Tanıma

Tanıma, daha önce karşılaşılmış bir uyaranın yeniden sunulduğunda tanıdık olarak saptanması biçiminde işleyen bir bellek sürecidir.

Belleğe erişmenin iki temel yolundan biri tanıma, diğeri geri getirmedir. Tanımada bilgiyi sıfırdan üretmek gerekmez; karşımıza çıkan bir uyaranın daha önce görülüp görülmediğine karar veririz. Bir yüzü tanımak ya da çoktan seçmeli bir soruda doğru seçeneği saptamak tanıma örnekleridir.

Nasıl işler?

Tanıma, kısmen bir tanıdıklık duygusuna, kısmen de uyaranla ilgili belirli ayrıntıların anımsanmasına dayanabilir. Bazen bir şeyin tanıdık geldiğini hissederiz ama nereden bildiğimizi çıkaramayız; bazen ise hem tanıdıklık hem de bağlamı birlikte hatırlarız. Karşımızdaki uyaranın kendisi güçlü bir ipucu işlevi gördüğü için, tanıma çoğu zaman serbest geri getirmeden daha kolaydır.

Geri getirmeden farkı

Geri getirmede bilgiyi bir ipucu olmadan yeniden üretmek gerekir; tanımada ise sunulan uyaran arasından doğru olanı saptamak yeterlidir. Bu yüzden bir adı hatırlayamadığımız hâlde, o ad söylendiğinde doğru olduğunu hemen anlayabiliriz. Çoktan seçmeli sınavların açık uçlu sınavlardan çoğu zaman daha kolay gelmesi de bu farkla ilişkilidir.

Günlük örnekleri

• Kalabalıkta tanıdık bir yüzü hemen seçebilmek
• Çoktan seçmeli bir soruda doğru yanıtı saptamak
• Daha önce gittiğiniz bir yeri yeniden gördüğünüzde tanımak
• Bir şarkıyı ilk notalarından tanımak

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıma neden geri getirmeden kolaydır?
Tanımada uyaranın kendisi güçlü bir ipucu işlevi görür ve bilgiyi sıfırdan üretmek gerekmez. Bu nedenle tanıma çoğu durumda serbest geri getirmeden daha kolaydır.

Tanıma her zaman doğru mudur?
Hayır. Yalnızca tanıdıklık duygusuna dayanıldığında, benzer ama farklı bir uyaran yanlışlıkla tanıdık olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle tanıma bazen yanlış alarmlara yol açabilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.