Davranışsal Bağımlılıklar

Davranışsal bağımlılıklar nedir?

Davranışsal bağımlılıklar, bir maddenin kullanımı olmadan da gelişebilen; belirli bir davranışın kişinin denetiminden çıkarak yaşamının merkezine yerleşmesi durumudur. Kumar, oyun, internet, alışveriş gibi kendi başlarına zararsız olabilen etkinlikler, kontrol kaybı ve zarara rağmen sürdürme noktasına ulaştığında bağımlılık niteliği kazanabilir. Bu tablo, madde bağımlılıklarıyla benzer bir mekanizmayı paylaşır: beynin ödül sistemi giderek bu davranışa öncelik verir.

Nasıl görünür?

• Davranışı azaltma ya da bırakma çabalarının başarısız olması
• Aynı hazzı almak için giderek daha fazla zaman ya da yoğunluk ihtiyacı
• Davranış engellendiğinde huzursuzluk, gerginlik ya da öfke
• İş, ilişki ve sorumlulukların ihmal edilmesi
• Olumsuz sonuçlar görüldüğü halde davranışın sürmesi

Nedenleri

Davranışsal bağımlılıkların gelişiminde; beynin ödül sistemi, dürtüsellik eğilimi, altta yatan ruhsal zorluklar (kaygı, depresyon, yalnızlık), sosyal etkenler ve kolay erişim rol oynar. Sıklıkla kişi, bir sıkıntıyı geçici olarak yatıştırmak için davranışa yönelir; bu geçici rahatlama zamanla döngüyü besler. Bu bir irade zayıflığı değil, anlaşılabilir bir sağlık sorunudur.

Destek ve tedavi

Davranışsal bağımlılıklar desteğe iyi yanıt verir. Bilişsel davranışçı yaklaşımlar; tetikleyicileri tanıma, isteme ve dürtüyle baş etme, davranışın yerine sağlıklı alternatifler koyma ve altta yatan sıkıntıları ele alma üzerine çalışır. Sosyal destek, yaşam rutinlerinin düzenlenmesi ve erişimin sınırlandırılması da sürece katkı sağlar. Nüksler süreç içinde olabilir; bunları planı gözden geçirmenin bir parçası olarak görmek önemlidir.

Daha derine inmek isterseniz

Bu konu bağımlılık ve dürtü kontrol bozuklukları ile ilişkilidir. Aşağıda ilgili içerikler, sık sorulan sorular ve alanında çalışan uzmanların profilleri yer alıyor.

Bu sayfa yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tanı ya da tedavi yerine geçmez. Belirtileriniz sürüyor veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmanız önerilir.