İçe Dönüklük mü Sosyal Fobi mi

İçe dönüklük, kişinin yalnız ya da küçük gruplarda vakit geçirmeyi tercih ettiği doğal bir mizaç özelliğidir; sosyal fobi ise başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme korkusuyla gelen, sıkıntı yaratan ve yaşamı kısıtlayan bir kaygı durumudur. Biri tercih, diğeri korkudur.

İçe dönük olmak bir sorun değildir; insanların önemli bir bölümü kendini bu yönde tanımlar. Belirleyici fark, sosyal ortamlardan uzak durmanın huzur veren bir tercih mi yoksa korku kaynaklı bir kaçınma mı olduğudur. İçe dönük kişi sosyal ortama girip çıkmayı kendi seçerken, sosyal fobisi olan kişi girmek isteyip de korkusu nedeniyle giremediği bir gerilim yaşar.

Temel motivasyon

• İçe dönüklük: Kişi sosyal etkileşimden sonra yorulur ve enerjisini yalnız kalarak toplar. Bu, korkudan değil tercihten kaynaklanır.
• Sosyal fobi: Kişi aslında yakınlık isteyebilir ama yargılanma korkusu nedeniyle ortamlardan kaçınır.

Duygusal yaşantı

• İçe dönüklük: Sosyal ortamlarda genellikle belirgin bir korku ya da bedensel kaygı yaşanmaz.
• Sosyal fobi: Çarpıntı, kızarma, titreme ve yoğun gerginlik gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Yaşama etkisi

• İçe dönüklük: İş, eğitim ve ilişkileri genellikle ciddi biçimde kısıtlamaz.
• Sosyal fobi: Kaçınma davranışları zamanla yaşam alanını daraltabilir.

Sonrasında hissedilenler

• İçe dönüklük: Kişi sosyal ortamdan sonra genellikle pişmanlık değil, dinlenme ihtiyacı duyar.
• Sosyal fobi: Kişi sonrasında sıklıkla kendini eleştirir, ne dediğini tekrar tekrar düşünür ve mahcubiyet hisseder.

Karışabilir mi?

Evet, ikisi dıştan benzer görünebilir; her ikisinde de kişi sosyal ortamlardan uzak durabilir. Fark, bu uzak durmanın altındaki nedendir: huzur veren bir tercih mi, yoksa rahatsız eden bir kaygı mı? Bir kişi hem içe dönük olup hem de sosyal fobi yaşayabilir; bu durumda kaçınmanın hem tercihten hem korkudan beslendiğini ayırt etmek bir uzmanın işidir.

Ne zaman bir uzmana başvurmalı?

Sosyal ortamlardan kaçınmanız işinizi, eğitiminizi veya ilişkilerinizi kısıtlıyorsa, yoğun bir değerlendirilme korkusu yaşıyorsanız ya da bu durum size sürekli sıkıntı veriyorsa bir psikolog veya psikiyatriste başvurmak yararlıdır. Bilişsel davranışçı terapi, sosyal fobide etkili kanıta sahip bir yaklaşımdır. Umutsuzluk veya kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa 112'yi arayın. Bu ayrımı yalnızca bir uzman netleştirebilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.