Kompulsiyon

Kompulsiyon, kaygıyı azaltmak ya da korkulan bir durumu önlemek amacıyla kişinin kendini yapmak zorunda hissettiği tekrarlayan davranış veya zihinsel eylemlerdir.

Zorlantı olarak da bilinen kompulsiyon, genellikle bir obsesyona, yani rahatsız edici bir düşünceye yanıt olarak ortaya çıkar. Kişi bu davranışları yaparak geçici bir rahatlama yaşasa da, rahatlama kısa sürelidir ve davranış zamanla tekrar etme ihtiyacı doğurur. Bu nedenle kompulsiyonlar çoğu zaman kendini besleyen bir döngüye dönüşür.

Sık görülen kompulsiyon örnekleri

• Tekrar tekrar el yıkama veya temizlik yapma
• Kapı, ocak, kilit gibi şeyleri sürekli kontrol etme
• Eşyaları belirli bir düzende dizme ve simetri arama
• Sayı sayma veya belirli sözleri içten tekrarlama
• Başkasından sürekli güvence ve onay isteme

Kompulsiyon ve obsesyon ilişkisi

Obsesyon kaygı yaratan düşünceyken, kompulsiyon bu kaygıyı azaltmak için yapılan eylemdir. Örneğin bir hata yapma korkusu, defalarca kontrol etme davranışıyla birlikte görülebilir. Bu ikisi sıklıkla bir döngü oluşturur ve takıntı zorlantı bozukluğu gibi durumlarla ilişkilendirilir.

Belirti tanı değildir

Düzenli olmaktan hoşlanmak ya da bazı şeyleri kontrol etmek tek başına kompulsiyon anlamına gelmez. Kompulsiyondan söz edebilmek için davranışın kişiyi zorlaması, zaman alması ve günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi gerekir. Bu ayrımı yalnızca bir ruh sağlığı uzmanı kapsamlı bir değerlendirmeyle yapabilir. Bu tür davranışlar yaşamı kısıtlamaya başladığında uzman desteği almak önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Titiz veya düzenli olmak kompulsiyon mu?
Hayır. Düzen sevmek ya da titiz olmak tek başına kompulsiyon değildir. Belirleyici olan davranışın yarattığı zorlama, harcanan zaman ve yaşamı etkileme düzeyidir.

Kompulsiyonlar kontrol altına alınabilir mi?
Bu, durumun değerlendirilmesini gerektirir. Uygun desteğin neler olabileceğine yalnızca bir uzman kapsamlı bir değerlendirmeyle karar verebilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.