Biçimlendirme
Biçimlendirme, hedef davranışa giderek yaklaşan tepkilerin sırayla pekiştirilerek yeni bir davranışın adım adım oluşturulmasıdır.
Eş anlamlılar
Biçimlendirme nedir? Biçimlendirme, kişide henüz bulunmayan bir hedef davranışın, bu davranışa giderek yaklaşan tepkilerin sırayla pekiştirilmesiyle adım adım oluşturulmasıdır. Bu yöntem, karmaşık ya da hiç gözlenmemiş davranışların kazandırılmasında kullanılır.
Biçimlendirme Nasıl İşler
Biçimlendirmede önce hedefe en uzak ama hedefle ilişkili olan bir tepki pekiştirilir. Ardından yalnızca hedefe biraz daha yakın olan tepkiler ödüllendirilir ve önceki, daha uzak tepkiler artık pekiştirilmez. Bu adımlar tekrarlandıkça davranış giderek hedefe yaklaşır ve sonunda istenen davranış ortaya çıkar.
Kavram, edimsel koşullanma kuramı içinde B. F. Skinner tarafından sistemli biçimde ele alınmıştır. Biçimlendirme, özellikle eğitim, davranış değişikliği programları ve uzmanlar tarafından yürütülen müdahalelerde başvurulan bir tekniktir.
Uygulama Alanları ve Önemli Noktalar
Biçimlendirme; konuşma becerilerinin geliştirilmesi, yeni alışkanlıkların kazandırılması ve karmaşık becerilerin öğretilmesi gibi alanlarda kullanılabilir. Bu teknik bir davranış değişikliği yöntemi olduğu için, danışanlarla yürütülen profesyonel uygulamalarda yalnızca konuda eğitimli bir uzman tarafından planlanarak yürütülmelidir. Kontrolsüz uygulamalar istenmeyen sonuçlar doğurabilir.
- Hedefe yaklaşan tepkilerin sırayla pekiştirilmesi
- Önceki daha uzak tepkilerin artık pekiştirilmemesi
- Karmaşık davranışların kademeli olarak kazandırılması
- Uzman gözetiminde planlı uygulanması
Sıkça Sorulan Sorular
Biçimlendirme ile kademeli yaklaştırma aynı şey midir?
İkisi yakından ilişkilidir. Kademeli yaklaştırma, biçimlendirme sürecinde hedefe giderek yaklaşan ara tepkileri ifade eder; biçimlendirme ise bu adımları bir araya getiren genel tekniktir.
Biçimlendirme yalnızca uzmanlar tarafından mı yapılır?
Eğitim ortamlarında temel ilkeleri uygulanabilse de, danışana yönelik davranış değişikliği müdahaleleri eğitimli bir uzman tarafından yürütülmelidir.
Biçimlendirme her davranış için uygun mudur?
Biçimlendirme özellikle aşamalara ayrılabilen davranışlarda etkilidir. Davranışın yapısına ve kişiye göre uygun yöntem belirlenmelidir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.