Psikolog KVKK aydınlatma metni, danışan kaydı açmadan önce her ruh sağlığı uzmanının hazır etmesi gereken, danışanı kim olduğunuz, hangi veriyi neden işlediğiniz ve haklarının neler olduğu konusunda bilgilendiren zorunlu bir belgedir. Kısa cevap şudur: aydınlatma yükümlülüğü 6698 sayılı KVKK m.10 uyarınca her durumda zorunludur, rızaya bağlanamaz ve 18.02.2026 tarihli 2026/347 sayılı Kurul kararından sonra açık rıza metninden ayrı düzenlenmesi gerekir. Bu rehber, metnin içermesi gereken unsurları, hazır bir şablon iskeletini ve sık yapılan hataları kaynaklarıyla birlikte veriyor.
Kısaca (BLUF): Bu içerik, Clinisyn (ruh sağlığı profesyonelleri için klinik yönetim SaaS'ı) tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Amaç korkutmak değil, birkaç doğru adımı bir kez kurup rahat çalışmanızı sağlamaktır. Bu bir hukuki danışmanlık değildir; kurumunuza özgü durumda bir hukukçuya danışın.
Önemli: Bu rehberdeki tüm tarih, madde ve tutarlar yayın tarihindeki doğrulanmış mevzuata dayanır. İdari para cezaları ve eşik değerleri her yıl güncellenir; somut bir işlem öncesinde güncel değerleri kvkk.gov.tr üzerinden teyit edin (güncel durumu teyit edin).
KVKK aydınlatma metni, veri sorumlusunun (yani sizin ya da kliniğinizin) danışanı kişisel verilerinin işlenmesi konusunda bilgilendirdiği tek taraflı bir belgedir. Dayanağı 6698 sayılı Kanun'un 10. maddesidir. Danışan onay versin ya da vermesin, veriyi hangi hukuki sebeple işlerseniz işleyin, aydınlatma her durumda zorunludur.
Aydınlatma yükümlülüğü danışanın talebine ya da herhangi bir onaya bağlanamaz. İşlemeyi bir kanun istisnasına dayandırsanız bile, örneğin sır saklama yükümlüsü olarak sağlık verisi işliyor olsanız bile, aydınlatma yapmak zorundasınız. Üstelik aydınlatma, kişisel veriyi işlemeye başlamadan önce yerine getirilmelidir.
Bir ruh sağlığı uzmanı olarak tuttuğunuz seans notu, koyduğunuz tanı, uyguladığınız psikometrik test ve danışanınızla yaptığınız her görüşme, hukuken sıradan bir veri değildir. Bunların hepsi KVKK m.6 kapsamında özel nitelikli (hassas) kişisel veri sayılır ve kanunun en yüksek koruma rejimine tabidir.
Hatta bir kişinin psikolojik destek aldığı bilgisinin kendisi tek başına sağlık verisi niteliği taşır. Yani danışan listenizdeki bir isim, hiç tanı yazmasanız bile özel nitelikli veri işlediğiniz anlamına gelir.
En sık yapılan hata, aydınlatma ile açık rızayı tek bir belgede birleştirmek, hatta aynı şey sanmaktır. Bunlar birbirinden farklı hukuki niteliğe sahip iki ayrı yükümlülüktür.
Aydınlatma, sizin tek taraflı bilgilendirme borcunuzdur. Açık rıza ise danışanın iradesidir ve KVKK m.3'teki tanımıyla "belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza" demektir. Açık rıza yalnızca işleme bir kanun istisnasına dayanmıyorsa gerekir; aydınlatma ise istisnasız her durumda gerekir.
| Ölçüt | Aydınlatma (m.10) | Açık Rıza (m.3, m.5-6) |
|---|---|---|
| Hukuki niteliği | Veri sorumlusunun yükümlülüğü | Danışanın onayı/iradesi |
| Ne zaman gerekir | Her durumda, istisnasız | Yalnızca işleme bir istisnaya dayanmıyorsa |
| Kime bağlı | Danışanın onayına bağlı değil | Danışanın özgür iradesine bağlı |
| Ne zaman yapılır | Veri işlemeye başlamadan önce | Veri işlemeden önce, ayrı beyanla |
| Geri alınabilir mi | Bilgilendirmedir, geri alma konusu değil | Danışan her zaman geri alabilir |
| Uygun beyan | "Okudum ve anladım" | "Açık rıza veriyorum" |
Kaynak: 6698 sayılı KVKK m.3 ve m.10.
2026 yılında bu alanı netleştiren kritik gelişme, Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun 18.02.2026 tarihli ve 2026/347 sayılı ilke kararıdır (Resmî Gazete 24.03.2026, Sayı 33203). Karar, işleme açık rıza şartına dayanıyorsa aydınlatma metni ile açık rıza metninin birbirinden ayrılmasını zorunlu kılar.
"Kişisel veri işleme faaliyetinin açık rıza şartına dayalı olarak gerçekleştirilmesi halinde aydınlatma metni ve açık rıza metinlerinin farklı başlıklar altında ayrı ayrı metinler olarak düzenlenmesi... metinler tek bir sayfada yer alacak olsa dahi her iki metnin alt ve üst şeklinde ayrı ayrı yer alması ve her iki metin için ayrı beyanlarda bulunulması gerekmektedir."
Kararın getirdiği somut kurallar:
Pratik sonuç: Tek bir kutuda "Aydınlatma metnini okudum, kabul ediyorum ve rıza veriyorum" demek artık geçerli değildir. Bu birleştirme, m.18 kapsamında idari para cezası riski taşır.
Aydınlatmanın hangi unsurları içereceği, Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ ile düzenlenmiştir (Resmî Gazete 10.03.2018, Sayı 30356; bir değişiklik 28.04.2019 tarihinde yapılmıştır). KVKK m.10 uyarınca metnin içermesi gereken çekirdek unsurlar şunlardır:
Bu unsurlardan biri eksikse metin aydınlatma yükümlülüğünü tam karşılamaz.
Aydınlatma metninde danışana hatırlatmanız gereken haklar, KVKK m.11'de sayılan ilgili kişi haklarıdır: verisinin işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenmişse bilgi talep etme, işleme amacını ve amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme, eksik veya yanlış işlenmişse düzeltilmesini, şartları oluştuysa silinmesini veya yok edilmesini isteme ve zarara uğramışsa zararının giderilmesini talep etme. Bu başvurulara en geç 30 gün içinde yanıt vermeniz gerekir.
Aşağıdaki iskelet, 2026/347 sayılı kararın gereklerini karşılayan bir yapı sunar. Danışan tek bir kağıdı imzalamaz; iki ayrı şeyi ayrı beyanlarla onaylar. Bu bir başlangıç iskeletidir; kendi pratiğinize göre uyarlamanız ve mümkünse bir hukukçuya kontrol ettirmeniz önerilir.
Başlık: "Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Aydınlatma Metni"
İçeriği:
Beyan: "Yukarıdaki aydınlatma metnini okudum ve anladım."
Başlık: "Açık Rıza Metni"
İçeriği:
Beyan: "Yukarıda belirtilen kapsamda kişisel verilerimin işlenmesine açık rıza veriyorum."
Bu iki metin aynı sayfada yer alacaksa, biri altta biri üstte, ayrı başlıklarla ve iki ayrı onay kutucuğuyla sunulur. İki yükümlülüğü tek bir "okudum, kabul ediyorum" kutucuğunda birleştirmek 2026/347'ye ve Tebliğ'e aykırıdır.
Kaynak: KVKK 2026/347 (RG 24.03.2026 No 33203); Aydınlatma Tebliği RG 10.03.2018 No 30356.
7499 sayılı Kanun ile (Resmî Gazete 12.03.2024, No 32487; KVKK değişiklikleri 01.06.2024'te yürürlüğe girdi) KVKK m.6 değişti. Yeni düzenlemeyle sağlık verisi; kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi ile sağlık hizmetlerinin planlanması ve finansmanı amacıyla, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler tarafından açık rıza aranmaksızın işlenebilir hale geldi.
Serbest çalışan ruh sağlığı uzmanı meslek sırrı yükümlüsü olduğu için teorik olarak bu istisnaya dayanabilir. Ancak istisna bir muafiyet değil, dar yorumlanan bir kuraldır ve ispat yükü veri sorumlusundadır, yani sizdedir. En güvenli yol, istisnaya yaslanmak yerine ayrı aydınlatma artı ayrı açık rıza kullanmaktır.
Bir nokta her durumda kesindir: İstisna yalnızca açık rıza ihtiyacını ortadan kaldırabilir, aydınlatma yükümlülüğünü kaldırmaz. Ayrıca seansın ses veya görüntü kaydı gibi tedavi dışı işlemeler istisnanın dışında kalır ve yalnızca ayrı açık rıza ile mümkündür.
KVKK Kurulu'nun 04.09.2025 tarihli ve 2025/1572 sayılı kararıyla (yürürlük 01.10.2025) VERBİS kayıt eşikleri güncellendi. Yeni kurala göre ana faaliyeti özel nitelikli veri işlemek olsa bile, yıllık çalışan sayısı 10'dan az ve yıllık mali bilanço toplamı 10 milyon TL'den az olan veri sorumluları VERBİS'ten muaftır. Bu önemli bir değişikliktir: daha önce ana faaliyeti özel nitelikli veri işlemek olan veri sorumluları için herhangi bir eşik tanınmıyor, ölçeği ne olursa olsun kayıt zorunlu tutuluyordu. (Ana faaliyeti özel nitelikli veri işlemek olmayan genel veri sorumluları için muafiyet eşiği ise 50 çalışan / 100 milyon TL'dir.) Çoğu solo veya küçük ölçekli ruh sağlığı uzmanı bu yeni muafiyet kapsamına girer.
Ancak çok önemli bir uyarı var: VERBİS muafiyeti, KVKK'dan muafiyet değildir. Muafiyet yalnızca sicile kayıt zorunluluğunu kaldırır. Aydınlatma yükümlülüğü (m.10), veri güvenliği tedbirleri (m.12), saklama ve imha yükümlülükleri ve danışan başvurularına 30 gün içinde yanıt verme yükümlülüğü aynen devam eder.
Not: Bu kararın spesifik Resmî Gazete tarih ve sayısı birincil kaynaktan kesin doğrulanamamıştır (güncel durumu teyit edin); karar tarihi, eşik değerleri ve 01.10.2025 yürürlük tarihi resmi kaynaklardan teyitlidir.
İki metni birleştirmek ya da aydınlatmayı hiç yapmamak biçimsel bir kusur değil, idari para cezasıyla yaptırıma bağlı bir ihlaldir. 2026 yılı için yeniden değerleme oranı %25,49 olarak uygulanmıştır (VUK 585 Sıra No'lu Genel Tebliği, RG 27.11.2025).
| İhlal türü (m.18) | 2026 ceza aralığı (TL) |
|---|---|
| Aydınlatma yükümlülüğü (m.10) ihlali | 85.437 - 1.709.200 |
| Veri güvenliği (m.12) ihlali | 256.357 - 17.092.242 |
| Kurul kararına uymama | 427.263 - 17.092.242 (teyit edilmeli) |
| VERBİS yükümlülüğü ihlali | 341.809 - 17.092.242 (teyit edilmeli) |
Not: İdari para cezası tutarları her yıl güncellenir. Bir uyuşmazlık veya başvuru anında güncel tarifeyi kvkk.gov.tr üzerinden teyit edin.
Evet. Aydınlatma yükümlülüğü 6698 sayılı KVKK m.10 uyarınca her durumda zorunludur ve rızaya bağlanamaz. Sır saklama yükümlüsü olarak sağlık verisini istisnaya dayanarak işleseniz bile, danışanı veri işlemeye başlamadan önce aydınlatmak zorundasınız.
Hayır. 18.02.2026 tarihli 2026/347 sayılı Kurul kararı, açık rızaya dayanan işlemelerde iki metnin ayrı başlıklar altında, ayrı ayrı düzenlenmesini zorunlu kılar. Tek sayfada yer alsalar dahi alt ve üst şeklinde ayrılmalı ve her biri için ayrı beyan alınmalıdır.
KVKK m.10 uyarınca veri sorumlusunun kimliği ve iletişim bilgileri, işleme amaçları, verilerin kimlere aktarılabileceği, toplama yöntemi ve hukuki sebebi ile danışanın m.11'de sayılan hakları yer almalıdır. Bu unsurlardan biri eksikse metin yükümlülüğü tam karşılamaz.
Evet. Bir kişinin psikolojik destek aldığı bilgisinin kendisi tek başına sağlık verisi niteliği taşır. Tanı yazmasanız bile özel nitelikli veri işlediğiniz için aydınlatma ve gerekli tedbirler zorunludur.
Evet. 2025/1572 sayılı karar yalnızca sicile kayıt zorunluluğunu kaldırır. Aydınlatma yükümlülüğü (m.10), veri güvenliği (m.12), saklama-imha ve başvuruları yanıtlama yükümlülükleri muaf olsanız da aynen sürer.
Hayır. Aydınlatma bir bilgilendirmedir, onay değildir. Doğru beyan "okudum ve anladım"dır. Aydınlatma metni altında "kabul ediyorum" veya "açık rıza veriyorum" ifadelerini kullanmak 2026/347 sayılı karara aykırıdır.
Psikolog KVKK aydınlatma metni, danışan ilişkisinin ilk dakikasında karşınıza çıkan ve atlanması ciddi idari para cezası riski doğuran temel bir yükümlülüktür. Doğru kurulum üç adımdır: ayrı bir aydınlatma metni, ayrı bir açık rıza metni ve her biri için ayrı beyan. Bunu bir kez kurarsanız, sonrasında düzen kendi kendine döner.
Daha derin bir rehber için Clinisyn'in "Ruh Sağlığı Uzmanları İçin KVKK Uyum El Kitabı" e-kitabını indirebilirsiniz. Aydınlatma, açık rıza, saklama-imha ve veri güvenliği süreçlerini tek bir sistemde yönetmek isterseniz Clinisyn'i 7 gün ücretsiz deneyebilirsiniz (kart bilgisi gerekmez).
Ücretsiz e-kitap
KVKK ve Danışan Verisi
Bu konunun tamamını sıralı kontrol listesiyle e-postanıza gönderelim.
