Esrar (Kannabis) Kullanım Bozukluğu

Esrar (kannabis) kullanım bozukluğu, kişinin esrar kullanımı üzerindeki denetimini yitirmesi ve kullanımın yol açtığı bedensel, ruhsal, sosyal ya da mesleki zararlara rağmen kullanımı sürdürmesiyle belirgin bir hastalıktır. Yaygın bir yanlış inanışın aksine esrar bağımlılık yapabilir; düzenli kullanımda tolerans ve bırakıldığında yoksunluk belirtileri gelişebilir. Bu durum tedavi edilebilir; erken destek iyileşme şansını artırır.

Ara sıra kullanım her zaman bir bozukluk anlamına gelmez; kullanım bozukluğundan söz edebilmek için denetim kaybı ve zarara rağmen sürdürme örüntüsünün bulunması gerekir. Kullanım ne kadar erken yaşta başlar ve ne kadar sık olursa risk o kadar artar.

Belirtileri

Aşağıdaki belirtiler görülebilir; kesin tanı için bir uzmana başvurmak gerekir:

• Kullanımı azaltmak ya da bırakmak isteyip başaramama
• Aynı etkiyi almak için giderek daha fazla kullanma (tolerans)
• Bırakınca huzursuzluk, sinirlilik, uyku ve iştah sorunları (yoksunluk)
• Kullanım için zaman, para ve enerji ayırma; sorumlulukların ihmali
• Zararlı olduğunu bildiği halde kullanımı sürdürme
• Motivasyon, dikkat ve bellekte azalma
• Sosyal geri çekilme ve ilgi alanlarının daralması

Nedenleri ve risk faktörleri

• Erken yaşta kullanıma başlama
• Ailede madde kullanım bozukluğu öyküsü
• Kaygı, depresyon ya da travma gibi eşlik eden ruhsal durumlar
• Stresle baş etmek için maddeye yönelme
• Akran etkisi ve kolay erişim

Sağlık üzerindeki etkileri

Düzenli ve yoğun kullanım; bellek, dikkat ve öğrenme güçlükleri, motivasyon azalması, kaygı ve panik ataklar, bazı yatkın kişilerde psikotik belirtiler ve solunum sistemi sorunlarıyla ilişkilendirilebilir. Ergenlikte kullanımın gelişen beyin üzerindeki etkileri daha belirgin olabilir.

Tanı süreci

Değerlendirmeyi bir ruh sağlığı ya da bağımlılık uzmanı yapar. Kullanım örüntüsü, denetim kaybı, yoksunluk belirtileri ve yaşama verdiği zarar tanı ölçütleri çerçevesinde değerlendirilir. Eşlik eden ruhsal durumlar da araştırılır.

Tedavi yaklaşımları

• Psikoterapi: Bilişsel davranışçı terapi, motivasyonel görüşme ve olası nüksü önleme çalışmaları etkilidir.
• Eşlik eden ruhsal durumların tedavisi: Kaygı, depresyon ya da travma varsa bunların ele alınması.
• Destek grupları: Benzer süreçten geçen kişilerle paylaşım iyileşmeyi destekler.
• Yoksunluk sürecinin desteklenmesi: Bırakma döneminde bir uzmandan destek almak süreci kolaylaştırır.

Kendi kendine yardım ve baş etme

• Kullanımı tetikleyen ortam, kişi ve durumları tanıyıp azaltmaya çalışın.
• Stresle baş etmek için maddeye alternatif yöntemler geliştirin.
• Destekleyici sosyal bağlar kurun ve yalnız kalmayın.
• Bırakmayı denerken zorlanıyorsanız yardım istemek bir güçtür, çaresizlik değil.

Ne zaman uzmana başvurmalı

Esrar kullanımını denetleyemiyorsanız, bırakmayı deneyip başaramıyorsanız, kullanım işinizi, ilişkilerinizi ve sağlığınızı bozuyorsa ya da bırakınca yoksunluk belirtileri yaşıyorsanız bir uzmana başvurmak önemlidir.

Acil durumda: Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleri varsa vakit kaybetmeden 112 Acil hattını arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Sağlık danışmanlığı için 182 SABİM hattından destek alabilirsiniz.

Yaşadıklarınız günlük yaşamınızı etkiliyorsa yalnız değilsiniz. Alanında uzman bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek için uzman listemizi inceleyebilir, size uygun bir uzmana ulaşabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye ya da tanı yerine geçmez. Belirtilerinizle ilgili kesin değerlendirme için bir uzmana başvurun.