Ekbom Sendromu (Delüzyonel Parazitoz)

Ekbom sendromu (delüzyonel parazitoz olarak da bilinir), kişinin herhangi bir tıbbi kanıt bulunmamasına rağmen derisinin altında ya da üzerinde böcek, kurt, parazit ya da benzeri canlıların yaşadığına dair kesin, sarsılmaz ve düzeltilemez bir inanca (sanrıya) sahip olmasıdır. Kişi bu inancı o kadar gerçek yaşar ki derisinde kaşıntı, kıpırdanma ya da sürünme hissi tarif edebilir ve "parazitleri çıkarmak" için derisini kaşıyabilir, kesebilir. Bu durum nadirdir ancak kişi için son derece rahatsız edicidir ve yaşam kalitesini ciddi biçimde bozar.

Ekbom sendromu bir sanrısal (delüzyonel) bozukluk biçimi olarak ele alınır. Kişi genellikle bir cilt hastalığı olduğuna inandığı için önce dermatolojiye başvurur; ruhsal bir değerlendirmeyi kabul etmekte zorlanabilir.

Belirtileri

Aşağıdaki belirtiler görülebilir; kesin tanı için bir uzmana başvurmak gerekir:

• Deride böcek ya da parazit bulunduğuna dair sarsılmaz inanç
• Deride kaşıntı, sürünme, kıpırdanma ya da batma hissi
• "Parazitleri çıkarma" çabasıyla derinin kaşınması, kazınması, yaralanması
• Toplanan deri parçalarını, tüyleri ya da tozları hekime "kanıt" olarak getirme
• Sürekli temizlik, dezenfeksiyon ve tekrarlayan hekim başvuruları
• Tıbbi muayene ve testlerin olumsuz çıkmasına rağmen inancın değişmemesi

Nedenleri ve türleri

Ekbom sendromu iki biçimde görülebilir. Birincil türde başka bir ruhsal ya da bedensel neden yoktur, sanrı tek başınadır. İkincil türde ise durum başka bir duruma bağlıdır; bunlar arasında şunlar sayılabilir:

• Depresyon ya da diğer ruhsal bozukluklar
• Madde kullanımı (özellikle uyarıcılar)
• Bazı bedensel hastalıklar, vitamin eksiklikleri ve nörolojik durumlar
• İleri yaş ve bilişsel gerileme

Tanı süreci

Tanı, önce gerçek bir cilt hastalığı, enfeksiyon ya da bedensel nedenin dışlanmasını gerektirir. Bu nedenle dermatoloji ve ruh sağlığı uzmanının birlikte değerlendirmesi önemlidir. İkincil nedenler (madde kullanımı, başka hastalıklar) araştırılır. Değerlendirme dikkatli ve saygılı bir yaklaşım gerektirir, çünkü kişi ruhsal bir açıklamayı başta reddedebilir.

Tedavi yaklaşımları

• İlaç tedavisi: Bir hekim tarafından değerlendirilerek antipsikotik ilaçlar reçete edilebilir; birçok kişide belirgin düzelme sağlar.
• Altta yatan nedenin tedavisi: İkincil türde madde kullanımı, depresyon ya da bedensel hastalık gibi neden ele alınır.
• Destekleyici görüşmeler: Güven ilişkisi kurmak, kişinin tedaviyi kabul etmesi açısından önemlidir.

Tedavi başarısında en büyük engel, kişinin durumu ruhsal bir sorun olarak kabul etmekte zorlanmasıdır. Bu nedenle yargılamayan, saygılı ve sabırlı bir yaklaşım gerekir.

Yakınlara öneriler

• Kişinin inancıyla tartışmak yerine yaşadığı sıkıntıyı ciddiye alın.
• Tıbbi değerlendirmeye yönlendirmek için güven ilişkisini koruyun.
• Derinin yaralanması durumunda enfeksiyon riskine karşı sağlık desteği alınmasını sağlayın.

Ne zaman uzmana başvurmalı

Deride parazit bulunduğuna dair inanç tıbbi incelemelere rağmen sürüyor, kişi derisine zarar veriyor ya da bu durum yaşam kalitesini bozuyorsa bir uzmana başvurmak gereklidir.

Acil durumda: Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleri varsa vakit kaybetmeden 112 Acil hattını arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Sağlık danışmanlığı için 182 SABİM hattından destek alabilirsiniz.

Yaşadıklarınız günlük yaşamınızı etkiliyorsa yalnız değilsiniz. Alanında uzman bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek için uzman listemizi inceleyebilir, size uygun bir uzmana ulaşabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye ya da tanı yerine geçmez. Belirtilerinizle ilgili kesin değerlendirme için bir uzmana başvurun.