, inançlar ve duygular; davranışların kendisi; ve dışsal çevredir. Bu üç boyut birbirini hem etkiler hem de birbirinden etkilenir.
Üç etken nasıl etkileşir?
Bandura'ya göre kişinin inançları davranışlarını yönlendirir; davranışlar çevrede değişiklikler yaratır; çevre ise kişinin inanç ve davranışlarını yeniden biçimlendirir. Bu döngüsel ilişki, davranışın tek yönlü bir nedenden değil, karşılıklı etkilerden doğduğunu vurgular.
Günlük yaşamdan örnekler
- Kendine güvenen bir kişinin daha kolay girişimde bulunması
- Bu girişimlerin olumlu sonuçlanıp güveni daha da artırması
- Destekleyici bir çevrenin yeni davranışları kolaylaştırması
- Kişinin davranışlarıyla çevresini zamanla değiştirmesi
Neden önemli kabul edilir?
Karşılıklı belirlenimcilik, Bandura'nın sosyobiliş kuramının temel kavramlarından biridir. Bu görüş, insan davranışını anlamada tek bir nedene indirgemeci açıklamalara karşı bütüncül bir bakış sunar. Kavram bilimsel temelli psikolojide ele alınan kuramsal bir yaklaşımdır ve kişiye özel destek bir ruh sağlığı uzmanı tarafından planlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Karşılıklı belirlenimcilik hangi üç etkeni içerir?
Kişisel etkenler, davranış ve çevre olmak üzere üç etkeni içerir; bunlar birbirini karşılıklı etkiler.
Bu kavramı kim geliştirdi?
Karşılıklı belirlenimcilik kavramı, psikolog Albert Bandura tarafından geliştirilmiştir.
Davranışı yalnızca çevre mi belirler?
Hayır. Bandura'ya göre davranış, çevreyle birlikte kişisel etkenlerin ve davranışların kendisinin karşılıklı etkileşiminden doğar.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.