Kontrol Odağı
Kişinin yaşamındaki olayların kendi davranışlarına mı yoksa dış etkenlere mi bağlı olduğuna dair genel inancı.
Eş anlamlılar
Kontrol odağı, kişinin yaşamındaki olayların ve sonuçların kendi davranışlarına mı yoksa şans, kader veya başkaları gibi dış etkenlere mi bağlı olduğuna dair genel inancıdır.
Kavram psikolojiye Julian Rotter tarafından kazandırılmıştır. Kontrol odağı bir kişilik eğilimi olarak ele alınır ve genellikle bir uçta iç kontrol odağı, diğer uçta dış kontrol odağı bulunan bir süreklilik üzerinde değerlendirilir.
İç ve dış kontrol odağı
İç kontrol odağına sahip kişiler, sonuçları büyük ölçüde kendi çabalarının ve seçimlerinin belirlediğine inanır. Dış kontrol odağına sahip kişiler ise sonuçları daha çok dış güçlere, şansa veya başkalarına bağlar. Çoğu insan iki uç arasında bir yerde yer alır ve bu eğilim duruma göre değişebilir.
Ruh sağlığına etkisi
Araştırmalarda iç kontrol odağının, sorumluluk alma ve baş etme çabalarıyla ilişkilendirildiği bildirilir. Buna karşılık, sonuçların tümüyle dışsal görülmesi bazı durumlarda çaresizlik hissini artırabilir. Ancak gerçek hayatta hem kontrol edilebilen hem de edilemeyen etkenler bulunur; sağlıklı olan, ikisini ayırt edebilmektir.
Dengeli bir bakış
Her şeyin kendi kontrolümüzde olduğunu sanmak gereksiz suçluluk yaratabilirken, hiçbir şeyin elimizde olmadığını düşünmek de pasifliğe yol açabilir. Kontrol edilebilir olana enerji ayırıp, edilemez olanı kabul etmek dengeli bir yaklaşım sunar.
Sıkça Sorulan Sorular
İç kontrol odağı her zaman daha mı iyidir?
Genellikle baş etmeyle olumlu ilişkilendirilse de, gerçekten kontrol dışı durumlarda her şeyi kendine bağlamak gereksiz suçluluğa yol açabilir. Önemli olan ayırt edici ve gerçekçi bir bakıştır.
Kontrol odağı değişebilir mi?
Kontrol odağı görece kararlı bir eğilim olsa da deneyimlerle ve farkındalıkla esneyebilir. Bazı terapi yaklaşımları kişinin kontrol algısı üzerinde çalışır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
İlgili konu
Dürtü Kontrol
Test, içerik, soru-cevap ve uzmanlar tek sayfada.
İlgili durumlar
Kompulsif Satın Alma-Harcama Bozukluğu
Satın alma ve harcama dürtülerini denetlemekte güçlükle belirgin, kişiye sıkıntı ve maddi sorunlar yaratan bir dürtü kontrol bozukluğudur.
Vücut Odaklı Tekrarlayıcı Davranış Bozukluğu
Tırnak yeme, deri ısırma gibi bedene yönelik tekrarlayıcı davranışlarla belirgin, bedensel hasara ve sıkıntıya yol açabilen bir bozukluktur.
Dudak ve Yanak Isırma (Dermatofaji)
Dudak ve yanak ısırma, dudak içinin ya da yanak iç yüzeyinin tekrar tekrar ısırılmasıyla belirgin, doku hasarına yol açabilen bedene odaklı tekrarlayıcı bir davranıştır.
Diğer Belirlenmiş Dürtü Kontrol Bozukluğu
Dürtüleri denetlemekte belirgin güçlüğün görüldüğü, ancak belirtilerin tanımlı bir dürtü kontrol tanısını tam karşılamadığı bir bozukluk grubudur.
Saç Yeme (Trikofaji)
Yolunan ya da koparılan saçların yenmesiyle belirgin, çoğunlukla saç yolma davranışına eşlik eden ve bedensel riskler taşıyabilen bir durumdur.
Dürtü Kontrol Bozuklukları
Dürtü kontrol bozuklukları, kişiye kısa vadede ödül sağlayan ancak zarar veren bir dürtüye direnememe ile belirgin bozukluklar grubudur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.