Kısaca: Psikolog muayenehane açma şartları 2026'da net bir unvan çizgisine bağlıdır. Türkiye'de bir ruh sağlığı uzmanının kendi adına bağımsız bir hizmet birimi açma yetkisi yalnızca klinik psikolog unvanına tanınmıştır; bu birimin yasal adı "muayenehane" değil Sağlık Meslek Hizmet Birimi (SMHB)'dir. Lisans mezunu psikolog kendi adına birim açamaz, ruhsatlı bir klinik psikoloğun birimi içinde ya da bir kurumda çalışan olarak hizmet verir. Bu rehber, ruhsat sürecini, fiziki standartları ve vergi çerçevesini doğrulanmış mevzuata dayanarak adım adım anlatır.
Bu içerik Clinisyn (ruh sağlığı profesyonelleri için klinik yönetim yazılımı) tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Reklam veya hukuki danışmanlık değildir. Tarih ve madde numaraları birinci el mevzuat kaynaklarına dayanır; hareketli hükümleri eyleme geçmeden önce İl Sağlık Müdürlüğü'nden teyit edin.
Türkiye'de "muayenehane" terimi 1219 sayılı Kanun çerçevesinde tabip (hekim) ve diş tabibine ayrılmıştır. Bir ruh sağlığı uzmanının açacağı yerin yasal adı Sağlık Meslek Hizmet Birimi (SMHB)'dir. Kendi adına SMHB açma yetkisi ise yalnızca klinik psikolog unvanındadır. Lisans mezunu psikolog kendi adına bağımsız birim açamaz.
Bu ayrım, kendi işini kurma kararının tamamını belirleyen ilk eşiktir. "Psikolog" ve "klinik psikolog" mevzuat açısından aynı şey değildir. Aşağıda bu çizgiyi olduğu gibi açıklıyoruz.
Sahada en yaygın hatalardan biri, klinik psikoloğun açtığı yere "muayenehane" demektir. Bu hukuken yanlıştır. Doğru terim Sağlık Meslek Hizmet Birimi'dir ve bu birimi düzenleyen yönetmeliğin tam adı Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik'tir. Yönetmelik 29 Mart 2025 tarihli, 32856 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Doğru terminolojiyi kullanmak hem resmî yazışmalarda hem de tabela ve tanıtımda hukuki tutarlılık açısından önemlidir.
Ruh sağlığı alanında "bağımsız çalışmak" tek bir şey değildir. Mevzuat açısından iki ayrı katman vardır ve bu ikisini karıştırmak en sık yapılan hatadır.
Klinik psikolog unvanı, lisans diplomasından ibaret bir unvan değildir. 1219 sayılı Kanun'un Ek Madde 13/a hükmüne göre klinik psikolog şu yollardan biriyle olunur:
Ek Madde 13, 1219 sayılı Kanun'a 6225 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle eklenmiş ve 26 Nisan 2011 tarihli, 27916 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. 2026 itibarıyla yürürlüktedir.
Not: Bazı kaynaklar bu düzenlemeyi 2014 tarihli 6514 sayılı Kanun'a bağlar. Bu atıf yanlıştır; ekleyen kanun 6225 sayılı Kanun'dur.
29 Mart 2025 tarihli yönetmeliğin Madde 4 tanımına, "sağlık meslek hizmet birimi" açabilecek meslek mensupları arasında yalnızca klinik psikolog alınmış; yalın "psikolog" (lisans mezunu) bu tanıma dahil edilmemiştir. Sonuç olarak lisans mezunu psikolog kendi adına bağımsız bir SMHB açamaz. Ancak:
Bu kapı tamamen kapalı değildir; yalnızca "bağımsız işyeri sahibi olma" yolu klinik psikoloji yüksek lisansını gerektirir.
Güncel ve önemli: Bu düzenleme Türk Psikologlar Derneği (TPD) tarafından dava edilmiştir. Danıştay 10. Dairesi, yönetmeliğin geçiş hükmü (Geçici Madde 1/3) hakkında yürütmeyi durdurma kararı vermiştir (Temmuz 2025). Lisans psikoloğunun statüsü hukuki olarak hareketli bir zemindedir; güncel durumunu eyleme geçmeden önce teyit edin.
Kendi adına birim açmaya yetkili olsanız bile yapının sınırları vardır (Madde 5):
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Şirket adına SMHB açılır mı? | Hayır |
| Ruhsat kime düzenlenir? | Yalnız gerçek kişi (klinik psikolog) |
| Kaç kişi müşterek açabilir? | En fazla 3 (aynı unvan) |
| Her mensuba ayrı ruhsat gerekir mi? | Evet |
| Her mensuba ayrı uygulama odası gerekir mi? | Evet |
Ruhsat süreci tek bir form doldurup beklemekten ibaret değildir. Tamamı 29 Mart 2025 tarihli, 32856 sayılı yönetmelik ile çizilmiştir ve başvuru, doğrudan İl Sağlık Müdürlüğü'ne yapılır. Ayrı bir valilik onay adımı yoktur; ruhsatı da İl Sağlık Müdürlüğü düzenler.
Ruhsat başvurusu, yönetmelik ekindeki EK-1'de yer alan belgelerle İl Sağlık Müdürlüğü'ne yapılır. EK-1 belge kategorileri çerçeve olarak şöyledir:
EK-1'in kalem kalem tam ve güncel listesi başvuru anında İl Sağlık Müdürlüğü'nden yazılı olarak alınmalıdır (güncel durumu teyit edin).
Dosya teslim edildikten sonra belgeler incelenir:
Hem 10 günlük bildirim hem 30 günlük giderme süresi iş günü olarak sayılır, takvim günü değil. Hafta sonları ve resmî tatiller bu sürenin dışında kalır.
Belge incelemesinde eksiklik bulunmazsa fiziki mekan yerinde görülür:
Yerinde incelemede eksiklik tespit edilirse, giderilmesi için yeniden 30 iş günü süre verilir ve komisyon yeniden inceleme yapar. Bu ikinci tur, ilk 30 iş gününe ek olarak gelir ve süreci ciddi biçimde uzatabilir. Bu nedenle fiziki şartların (Madde 11) başvurudan önce eksiksiz hazır olması en çok zaman kazandıran hamledir.
Belge ve yerinde inceleme sonunda eksiklik kalmadıysa EK-2 ruhsat belgesi düzenlenir. Bu ruhsat, biriminizin yasal faaliyet iznidir.
Ruhsat almak süreci bitirmez; ruhsatı kullanmak da bir yükümlülüktür:
Ruhsatı "ileride lazım olur" diye alıp kenara koymak mümkün değildir. Gecikme öngörüyorsanız, kendiliğinden iptal beklemek yerine talep üzerine faaliyet durdurma mekanizmasını kullanın.
| Adım | Madde | Süre / Kural | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Başvuru | 6/1 | EK-1 belgeleriyle İl Sağlık Müdürlüğü'ne | Dosya açılır |
| Eksiklik bildirimi | 6/2 | 10 iş günü içinde bildirim | Başvurana iletilir |
| Eksiklik giderme | 6/2 | 30 iş günü süre | Giderilmezse iade |
| Yerinde inceleme | 6/3 | Başvurudan en geç 30 iş günü, EK-5 formu | Komisyon inceler |
| 2. tur eksiklik | 6/5 | 30 iş günü + yeniden inceleme | Süreç uzayabilir |
| Ruhsat | 6/6 | EK-2 ruhsat belgesi | Faaliyet izni |
| Faaliyete geçiş | 8/1 | 6 ay içinde başlama zorunlu | Geçmezse iptal |
Sahada zaman zaman dile getirilen "ruhsat alma süreci 2-6 hafta sürer" bilgisi birincil bir mevzuat hükmü değil, sektör yorumudur. Planlamada bunu kesin süre değil, tahmin olarak ele alın (güncel durumu teyit edin).
Fiziki standartlar, ruhsatlandırmanın en somut ve en sık takılınan kısmıdır. Bir mekanı kiralamadan önce metrekareyi, oda düzenini ve tuvalet konumunu doğru kurmak, sonradan tadilat ve gecikme maliyetinden korur.
| Mekan / unsur | Asgari şart |
|---|---|
| Uygulama (görüşme) odası | En az 10 m², oda içinde lavabo zorunlu |
| Bekleme salonu | En az 8 m² (sekreter/danışma alanı olarak da kullanılabilir) |
| Her ilave uygulama odası | Bekleme salonuna +5 m² eklenir |
| Tuvalet | El yıkama bölümlü, hijyenik, engelli kullanımına uygun |
Birden fazla uzmanın çalıştığı birimlerde her mensup için ayrı oda esastır. Bekleme salonu ilave odalarla büyür:
| Uygulama odası sayısı | Asgari bekleme salonu |
|---|---|
| 1 oda | 8 m² |
| 2 oda | 13 m² (8 + 5) |
| 3 oda | 18 m² (8 + 5 + 5) |
Yönetmelik, asgari fiziki ölçülerde %10'a kadar sapmaya izin verir. Ancak bu bir hedef değil, son çare niteliğinde bir esnekliktir; mekanı tam asgari ölçülere göre planlamak en güvenli yoldur.
Bazı ikincil kaynaklar "Danıştay oda içi lavabo şartını durdurdu" der. Bu büyük olasılıkla bir karıştırmadan kaynaklanır. Danıştay 10. Dairesi'nin yürütmeyi durdurma kararı oda içi lavabo maddesine değil, Geçici Madde 1/3'e (mevcut işyerlerinin uyum/ruhsat süresine) ilişkindir. Oda içi lavabo şartı yürürlükte görünmektedir.
Pratik tavsiye: Mekan tadilatına başlamadan önce, oda içi lavabo şartının başvuru tarihinizdeki güncel durumunu İl Sağlık Müdürlüğü'nden yazılı olarak teyit ettirin (güncel durumu teyit edin).
Mekanı apartman veya site içindeki bağımsız bölümde açacaksanız Kat Mülkiyeti Kanunu (634 sayılı) devreye girer. Sahada sık duyulan "konutta açılamaz, kat maliklerinin oybirliği şart" söylemi SMHB için çoğu zaman yanlış uygulanır. Klinik/poliklinik niteliğinde olmayan bir SMHB için kat maliklerinin oybirliği şartı yoktur; oybirliği şartı hastane/klinik/poliklinik niteliğindeki kurumlar için geçerlidir. Yine de binanın yönetim planını başvuru öncesi edinin.
Bir SMHB'de serbest çalışan ruh sağlığı uzmanının kazancı, Gelir Vergisi Kanunu (193 sayılı) Madde 65 kapsamında serbest meslek kazancıdır. (Sıkça atfedilen "4760 sayılı" kanun aslında Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanunu'dur; serbest meslek kazancının dayanağı değildir. KDV'nin dayanağı ise 3065 sayılı Kanun'dur.)
Temel mali kalemler:
Önemli: Vergi ve SGK uygulamasının kişisel durumunuza göre değişen ayrıntıları için bir mali müşavirle çalışın. Buradaki çerçeve bilgilendirme amaçlıdır; oran ve istisna detaylarının güncel halini teyit edin.
Kendi işini kurarken en çok gözden kaçan ama en sert yaptırımları olan alan tanıtım rejimidir. Dayanak, Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik'tir (Resmî Gazete 12 Kasım 2025, Sayı 33075) ve klinik psikolog dahil tüm sağlık meslek mensuplarını kapsar.
Google ya da Meta'nın reklam politikasına uygun olmak, Bakanlık mevzuatına uygun olduğunuz anlamına gelmez. Bir platform reklamınızı yayınlamayı kabul edebilir, ancak aynı içerik Bakanlık açısından ihlal sayılabilir.
Klinik psikolog unvanını yetkisiz takınan veya işi yetkisiz yapan kişiye, 1219 Ek Madde 13'ün son fıkrasına göre 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 200 günden 500 güne kadar adli para cezası uygulanır. Unvan, diplomanın adına değil mevzuatın tanımladığı eğitim yoluna bağlıdır. "Uygulamalı psikoloji" gibi bir yüksek lisans tek başına klinik psikolog unvanı vermez. Tabelaya "klinik psikolog" yazmadan önce unvan yetkinizin mevzuata tam uyduğundan emin olun.
Yönetmeliğin orijinal metninde (Geçici Madde 1) mevcut işyerleri için uyum tarihi 31.12.2025 olarak yazar. Ancak bu tek başına güncel durumu yansıtmaz:
Doğru okuma: Orijinal metinde 31.12.2025 yazar, ancak Danıştay yürütmeyi durdurmuş ve tarihin 2026'ya kaydığı belirtilmektedir. Bu tarihleri kesin değil, ihtiyatlı kabul edin ve resmî kaynaktan doğrulayın.
Lisans mezunu psikolog kendi adına bağımsız bir Sağlık Meslek Hizmet Birimi açamaz. Kendi adına birim açma yetkisi yalnızca klinik psikolog unvanına tanınmıştır. Lisans psikoloğu, ruhsatlı bir klinik psikoloğun biriminde veya bir sağlık kurumunda çalışan olarak hizmet verebilir.
Yasal adı "muayenehane" değil Sağlık Meslek Hizmet Birimi (SMHB)'dir. "Muayenehane" terimi 1219 sayılı Kanun'da tabip ve diş tabibine ayrılmıştır. SMHB, 29 Mart 2025 tarihli, 32856 sayılı yönetmelikle düzenlenir.
Başvuru doğrudan İl Sağlık Müdürlüğü'ne, yönetmelik ekindeki EK-1 belgeleriyle yapılır. Ayrı bir valilik onay adımı yoktur; ruhsatı da İl Sağlık Müdürlüğü düzenler. Belge eksikliği 10 iş günü içinde bildirilir, giderme süresi 30 iş günüdür.
Her uygulama (görüşme) odası en az 10 m² olmalı ve oda içinde lavabo bulunmalıdır. Bekleme salonu en az 8 m²'dir ve her ilave uygulama odası için bekleme salonuna 5 m² eklenir. Tuvalet engelli kullanımına uygun olmalıdır. Ölçülerde %10'a kadar sapmaya izin verilir.
Hayır. Tüzel kişiler (şirketler) SMHB açamaz. Ruhsat yalnızca gerçek kişi sağlık meslek mensubuna düzenlenir. Aynı unvana sahip en fazla üç kişi müşterek birim açabilir, ancak her biri için ayrı ruhsat ve ayrı oda gerekir.
Sağlık Bakanlığı ruhsatlı/izinli birim hizmeti KDV istisnalıdır. İzinsiz danışmanlık ise %20 KDV'ye tabidir. Serbest meslek kazancı Gelir Vergisi Kanunu (193 sayılı) Madde 65 kapsamındadır ve serbest çalışan için Bağkur (4/b) zorunludur. Detaylar için mali müşavirle çalışın.
Psikolog muayenehane açma şartlarını netleştirdiyseniz, sıradaki iş günlük klinik yönetimini kurmaktır: danışan kayıtları, randevu, seans notları ve mevzuata uygun bilgilendirme. Clinisyn, ruh sağlığı profesyonelleri için bu süreci tek bir yerden yönetmenizi sağlayan klinik yönetim yazılımıdır.
Ücretsiz e-kitap
Kendi İşini Kur
Bu konunun tamamını sıralı kontrol listesiyle e-postanıza gönderelim.
