Bir davranışın veya madde kullanımının bağımlılık olup olmadığını anlamanın temel ölçütü, kontrol kaybı ve olumsuz sonuçlara rağmen devam etmektir. DSM-5-TR, bağımlılığı sadece sıklığa göre değil, kişinin yaşamı üzerindeki etkisine göre değerlendirir.
Aşağıdaki belirtiler bir bağımlılık örüntüsüne işaret edebilir:
- Kullanımı azaltma veya bırakma isteğine rağmen başaramamak,
- Giderek daha fazla miktara ihtiyaç duymak (tolerans),
- Bırakıldığında huzursuzluk, gerginlik gibi yoksunluk belirtileri,
- İş, okul veya ilişkilerin zarar görmesine rağmen devam etmek,
- Madde veya davranış için günün büyük bölümünü harcamak.
Bağımlılık bir irade zayıflığı değil, beynin ödül sistemini etkileyen ve destek gerektiren bir sağlık durumudur. Bu yüzden kişiyi suçlamak yerine şefkatli bir yaklaşım daha yapıcıdır. Eğer bu belirtilerin bir kısmını kendinizde ya da yakınınızda görüyorsanız, bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak iyileşme yolunda önemli bir adımdır. Erken destek, sürecin daha kolay yönetilmesini sağlar. Tek bir belirtinin bulunması tek başına tanı anlamına gelmez; değerlendirmeyi yalnızca bir uzman yapabilir. Özellikle alkol ya da bazı maddelerde aniden bırakmak fiziksel olarak riskli olabileceği için, bırakma süreci mutlaka bir sağlık profesyoneli eşliğinde planlanmalıdır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
