Temel fark, sorunun mekanizmasındadır: vajinismusta öne çıkan, vajina çevresindeki kasların istem dışı kasılmasıyla girişin engellenmesi ya da güçleşmesidir; disparonide ise asıl tablo, birleşme sırasında ya da sonrasında yaşanan ağrıdır. İki durum benzer görünebilir ve sıklıkla iç içe geçer.
Vajinismusta korku, kaçınma ve istem dışı kaslı gerginlik baskındır; çoğu zaman giriş hiç gerçekleşemez ya da çok güçleşir. Disparoni ise daha geniş bir başlıktır ve ağrının kaynağına göre değişir: enfeksiyon, kayganlık azlığı, deri ya da doku sorunları, geçmiş yaşantılar ya da kas gerginliği gibi etkenler rol oynayabilir. Vajinismusa ikincil olarak ağrı eşlik edebilir; ağrılı ilişki de zamanla korku ve kasılmayı tetikleyerek vajinismus benzeri bir döngü oluşturabilir.
Bu nedenle ayrım, hem bedensel hem ruhsal değerlendirmeyi gerektirir. Bir kadın sağlığı hekiminin ve cinsel sağlık alanında çalışan bir uzmanın birlikte yürüttüğü değerlendirme, doğru ayrımı yapmaya ve uygun planı kurmaya olanak tanır.
