Diyalektik Davranış Terapisi (DBT) Nedir

Diyalektik davranış terapisi (DBT), yoğun duygular ve dürtüsel davranışlarla baş etmeyi kolaylaştıran becerileri öğreten, bilişsel davranışçı temelli yapılandırılmış bir terapi yöntemidir; özellikle duygu düzenleme güçlüğünde kanıta dayalı biçimde kullanılır.

DBT, 1990'larda yoğun duygusal dalgalanmalar yaşayan kişiler için geliştirilmiştir. Adındaki diyalektik sözcüğü, kişinin kendini olduğu gibi kabul etmesi ile değişmeye çalışması arasında bir denge kurmayı anlatır. Bu denge, terapinin temel anlayışını oluşturur.

DBT hangi durumlarda kullanılır?

DBT'nin en güçlü kanıtı sınırda (borderline) kişilik örgütlenmesi ve buna eşlik eden duygu düzenleme güçlükleri için bulunur. Ayrıca araştırmalar DBT becerilerinin şu alanlarda yardımcı olabileceğini göstermektedir:

• Tekrarlayan kendine zarar verme ve yoğun duygusal kriz eğilimi
• Dürtüsel davranışlar ve madde kullanımı
• Duygu düzenleme güçlüğünün eşlik ettiği yeme sorunları
• Bazı durumlarda travma sonrası belirtiler ve duygudurum dalgalanmaları

DBT'nin dört temel beceri alanı

DBT, dört beceri grubu üzerine kuruludur. Farkındalık, kişinin o anki deneyimini yargılamadan fark etmesini sağlar. Sıkıntıya dayanma, kriz anlarında durumu daha da kötüleştirmeden atlatmaya yardımcı olur. Duygu düzenleme, yoğun duyguları tanıma ve etkisini azaltma becerilerini içerir. Kişilerarası etkililik ise ihtiyaçları sağlıklı biçimde ifade etmeyi ve sınır koymayı öğretir.

DBT nasıl uygulanır?

Kapsamlı DBT genellikle bireysel terapi, beceri grubu, gerektiğinde terapistle telefon koçluğu ve terapistlerin kendi ekip toplantısı olmak üzere birkaç bileşenden oluşur. Her uygulamada bunların hepsi bulunmayabilir; uzman, kişinin ihtiyacına göre programı düzenler. Beceriler seans dışında günlük yaşamda denenir ve seansta birlikte gözden geçirilir.

DBT herkes için uygun mu?

DBT belirli güçlükler için güçlü kanıta sahip olsa da her duruma uygun tek bir yöntem değildir. Hangi terapinin uygun olduğu kişinin sorununa, hedeflerine ve uzmanla kurduğu uyuma göre değişir. DBT'yi yürüten kişinin bu alanda eğitim almış bir ruh sağlığı uzmanı olması önemlidir. Yoğun kriz ve kendine zarar verme düşünceleri varsa vakit kaybetmeden bir uzmana ya da acil yardım hattına başvurmak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

DBT, bilişsel davranışçı terapiden farklı mı?
DBT, bilişsel davranışçı terapiden gelişmiştir ancak kabul, farkındalık ve duygu düzenleme becerilerine daha fazla ağırlık verir. İkisi birbirinin alternatifi değil, farklı ihtiyaçlara yanıt veren yaklaşımlardır.

DBT ne kadar sürer?
Süre kişiye ve programa göre değişir. Beceri grupları çoğu zaman birkaç ay süren bir döngü hâlinde planlanır, ancak kesin süre uzmanla birlikte belirlenir.

DBT becerilerini tek başıma öğrenebilir miyim?
Bazı beceriler kitap ve uygulamalarla desteklenebilir, ancak DBT'nin etkili olması için eğitimli bir uzman eşliğinde yürütülmesi önerilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.