Negatif pekiştirme ile ceza aynı şey değildir: negatif pekiştirme rahatsız edici bir uyaranı kaldırarak bir davranışı artırır, ceza ise bir davranışı azaltır. Buradaki anahtar, pekiştirmenin davranışı her zaman artırması, cezanın ise azaltmasıdır; negatif kelimesi kötü değil, bir şeyin ortamdan çıkarılması anlamına gelir.
Kavramları ayırmak için:
- Pozitif pekiştirme: Hoşa giden bir uyaran eklenir, davranış artar.
- Negatif pekiştirme: Rahatsız edici bir uyaran kaldırılır, davranış artar.
- Ceza: Davranışı azaltmayı amaçlar, eklenerek ya da kaldırılarak uygulanabilir.
Örneğin günlük hayattan bir benzetme olarak, rahatsız edici bir alarm sesinin düğmeye basınca susması, düğmeye basma davranışını artırdığı için negatif pekiştirme örneğidir. Burada pozitif ve negatif kelimeleri iyi ya da kötü değerlendirmesi değil, bir uyaranın eklenmesi ya da çıkarılması anlamını taşır. Bu kavramları karıştırmamak için önce davranışın artıp artmadığına, ardından bir şeyin eklenip mi yoksa çıkarıldığına mı bakmak yararlı bir adım adım yöntemdir. Ceza ile pekiştirmenin amacı da farklıdır; biri davranışı azaltmayı, diğeri artırmayı hedefler. Edimsel koşullanmanın bu temel ayrımı, öğrenme psikolojisinin çekirdek konularından biridir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.