Makaleyi Hangi Dergiye Göndermeli? Dergi Seçimi Rehberi

Makaleyi hangi dergiye göndermeli sorusunun kısa cevabı şudur: Doğru dergi, çalışmanızın konusuyla kapsamı (aim & scope) örtüşen, hedef okuyucu kitlesine ulaşan, çalışmanın yöntem ve katkı düzeyine uygun bir dizinde taranan ve kariyer hedefinizin (örneğin doçentlik veya akademik atama) gerektirdiği indeks koşullarını karşılayan dergidir. Tek başına etki faktörü veya çeyreklik değil; kapsam uyumu, dizin durumu, açık erişim modeli, maliyet, gönderim-red oranı ve etik güvenilirlik birlikte değerlendirilir. Bu yazıda dergi seçimini bu eksenler üzerinden, yağmacı (predatory) dergilerden kaçınma yöntemleriyle birlikte ele alıyoruz.

Bu içerik bir araştırma yöntemi rehberidir; hangi dergiye göndereceğinize ilişkin nihai karar size, eş yazarlarınıza ve kurumunuzun politikalarına aittir. Aşağıdaki dizin, çeyreklik ve atama kriterleri zamana duyarlıdır; özellikle Türkiye'de doçentlik ve akademik teşvik için geçerli dizin listeleri yıldan yıla değişebilir.

Güncellik ve doğruluk notu: Son güncelleme 24 Haziran 2026. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; resmi atama, doçentlik veya teşvik danışmanlığı yerine geçmez. Buradaki dizin tanımları, çeyreklik eşikleri, açık erişim ücretleri (APC) ve atama dizin kuralları zamana duyarlıdır ve değişebilir. İşlem yapmadan önce ÜAK (uak.gov.tr), ilgili derginin resmi sayfası, Clarivate (Web of Science / JCR), Scopus, TR Dizin ve DOAJ gibi birincil kaynaklardan teyit alın. Atama veya teşvik kararı söz konusuysa kurumunuzun ilgili biriminden yazılı kriter isteyin.

Dergi seçimi neden makalenin kaderini belirler?

Bir makalenin akademik etkisini, görünürlüğünü ve kabul olasılığını belirleyen kritik kararlardan biri, yazım kadar dergi seçimidir. İyi yürütülmüş bir çalışma yanlış dergiye gönderildiğinde haftalarca beklemenin ardından kapsam dışı bulunarak reddedilebilir; aynı çalışma uygun dergide doğrudan hakem sürecine girebilir. Dolayısıyla dergi seçimi, makaleyi yazdıktan sonra atılan rutin bir adım değil, çalışmanın tasarımı sırasında düşünülmesi gereken stratejik bir karardır.

Dergi seçiminin üç temel işlevi vardır. Birincisi, çalışmanın doğru okuyucu kitlesine ulaşmasını sağlamaktır; alanınızdaki araştırmacıların izlediği dergide yayımlanan bir makale daha çok okunur ve atıf alır. İkincisi, sürecin verimliliğidir; uygun dergi gereksiz red döngülerini ve zaman kaybını azaltır. Üçüncüsü ise kariyer uygunluğudur; Türkiye'de doçentlik, akademik atama ve teşvik başvuruları belirli dizinlerde yayım yapmayı gerektirir, dolayısıyla dergi seçimi doğrudan kariyer hedeflerinizle bağlantılıdır.

Yazma aşamasında mı, sonrasında mı karar verilmeli?

Birçok araştırmacı dergi seçimini makale tamamlandıktan sonra düşünür. Oysa hedef dergiyi erken belirlemek, makalenin uzunluğunu, yapısını, atıf stilini ve hatta vurgusunu o derginin beklentilerine göre şekillendirmenize olanak tanır. Çalışmanın kapsamlı yöntemsel adımları için bilimsel makale nasıl yazılır ve yayınlanır rehberimize bakabilirsiniz; dergi seçimi o sürecin doğal bir parçasıdır.

Kapsam uyumu (aim & scope): en sık yapılan ilk hata

Dergi seçiminde en yaygın hata, makalenin kapsamıyla derginin kapsamı arasındaki uyumu yeterince incelememektir. Her derginin yayımladığı internet sayfasında "Amaç ve Kapsam" (Aims & Scope) başlığı bulunur. Bu metin, derginin hangi konuları, hangi yöntemleri ve hangi okuyucu kitlesini hedeflediğini tanımlar. Çalışmanız bu çerçeveye girmiyorsa, ne kadar nitelikli olursa olsun dergi için uygun değildir.

Masaüstü red (desk rejection) nedir?

Kapsam dışı gönderimlerin en sık sonucu masaüstü reddir (desk rejection). Editör, makaleyi hakemlere göndermeden önce ön değerlendirmeden geçirir ve kapsam uyumsuzluğu, biçim ihlali veya yetersiz katkı gibi nedenlerle doğrudan reddedebilir. Bazı seçkin dergilerde gönderimlerin önemli bir bölümü hakem aşamasına ulaşmadan bu şekilde elenir. Masaüstü red, hakem değerlendirmesine göre çok daha hızlıdır; bu bir avantaj gibi görünse de, yanlış dergi seçiminde haftalar yine de kaybedilebilir.

Kapsam uyumunu nasıl kontrol edersiniz?

• Derginin son bir-iki yılında yayımlanan makaleleri inceleyin; sizinkine benzer konu, yöntem ve düzeyde çalışmalar var mı?
• Kendi kaynakçanızdaki atıfların hangi dergilerde toplandığına bakın; en çok atıf yaptığınız dergiler güçlü aday olabilir.
• Derginin yayımladığı makale türlerini kontrol edin (özgün araştırma, derleme, olgu sunumu, kısa rapor); çalışmanızın türü kabul ediliyor mu?
• Yayıncıların sunduğu dergi eşleştirme araçları (journal finder / journal suggester) bir başlangıç noktası olabilir; ancak bunlar yalnızca öneri sunar, kapsam kararını yine siz teyit etmelisiniz.

Dizinler ve indeksler: dergi nerede taranıyor?

Bir derginin akademik değerini ve görünürlüğünü belirleyen en önemli ölçütlerden biri, hangi dizinlerde (indekslerde) tarandığıdır. Dizin, dergilerin belirli niteliksel ve niceliksel kriterlere göre değerlendirilip kabul edildiği bir veri tabanıdır. Aynı dergi birden fazla dizinde taranabilir; dizin durumu zamanla değişebilir, dergiler dizine girebilir veya dizinden çıkarılabilir.

Web of Science aileleri: SSCI, SCIE ve ESCI

Clarivate tarafından işletilen Web of Science Core Collection içinde psikoloji ve sosyal bilimler açısından öne çıkan koleksiyonlar şunlardır:

• SSCI (Social Sciences Citation Index): Sosyal bilimler için atıf dizinidir; psikoloji dergilerinin önemli bir bölümü burada taranır.
• SCIE (Science Citation Index Expanded): Fen ve sağlık bilimleri ağırlıklı atıf dizinidir; bazı klinik ve nörobilim odaklı psikoloji dergileri burada yer alabilir.
• ESCI (Emerging Sources Citation Index): Web of Science kapsamına yeni alınan veya gelişmekte olan dergilerin tarandığı dizindir. ESCI dergileri Web of Science Core Collection içindedir; ancak SSCI/SCIE ile aynı statüde değerlendirilmeyebilir.

Bu üç koleksiyonun atama ve teşvik açısından eşdeğer sayılıp sayılmadığı kurumdan kuruma ve dönemden döneme değişebilir; bu nedenle ESCI ile SSCI ayrımı doçentlik başvurusunda kritik olabilir. Yürürlükteki kabulü mutlaka teyit edin.

Scopus

Elsevier tarafından işletilen Scopus, hem fen hem sosyal bilimleri kapsayan geniş bir atıf ve özet veri tabanıdır. Birçok kurum ve teşvik sisteminde Scopus taraması önemli bir ölçüttür. Scopus, dergilerin metriğini CiteScore üzerinden raporlar ve kendi çeyreklik sıralamasını üretir.

TR Dizin

TR Dizin (TÜBİTAK ULAKBİM tarafından yürütülen ulusal dizin), Türkiye'de yayımlanan akademik dergilerin niteliksel ölçütlere göre değerlendirildiği ulusal veri tabanıdır. Ulusal düzeyde yayım yapan dergiler için önemli bir kalite göstergesidir ve birçok atama-yükseltme ölçütünde ulusal makale kategorisinde dikkate alınır. Uluslararası dizin koşulu bulunan başvurularda ise TR Dizin tek başına yeterli olmayabilir.

DOAJ

DOAJ (Directory of Open Access Journals), açık erişimli dergilerin yer aldığı, editöryal ve etik nitelik ölçütlerine göre değerlendirme yapan bir dizindir. DOAJ aynı zamanda yağmacı dergileri ayırt etmede önemli bir referanstır; bir derginin DOAJ'da listelenmesi, asgari şeffaflık ve editöryal standartları karşıladığına dair bir gösterge olarak yorumlanır.

Anahtar nokta: Dizin durumu statik değildir. Bir dergi gönderim yaptığınız anda bir dizinde taranıyor olsa bile, makaleniz yayımlandığında durum değişmiş olabilir veya dergi dizinden çıkarılmış olabilir. Bu nedenle dizin bilgisini her zaman ilgili dizinin resmi listesinden (Web of Science Master Journal List, Scopus Sources, TR Dizin dergi listesi, DOAJ) güncel olarak doğrulayın.

Çeyreklik (quartile) ve dergi metrikleri

Dizin durumunun yanında, derginin ilgili alandaki sıralaması da değerlendirilir. Çeyreklik (quartile), bir derginin belirli bir konu kategorisindeki dergiler arasında hangi dilime düştüğünü gösterir.

Q1, Q2, Q3 ve Q4 ne anlama gelir?

Bir konu kategorisindeki dergiler ilgili metriğe göre sıralanır ve dört eşit dilime bölünür:

• Q1: En üst yüzde 25'lik dilim
• Q2: Yüzde 25 ile yüzde 50 arası
• Q3: Yüzde 50 ile yüzde 75 arası
• Q4: En alt yüzde 25'lik dilim

Aynı dergi farklı kategorilerde farklı çeyrekliklere düşebilir; örneğin bir dergi "klinik psikoloji" kategorisinde Q2 iken "psikiyatri" kategorisinde Q1 olabilir. Bu nedenle çeyrekliği değerlendirirken hangi kategori ve hangi metriğin esas alındığına dikkat edin.

JIF, CiteScore ve SJR farkı

Çeyreklik hesaplamasında kullanılan başlıca metrikler farklı kaynaklardan gelir ve aynı şey değildir:

• JIF (Journal Impact Factor): Clarivate'in Journal Citation Reports (JCR) yayınında raporlanan etki faktörüdür; bir derginin belirli bir dönemdeki atıf performansına dayanır. JCR çeyreklikleri JIF üzerinden hesaplanır.
• CiteScore: Scopus tarafından hesaplanan, farklı bir atıf penceresine dayanan metriktir; Scopus çeyreklikleri bununla ilişkilidir.
• SJR (SCImago Journal Rank): Atıfları kaynak derginin prestijine göre ağırlıklandıran, Scopus verisine dayanan bir metriktir; SCImago portalında raporlanır.

Bu metrikler farklı yöntem ve veri tabanları kullandığı için bir derginin JIF çeyrekliği ile Scopus/SJR çeyrekliği birbirinden farklı olabilir. Atama veya teşvik dosyanızda hangi metriğin ve hangi kaynağın esas alındığını mutlaka kurumunuzun kriterinden teyit edin.

Metriği mutlaklaştırmanın riski

Yüksek çeyreklik tek başına bir kalite garantisi değildir ve düşük çeyreklik bir dergiyi geçersiz kılmaz. Niş ama saygın bir alan dergisi, genel bir dergiden daha düşük metriğe sahip olabilir ama hedef okuyucunuza çok daha iyi ulaşabilir. Metrik, kapsam uyumunun ve dizin güvenilirliğinin yerine geçmez; onları tamamlar.

Açık erişim modelleri ve maliyet

Dergi seçiminde giderek daha belirleyici olan bir eksen, açık erişim (open access) modelidir. Açık erişim, yayımlanan makalenin okuyucuya ücretsiz ve genellikle yeniden kullanım izinleriyle sunulması anlamına gelir. Açık erişim makalelerin daha geniş erişime ulaştığı sıklıkla belirtilir; ancak modeller ve maliyetler önemli ölçüde farklılaşır.

Üç temel model

• Gold (altın) açık erişim: Makale yayımlandığı anda derginin sitesinde herkese açıktır. Bu modelde yayın masrafı genellikle yazar veya kurum tarafından ödenen bir makale işlem ücretiyle (APC, Article Processing Charge) karşılanır.
• Green (yeşil) açık erişim: Makale geleneksel (abonelik) bir dergide yayımlanır, ancak yazar makalenin belirli bir sürümünü (örneğin kabul edilmiş el yazması) bir kurumsal veya alan deposunda (repository) arşivler. Bu modelde genellikle APC ödenmez, ancak ambargo süresi ve sürüm kısıtları olabilir.
• Hybrid (melez) açık erişim: Abonelik temelli bir dergide, yazar isterse ücret ödeyerek tek bir makalesini açık erişime alır. Hybrid dergilerdeki APC tutarları genellikle yüksektir.

APC maliyeti ve bütçeleme

APC tutarları dergiye ve yayıncıya göre çok geniş bir aralıkta değişir; bazı dergilerde hiç ücret alınmazken, seçkin dergilerde ücret oldukça yükselebilir. Bu nedenle dergi seçiminde APC'yi erken sorgulamak gerekir. Dikkat edilecek noktalar:

• Derginin açık erişim olup olmadığını ve APC tutarını resmi sayfasından teyit edin; "ücretsiz gönderim" ile "ücretsiz yayım" aynı şey değildir.
• Kurumunuzun veya bir fonun APC karşılama desteği (transformatif anlaşmalar, kurumsal indirimler) olup olmadığını araştırın.
• Düşük gelirli ülke yazarlarına yönelik ücret muafiyeti (waiver) politikalarını kontrol edin.
• "Çok düşük ücretle hızlı yayım" vaadi, çoğu zaman yağmacı dergi işareti olabilir; ücretin düşüklüğü tek başına güven vermez.

Anahtar nokta: Açık erişim ile yağmacı yayıncılığı karıştırmayın. Saygın açık erişim dergileri (örneğin DOAJ'da listelenenler) meşru bir yayım modelidir. Yağmacı dergiler ise açık erişim ve APC modelini kötüye kullanarak, gerçek hakem değerlendirmesi yapmadan ücret karşılığı yayım yapar. Ayrım, modelin kendisinde değil, derginin editöryal ve etik şeffaflığındadır.

Yağmacı (predatory) dergilerden kaçınma

Yağmacı (predatory) dergiler, bilimsel yayıncılığın görünümünü taklit eden, ancak nitelikli hakem değerlendirmesi ve editöryal denetim sunmadan, ağırlıklı olarak yazardan alınan ücretle gelir elde eden yayınlardır. Bu dergilerde yayım yapmak hem çalışmanızın akademik değerini düşürür hem de atama, doçentlik ve teşvik başvurularında sorun yaratabilir; bazı yağmacı yayınlar atama dosyalarında geçersiz sayılabilir.

Yağmacı dergi işaretleri

• Olağandışı kısa sürede (birkaç gün içinde) kabul ve yayım vaadi
• Spam yoluyla gelen, aşırı övgücü ve baskıcı davet e-postaları
• Belirsiz veya gizlenmiş APC tutarı, ödeme sonrası ortaya çıkan ek ücretler
• Doğrulanamayan veya bilgisi olmadan listelenmiş yayın kurulu üyeleri
• Var olmayan veya yanlış beyan edilen etki faktörü, sahte metrikler
• Kapsamı belirsiz, aşırı geniş ya da tutarsız dergi adı ve içerik
• Editör adresi, kurumsal kimlik ve iletişim bilgilerinde şeffaflık eksikliği

Think. Check. Submit. yaklaşımı

"Think. Check. Submit." (Düşün. Kontrol et. Gönder.), araştırmacıların güvenilir dergi seçmesine yardımcı olmak için geliştirilmiş, kontrol listesi temelli bir uluslararası girişimdir. Yaklaşımın özü, bir dergiye gönderim yapmadan önce derginin tanınırlığını, yayın kurulunu, dizin durumunu, ücret şeffaflığını ve etik politikalarını sistematik biçimde kontrol etmektir. Gönderim öncesi bu kontrol listesini uygulamak, yağmacı dergi riskini önemli ölçüde azaltır.

DOAJ ile teyit ve "Beall listesi" notu

Açık erişim dergilerinde DOAJ listesi, asgari editöryal ve etik standartların karşılandığına dair güçlü bir gösterge sunar. Geçmişte yağmacı yayıncıları tek tek adlandıran "Beall's List" yaygın olarak kullanılıyordu; ancak bu liste 2017 yılında orijinal hâliyle kaldırıldı. Bu nedenle bugün tek bir kara listeye güvenmek yerine, çok ölçütlü bir yaklaşım (Think.Check.Submit kontrol listesi, DOAJ teyidi, dizin doğrulaması, yayıncının tanınırlığı) önerilir. Tek bir kaynağa veya tek bir listeye bağlı kalmak güvenilir bir yöntem değildir.

Gönderim süresi, red oranı ve süreç beklentisi

Dergi seçiminde değerlendirilmesi gereken pratik bir eksen de sürecin kendisidir. Dergiler arasında ilk karara kadar geçen süre, hakem turlarının sayısı ve kabul-red oranları büyük farklılık gösterir. Seçkin ve yüksek metrikli dergilerde red oranları yüksek olabilir ve süreç uzayabilir; bu durum bir tercih dengesidir.

Hangi bilgiler sürece dair ipucu verir?

• Derginin yayımladığı ortalama "gönderimden ilk karara" ve "gönderimden yayıma" süreleri (bazı dergiler bu metrikleri sitelerinde paylaşır)
• Kabul veya red oranına dair derginin açıkladığı bilgiler
• Makalelerin "alındığı tarih" ve "kabul tarihi" bilgisinden çıkarılabilen tahmini süreç hızı
• Açık erişim ve hızlı yayım vaadinin gerçekçi olup olmadığı

Süreç hızı önemlidir, ancak kapsam uyumu ve güvenilirliğin önüne geçmemelidir. "Hızlı yayım" cazip görünse de, bu vaadin yağmacı dergilerde bir tuzak olabileceğini unutmayın.

Yayın etiği: çift gönderim ve salami yayıncılık

Dergi seçimi yalnızca teknik bir tercih değil, aynı zamanda etik bir sorumluluktur. Hangi dergiye gönderirseniz gönderin, uymanız gereken temel etik kurallar vardır ve bunların ihlali geri çekilmeye (retraction) ve ciddi akademik yaptırımlara yol açabilir.

Çift gönderim (simultaneous submission) yasağı

Aynı makaleyi aynı anda birden fazla dergiye göndermek (simultaneous / duplicate submission) bilimsel yayıncılıkta açıkça yasaktır. Bir dergiye gönderdiğiniz makale o dergide değerlendirilirken başka bir dergiye gönderilemez; ancak bir dergiden ret veya geri çekme sonrasında başka bir dergiye gönderebilirsiniz. Bu kural, hakem emeğinin israfını ve aynı çalışmanın iki yerde yayımlanması riskini önler.

Salami (dilimleme) yayıncılığı

Salami yayıncılığı, tek bir tutarlı çalışmayı yapay biçimde bölerek mümkün olan en çok sayıda makale çıkarmaya çalışmaktır. Tek bir veri setinden gerçek bir bilimsel gerekçe olmadan birden fazla makale üretmek, yayın etiği açısından sakıncalıdır ve hem hakemler hem editörler tarafından tespit edilebilir. Her makale kendi başına anlamlı ve özgün bir katkı sunmalıdır.

Diğer etik beklentiler

• Yazarlık katkısının gerçek ve hak edilmiş olması (hayalet yazar / armağan yazar sorunları)
• İntihal ve kendi kendine intihalden (self-plagiarism) kaçınma
• Çıkar çatışması ve fon kaynaklarının şeffaf biçimde beyanı
• Etik kurul onayı ve aydınlatılmış onam gerektiren çalışmalarda bunların belgelenmesi

Türkiye'de doçentlik ve atama için dizin uygunluğu

Türkiye'de dergi seçimi, kariyer açısından doğrudan doçentlik ve akademik atama kriterleriyle bağlantılıdır. Doçentlik başvurusunda ve birçok üniversitenin atama-yükseltme yönergesinde, makalenin hangi dizinde taranan bir dergide yayımlandığı puanlama ve asgari koşul açısından belirleyicidir. Uluslararası dizinlerde (örneğin Web of Science kapsamı veya Scopus) taranan dergiler ile ulusal dizinde (TR Dizin) taranan dergiler farklı kategorilerde değerlendirilir.

Neden bu kriterler zamana duyarlı?

Doçentlik dizin kuralları ve atama kriterleri sabit değildir; ÜAK (Üniversitelerarası Kurul) ve üniversiteler bu ölçütleri dönemsel olarak günceller. Hangi dizinlerin "uluslararası" sayıldığı, ESCI'nin nasıl değerlendirildiği, alan bazlı asgari yayın koşulları ve puan eşikleri yıllar içinde değişebilir. Bir yıl geçerli olan bir kategori sonraki yıl farklı yorumlanabilir.

Anahtar nokta: Bu yazıdaki dizin ve çeyreklik açıklamaları kavramsal bir çerçeve sunar; bağlayıcı bir atama kriteri listesi değildir. Doçentlik, atama veya teşvik başvurunuzda hangi dizinin geçerli sayıldığını, hangi çeyrekliğin hangi puana karşılık geldiğini ve ESCI gibi koleksiyonların nasıl değerlendirildiğini başvuru döneminin yürürlükteki ÜAK kriterlerinden ve kurumunuzun ilgili biriminden yazılı olarak teyit edin.

Pratik öneri: dosyayı kritere göre planlayın

Kariyer hedefi olan araştırmacılar için en güvenli yaklaşım, dergi seçimini başvuru kriterinden geriye doğru planlamaktır. Önce hedeflediğiniz başvurunun (doçentlik, atama, teşvik) yürürlükteki dizin ve çeyreklik koşullarını netleştirin; ardından bu koşulları karşılayan, kapsamı uyumlu ve güvenilir dergiler arasından seçim yapın. Bu sıralama, sonradan "yayımlandı ama kriteri karşılamıyor" sürprizini önler.

Dergi seçimi için adım adım kontrol listesi

Aşağıdaki sıra, makaleyi göndermeden önce uygulanabilecek pratik bir çerçevedir. Bu bir tedavi veya hukuki tavsiye değil, yöntemsel bir yön çizmedir.

Adım 1: Kapsam uyumunu doğrulayın

Derginin "Amaç ve Kapsam" metnini ve son sayılarını inceleyin; çalışmanız konu, yöntem ve tür olarak uyuyor mu?

Adım 2: Dizin durumunu teyit edin

Derginin hangi dizinlerde (SSCI/SCIE/ESCI, Scopus, TR Dizin, DOAJ) tarandığını ilgili dizinin resmi listesinden güncel olarak doğrulayın.

Adım 3: Çeyreklik ve metriği değerlendirin

Hedef başvurunuzun gerektirdiği çeyrekliği ve metriği (JIF, CiteScore, SJR) ilgili kategoride kontrol edin; hangi metriğin geçerli olduğunu kriterinizden teyit edin.

Adım 4: Açık erişim modelini ve maliyeti netleştirin

Derginin gold/green/hybrid modelini ve varsa APC tutarını öğrenin; kurumsal destek veya muafiyet olup olmadığını araştırın.

Adım 5: Yağmacı dergi kontrolü yapın

Think.Check.Submit kontrol listesini uygulayın, DOAJ ve dizin teyidi yapın, şüpheli işaretleri (hızlı kabul, baskıcı e-posta, gizli ücret) değerlendirin.

Adım 6: Süreç ve etik beklentileri gözden geçirin

Gönderim-karar süresi ve red oranına dair bilgileri inceleyin; çift gönderim yapmadığınızdan ve etik gerekliliklerin (etik kurul onayı, çıkar çatışması beyanı) tamam olduğundan emin olun.

Sık sorulan sorular

Makaleyi hangi dergiye göndereceğime nasıl karar veririm? Önce kapsam uyumuna bakın; derginin "Amaç ve Kapsam" metni ve son sayıları çalışmanızla örtüşmeli. Ardından dizin durumunu (SSCI/SCIE/ESCI, Scopus, TR Dizin, DOAJ), çeyrekliği, açık erişim modelini ve maliyeti değerlendirin; yağmacı dergi işaretlerini eleyin. Kariyer hedefiniz varsa, dergiyi başvuru kriterinden (doçentlik, atama, teşvik) geriye doğru planlayın ve yürürlükteki koşulları teyit edin.

Masaüstü red (desk rejection) ne demektir? Editörün makaleyi hakemlere göndermeden önce yaptığı ön değerlendirmede doğrudan reddetmesidir. En sık nedeni kapsam uyumsuzluğudur; biçim ihlali veya yetersiz katkı da neden olabilir. Hakem değerlendirmesinden hızlıdır, ancak yanlış dergi seçiminde yine de zaman kaybettirir; bu nedenle gönderim öncesi kapsam kontrolü önemlidir.

SSCI, SCIE ve ESCI arasındaki fark nedir? Üçü de Clarivate'in Web of Science Core Collection koleksiyonlarıdır. SSCI sosyal bilimler, SCIE fen ve sağlık bilimleri atıf dizinidir; ESCI ise kapsama yeni alınan veya gelişmekte olan dergileri tarar. ESCI dergileri Core Collection içindedir, ancak atama ve teşvikte SSCI/SCIE ile aynı statüde sayılmayabilir; bu ayrımı yürürlükteki ÜAK ve kurum kriterinden teyit edin.

Çeyreklik (Q1-Q4) nasıl belirlenir? Bir konu kategorisindeki dergiler ilgili metriğe göre sıralanır ve dört eşit dilime bölünür; Q1 en üst yüzde 25, Q4 en alt yüzde 25'tir. Çeyreklik kullanılan metriğe ve veri tabanına göre değişir: JCR çeyreklikleri JIF'e, Scopus çeyreklikleri CiteScore'a dayanır, SJR ise ayrı bir prestij ağırlıklı metriktir. Aynı dergi farklı kategorilerde farklı çeyrekliğe düşebilir.

APC nedir ve her açık erişim dergisi ücret alır mı? APC (Article Processing Charge), gold açık erişim modelinde yayım masrafını karşılamak için yazardan veya kurumdan alınan makale işlem ücretidir. Her açık erişim dergisi ücret almaz; bazı dergilerde hiç APC yoktur, bazılarında kurumsal anlaşma veya muafiyet uygulanır. Tutarı ve modeli derginin resmi sayfasından teyit edin.

Yağmacı (predatory) dergiyi nasıl anlarım? Olağandışı hızlı kabul vaadi, baskıcı ve aşırı övgücü davet e-postaları, gizli veya sonradan çıkan ücretler, doğrulanamayan yayın kurulu ve sahte metrikler tipik işaretlerdir. Korunmak için Think.Check.Submit kontrol listesini uygulayın, DOAJ ve dizin teyidi yapın. Geçmişteki "Beall's List" 2017'de kaldırıldığı için tek bir kara listeye değil, çok ölçütlü bir kontrole güvenin.

Aynı makaleyi birden fazla dergiye aynı anda gönderebilir miyim? Hayır. Aynı makaleyi eşzamanlı olarak birden fazla dergiye göndermek (çift gönderim) yayın etiğinde açıkça yasaktır. Bir dergiden ret veya geri çekme aldıktan sonra başka bir dergiye gönderebilirsiniz. Tek bir veri setini yapay biçimde bölerek çok sayıda makale çıkarmak (salami yayıncılığı) da etik açıdan sakıncalıdır.

Doçentlik için hangi dizinde yayım yapmalıyım? Bu kriter zamana duyarlıdır ve dönemsel olarak değişir. Hangi dizinin (Web of Science kapsamı, Scopus, TR Dizin) hangi kategoride sayıldığı, ESCI'nin nasıl değerlendirildiği ve asgari koşullar başvuru dönemine göre farklılaşabilir. Bu yazı kavramsal bir çerçeve sunar; bağlayıcı bilgi için başvuru döneminin yürürlükteki ÜAK kriterlerini ve kurumunuzun yönergesini yazılı olarak teyit edin.

İlgili yazılar

• Bilimsel makale nasıl yazılır ve yayınlanır?
• Hakem değerlendirmesi (peer review) süreci nasıl işler?
• Açık erişim ve APC: yayın maliyetlerini yönetmek
• Atıf, h-indeksi ve akademik metrikler ne anlatır?
• Etik kurul onayı hangi çalışmalarda gerekir?

Konuyu daha bütünlüklü görmek isterseniz, psikoloji akademisyeni rehberine göz atabilirsiniz.

Daha derine inmek isteyenler için

Akademik kariyer planlayan araştırmacılar için yayın sürecini, dergi seçimini ve atama kriterlerini kaynaklarıyla anlatan içeriklerimizi izleyebilirsiniz.

Ruh sağlığı profesyoneliyseniz, randevu, danışan takibi ve klinik yönetimini tek panelde toplama sürecini Clinisyn üzerinden inceleyebilirsiniz.

---