Ekran Bağımlılığı
Telefon, bilgisayar ve diğer ekranlı cihazların kişinin kontrol edemediği, günlük yaşamı aksatan biçimde aşırı kullanımını tanımlamak için kullanılan kavramsal bir terimdir.
Eş anlamlılar
Ekran bağımlılığı, telefon, bilgisayar, tablet ve diğer ekranlı cihazların kişinin kontrol edemediği, günlük yaşamı, ilişkileri, uykuyu veya iş ve okul performansını aksatan biçimde aşırı kullanımını tanımlamak için kullanılan kavramsal bir terimdir.
Bu ifade günlük dilde yaygın olsa da "ekran bağımlılığı" tek başına resmi bir tanı değildir. Tanı sınıflandırmalarında bunun yerine, örneğin oyun oynama bozukluğu gibi daha belirli kategoriler yer alır. Bu nedenle her yoğun ekran kullanımını bağımlılık olarak adlandırmaktan kaçınmak gerekir.
Dikkat çekebilecek işaretler
Kullanımın sorun düzeyine ulaşıp ulaşmadığını değerlendirirken anılan başlıklar şunlardır.
- Kullanım süresini sınırlamakta belirgin zorluk
- Ekran kullanımı nedeniyle uyku, ilişki veya sorumlulukların aksaması
- Cihazdan uzak kalınca artan huzursuzluk
- Olumsuz sonuçlara rağmen kullanımı sürdürme
Ne yapılabilir?
Kullanım alışkanlıklarını gözden geçirmek, sınırlar koymak ve cihazsız zaman ayırmak yardımcı olabilir. Kullanım, kişinin kontrolünü aşacak ve yaşamını belirgin biçimde bozacak düzeye ulaştığında, bir ruh sağlığı uzmanından değerlendirme almak önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ekran bağımlılığı resmi bir tanı mıdır?
Hayır. Günlük dilde yaygın olsa da tek başına resmi bir tanı değildir. Tanı sınıflandırmaları oyun oynama bozukluğu gibi daha belirli kategoriler içerir.
Çok ekran kullanmak bağımlılık mıdır?
Mutlaka değil. Belirleyici olan sürenin uzunluğundan çok, kullanımın kontrol edilebilirliği ve yaşamı aksatıp aksatmadığıdır. Bunu bir uzman değerlendirir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
İlgili durumlar
Alışveriş Bağımlılığı
Satın alma davranışının denetimden çıkarak zorlayıcı, tekrarlayıcı ve maddi ile duygusal sorunlara yol açan bir örüntü haline gelmesidir. Belirtileri, nedenleri, tanı ve tedavi yaklaşımları.
Alkol Bağımlılığı
Kişinin alkol kullanımı üzerindeki kontrolünü yitirdiği, alkole artan öncelik verdiği ve zararlarına rağmen kullanımı sürdürdüğü kronik bir ruhsal bozukluktur. Belirtileri, nedenleri, tanı ve tedavisi.
Egzersiz Bağımlılığı
Egzersizin sağlık amacını aşarak zorlayıcı ve kontrol edilemeyen bir hale geldiği egzersiz bağımlılığının belirtileri, nedenleri ve tedavi seçenekleri.
İnternet ve Oyun Bağımlılığı
Kişinin dijital oyun veya internet kullanımı üzerindeki kontrolünü yitirdiği, bu davranışa artan öncelik verdiği ve olumsuz sonuçlara rağmen sürdürdüğü bir örüntüdür.
Kumar Bağımlılığı
Kişinin kumar oynama davranışı üzerindeki denetimini yitirdiği, kumara giderek daha çok öncelik verdiği ve olumsuz sonuçlarına rağmen sürdürdüğü davranışsal bir bağımlılıktır.
Madde Bağımlılığı
Kişinin bir psikoaktif madde kullanımı üzerindeki denetimini yitirdiği, maddeye artan öncelik verdiği ve zararlarına rağmen kullanımı sürdürdüğü kronik bir ruh sağlığı durumudur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.