Dürtü Azaltma Kuramı
Davranışın, fizyolojik ihtiyaçlardan doğan gerilimi yani dürtüyü azaltma amacıyla ortaya çıktığını öne süren motivasyon kuramı.
Eş anlamlılar
Dürtü azaltma kuramı, davranışın temelde fizyolojik ihtiyaçlardan doğan gerilimi yani dürtüyü azaltmak amacıyla ortaya çıktığını öne süren bir motivasyon kuramıdır.
Psikolog Clark Hull tarafından geliştirilen kurama göre, bir fizyolojik ihtiyaç oluştuğunda bedende bir gerilim ya da dürtü durumu meydana gelir. Kişi bu rahatsız edici durumu gidermek için harekete geçer ve ihtiyaç karşılandığında dürtü azalır. Bu süreç, bedenin iç dengesini koruma ilkesi olan yerinim ile yakından ilişkilidir.
Kuramın temel varsayımları
- Karşılanmamış bir ihtiyaç fizyolojik bir gerilim oluşturur
- Bu gerilim kişiyi davranışa yönelten bir dürtüye dönüşür
- İhtiyacı karşılayan davranış dürtüyü azaltır
- Dürtüyü azaltan davranışlar pekişerek tekrarlanma eğilimi kazanır
Pekiştirme ile ilişkisi
Kurama göre bir davranışın öğrenilmesi, o davranışın dürtüyü azaltmasıyla pekişmesine bağlıdır. Bu yönüyle dürtü azaltma kuramı, öğrenme ve motivasyon arasında bir köprü kurar ve davranışçı yaklaşımın gelişiminde etkili olmuştur.
Kuramın sınırları
Dürtü azaltma kuramı, insanların yalnızca gerilimi azaltmak için değil, kimi zaman uyarılma arayan davranışlar da sergilemesini açıklamakta yetersiz kalmıştır. Örneğin merak, oyun ya da heyecan veren etkinlikler gerilimi azaltmaz, bazen artırır. Bu sınırlamalar uyarılma kuramı gibi tamamlayıcı yaklaşımların gelişmesine yol açmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Dürtü azaltma kuramını kim geliştirdi?
Kuram, psikolog Clark Hull tarafından geliştirilmiştir ve davranışçı motivasyon yaklaşımlarının önemli bir parçası olmuştur.
Bu kuram tüm davranışları açıklar mı?
Hayır. İnsanların uyarılma ve heyecan arayan davranışlarını açıklamakta yetersiz kaldığı için tek başına bütün davranışları açıklamadığı kabul edilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
İlgili konu
Dürtü Kontrol
Test, içerik, soru-cevap ve uzmanlar tek sayfada.
İlgili durumlar
Kompulsif Satın Alma-Harcama Bozukluğu
Satın alma ve harcama dürtülerini denetlemekte güçlükle belirgin, kişiye sıkıntı ve maddi sorunlar yaratan bir dürtü kontrol bozukluğudur.
Vücut Odaklı Tekrarlayıcı Davranış Bozukluğu
Tırnak yeme, deri ısırma gibi bedene yönelik tekrarlayıcı davranışlarla belirgin, bedensel hasara ve sıkıntıya yol açabilen bir bozukluktur.
Dudak ve Yanak Isırma (Dermatofaji)
Dudak ve yanak ısırma, dudak içinin ya da yanak iç yüzeyinin tekrar tekrar ısırılmasıyla belirgin, doku hasarına yol açabilen bedene odaklı tekrarlayıcı bir davranıştır.
Diğer Belirlenmiş Dürtü Kontrol Bozukluğu
Dürtüleri denetlemekte belirgin güçlüğün görüldüğü, ancak belirtilerin tanımlı bir dürtü kontrol tanısını tam karşılamadığı bir bozukluk grubudur.
Saç Yeme (Trikofaji)
Yolunan ya da koparılan saçların yenmesiyle belirgin, çoğunlukla saç yolma davranışına eşlik eden ve bedensel riskler taşıyabilen bir durumdur.
Dürtü Kontrol Bozuklukları
Dürtü kontrol bozuklukları, kişiye kısa vadede ödül sağlayan ancak zarar veren bir dürtüye direnememe ile belirgin bozukluklar grubudur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.