Plasebo etkisi, etkin bir madde içermeyen bir uygulamanın yalnızca kişinin iyileşme beklentisi ve inancı sayesinde gerçek bir iyileşme ya da belirti azalması yaratmasıdır. Yani etki, uygulamanın kendisinden değil, beklenti ve bağlamsal etkenlerden kaynaklanır.
Plasebo etkisini besleyen mekanizmalar:
- Beklenti: İyileşeceğine inanmak belirti algısını değiştirebilir.
- Koşullanma: Geçmiş tedavi deneyimleri bedensel yanıtları tetikleyebilir.
- Terapötik bağlam: İlgi, ritüeller ve güven verici iletişim katkı sağlar.
Bu nedenle psikoloji ve tıp araştırmalarında bir müdahalenin gerçek etkisini ölçebilmek için plasebo kontrol grupları ve mümkün olduğunda kör desenler kullanılır; böylece beklentiden kaynaklanan iyileşme ile müdahalenin asıl etkisi ayrılabilir. Plasebo etkisi gerçek ve ölçülebilir bir olgudur, kişinin numara yapması ya da belirtilerini uydurması anlamına gelmez; beklenti ve bağlam, algılanan belirtileri ve hatta bazı bedensel yanıtları gerçekten değiştirebilir. Bu nedenle bir müdahalenin etkili olduğu sonucuna varmadan önce, gözlenen iyileşmenin ne kadarının plasebo kaynaklı olduğunu ayırt etmek gerekir. Bu kavramı anlamak, deneysel kontrolün ve kontrol grubunun neden bu kadar önemli olduğunu kavramaya yardımcı olur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.