Bağımsız değişken araştırmacının değiştirdiği ya da gruplara ayırdığı değişkendir; bağımlı değişken ise bu değişimin etkisini görmek için ölçülen sonuç değişkenidir. Kısaca bağımsız değişken neden tarafını, bağımlı değişken sonuç tarafını temsil eder.
Ayırmayı kolaylaştıran ipuçları:
- Bağımlı değişkenin değeri bağımsız değişkene bağlı olarak değişir; bu nedenle bağımlı adını alır.
- Deneyde manipüle edilen şey bağımsız, kaydedilen sonuç bağımlı değişkendir.
- Bir grafikte genellikle bağımsız değişken yatay eksende, bağımlı değişken dikey eksende gösterilir.
Örneğin bir uyku süresinin sınav performansına etkisini inceleyen çalışmada uyku süresi bağımsız değişken, sınav puanı bağımlı değişkendir. Korelasyonel çalışmalarda manipülasyon olmadığı için bu ayrım daha esnek kullanılır; bu durumda yordayan ve yordanan değişken ifadeleri tercih edilebilir. Bir başka ipucu, neyin sebep neyin sonuç olarak düşünüldüğünü sormaktır; tahmin etmek istediğiniz sonuç bağımlı, onu açıkladığını düşündüğünüz etken bağımsız değişkendir. Bazı çalışmalarda birden fazla bağımsız değişken ya da birden fazla bağımlı değişken bulunabilir, bu da kavramı tek bir örnekle ezberlemenin yetersiz olduğunu gösterir. Değişkenleri doğru tanımlamak, hipotezi netleştirmenin ve uygun istatistiksel analizi seçmenin ilk adımıdır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.