Önyargı

Önyargı, bir kişiye ya da gruba, yeterli ve nesnel bilgiye dayanmadan, çoğunlukla olumsuz yönde önceden oluşturulmuş tutum ve duygudur.

Türkçeye peşin hüküm olarak da çevrilen önyargı, sosyal psikolojide kalıpyargı ve ayrımcılıkla yakından ilişkili olarak ele alınır. Önyargının ayırt edici yanı, bireyi tanımadan, yalnızca bir gruba ait olduğu varsayımıyla yargılamasıdır. Bu tutum çoğu zaman duygu boyutu ağır basan, değiştirilmesi güç bir nitelik taşır.

Nasıl gelişir?

• Toplum, aile ve çevreden öğrenilen tutumlar
• Kendi grubunu üstün, dış grubu farklı görme eğilimi
• Sınırlı veya olumsuz tek bir deneyimin tüm gruba yansıtılması
• Kalıpyargıların duygusal bir tutuma dönüşmesi
• Belirsizlik ve tehdit algısının dış gruplara yönelmesi

Önyargı, kalıpyargı ve ayrımcılık ilişkisi

Kalıpyargı bir gruba dair düşünce ve inançtır; önyargı bu inanca eşlik eden olumsuz duygu ve tutumdur; ayrımcılık ise bu tutumun davranışa dökülmüş, eşitsizlik yaratan halidir. Üç kavram birbirini besler ancak aynı şey değildir. Önyargı, düşünce ile davranış arasında köprü kuran duygusal boyut olarak görülebilir.

Nasıl azaltılır?

Araştırmalar, farklı gruplardan kişilerle eşit koşullarda ve ortak hedefler etrafında gerçek temas kurmanın önyargıyı azaltabileceğine işaret eder. Kendi otomatik yargılarını fark etmek, bireyleri grubun bir örneği olarak değil ayrı kişiler olarak görmek ve farklı bakış açılarıyla karşılaşmak da yardımcı olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Önyargı ile ayrımcılık arasındaki fark nedir?
Önyargı bir tutum ve duygudur, yani iç dünyada yaşanır. Ayrımcılık ise bu tutumun başkalarına zarar veren davranışa dönüşmüş halidir.

Önyargı değiştirilebilir mi?
Evet, kolay olmasa da değişebilir. Farklı gruplarla gerçek temas, farkındalık ve eleştirel düşünce önyargıların azalmasına katkı sağlayabilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.