Ana içeriğe atla
0850 304 77 98 Sizi Arayalım

Telefon ve sosyal medya bağımlılığı gerçek bir şey mi?

Telefon ve sosyal medya bağımlılığı gerçek bir şey mi?

Uzman yanıtları (6)

Clinisyn Klinik EkibiEn iyi yanıt

Aşırı telefon ve sosyal medya kullanımı gerçek bir sorun olabilir; ancak DSM-5-TR'de şu an için resmi bir tanı olarak yer almamaktadır. Bilimsel literatür, aşırı ekran kullanımının bağımlılık benzeri bir örüntüye dönüşebildiğini ve uyku, dikkat ve ruh hali üzerinde olumsuz etkiler yaratabildiğini göstermektedir.

Sorunlu kullanıma işaret edebilecek bazı belirtiler şunlardır:

  • Kullanım süresini azaltmaya çalışıp başaramamak,
  • Telefona ulaşamayınca belirgin huzursuzluk hissetmek,
  • Uyku, iş veya yüz yüze ilişkilerin zarar görmesi,
  • Sürekli bildirim kontrol etme dürtüsü.

Bu durum bir karakter zafiyeti değildir; uygulamalar dikkat çekecek şekilde tasarlanmıştır, dolayısıyla zorlanmak anlaşılırdır. Küçük adımlar destekleyici olabilir: bildirimleri sınırlamak, belirli saatlerde ekransız kalmak ve uyku öncesi telefonu uzağa koymak. Eğer kullanım günlük işlevselliğinizi belirgin şekilde bozuyor ve kendi çabalarınızla değiştiremiyorsanız, bir ruh sağlığı uzmanından danışmanlık almak faydalı olabilir. Bazen aşırı ekran kullanımı, altta yatan kaygı, depresyon veya yalnızlık gibi durumlarla bir arada görülebilir; bu nedenle sorunun kaynağını bir uzmanla değerlendirmek çözümü kolaylaştırır. Amaç telefonu tamamen yasaklamak değil, sağlıklı bir denge kurmaktır.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.

Dünya çapında kullanılan tanı kriterleri kaynaklarında telefon ve sosyal medya bağımlılığı geçmiyor olsa da bu yönde çalışmalar devam etmektedir. Bununla birlikte DSM-5'te (Amerikan Psikiyatri Birliği'nin Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) resmi olarak "İnternet Oyun Bozukluğu" adıyla dijital bağımlılıklar kısmen yer almaktadır. Ancak görünen köy kılavuz istemez, telefon ve sosyal medya bağımlılıkları günümüzün bir gerçeğidir. Türkiye'de ve pek çok ülkede de dijital bağımlılık adı altında toplanan bu bağımlılıkların tedavisi için merkezler bulunmakta, çalışmalar yapılmaktadır. Türkiye'de özel terapistlerin sağladığı hizmetlerin yanı sıra Yeşilay YEDAM merkezleri Dijital Bağımlılıklar dahil 5 farklı bağımlılık alanında ücretsiz tedavi desteği vermektedir.

Evet günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olduğundan dolayı kulağa bağımlılık olamaz ya da zararsız görünüyor olabilir. Fakat gündelik işlerimize vakit ayıramayacak kadar sosyal medyayla iç içe olmak gibi günlük işlevi bozacak bir hale geldiyse bağımlılık olabileceğini düşünmek gerekir.

Kesinlikle, bireyin özellikle de genç ve ergenlerin kendilerin gündelik yaşamdan uzaklaştıracak görev ve sorumluluklarını terk etmelerine, dikkat sürelerini azaltmalarına, beslenme bozukluğu yaşamalarına neden olmasından dolayı bağımlılık durumuna dikkat edilmelidir.

Evet, telefon ve sosyal medya bağımlılığı, beynin ödül sistemini etkileyen ve kontrol kaybına yol açabilen gerçek bir davranışsal bağımlılıktır.

Evet, telefon ve sosyal medya kullanımının kontrol edilememesi, kişinin günlük yaşamını olumsuz etkileyen davranışsal bağımlılık benzeri bir örüntüye dönüşebilir. Ancak yoğun telefon kullanımı tek başına bağımlılık anlamına gelmez. Ayrıca sosyal medya bağımlılığı, güncel tanı sistemlerinde bağımsız bir ruhsal bozukluk olarak sınıflandırılmamaktadır. Burada önemli olan, telefon başında geçirilen süreden çok kullanım üzerindeki kontrolün kaybedilmesi, kullanımın azaltılamaması ve kişinin sosyal ilişkilerinin, iş veya okul yaşamının ve uyku düzeninin olumsuz etkilenmesine rağmen bu davranışı sürdürmesidir. Bu durum günlük yaşamınızı belirgin şekilde etkiliyorsa kullanım alışkanlıklarınızın ve bunların altında yatan duygusal ihtiyaçların bir ruh sağlığı uzmanıyla değerlendirilmesi faydalı olabilir.

İlgili konu

Bağımlılık

Bu konuda içerik, test ve uzmanlar tek sayfada.

→

Bağımlılık alanında bir uzmanla görüşmek ister misin?

Bağımlılık uzmanları