Co-regülasyon
Bir kişinin duygusal durumunu, güvenli ve sakin bir başkasının varlığı ve desteğiyle düzenleyebilmesi süreci.
Eş anlamlılar
Co-regülasyon, bir kişinin yoğun duygularını ve fizyolojik uyarılmasını, güvenli, sakin ve duyarlı bir başkasının varlığı ve desteğiyle düzenleyebilmesi sürecidir.
Türkçeye birlikte düzenleme olarak çevrilen kavram, duygu düzenleme ve bağlanma çalışmalarında öne çıkar. Özellikle erken çocuklukta, bir bebeğin kendi başına yatışma becerisi henüz gelişmediğinden, bakım verenin sakin tonu, dokunuşu ve varlığı çocuğun sinir sistemini düzenlemesine yardımcı olur. Bu deneyimler zamanla kişinin kendi kendini düzenleme kapasitesinin temelini oluşturur.
Nasıl ortaya çıkar?
- Bakım verenin sakin ses tonu ve yumuşak yüz ifadesi
- Güven veren dokunuş, sarılma ve fiziksel yakınlık
- Duyguların isimlendirilmesi ve anlaşıldığının hissettirilmesi
- Tutarlı, öngörülebilir ve duyarlı tepkiler
- Yetişkin ilişkilerinde partnerin destekleyici varlığı
Neden önemlidir?
Co-regülasyon, kişinin tek başına duygularını yönetebilmesi anlamına gelen öz düzenlemenin temelini atar. Güvenli birlikte düzenleme deneyimleri yaşayan çocukların, ilerleyen yaşlarda stresle daha esnek baş edebildiği belirtilir. Yetişkinlikte de yakın ilişkilerde karşılıklı yatışma, ilişki güvenliğiyle ilişkilendirilir.
Travma ile ilişkisi
Travma ya da tutarsız bakım deneyimleri, co-regülasyon fırsatlarının yetersiz kalmasına yol açabilir; bu da kişinin yetişkinlikte duygularını düzenlemekte zorlanmasıyla ilişkilendirilir. İyileşme süreçlerinde, güvenli bir ruh sağlığı uzmanıyla ya da destekleyici ilişkilerle yaşanan birlikte düzenleme deneyimleri onarıcı olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Co-regülasyon ile öz düzenleme arasındaki fark nedir?
Co-regülasyon duyguların bir başkasının desteğiyle düzenlenmesidir; öz düzenleme ise kişinin bunu kendi başına yapabilmesidir. Co-regülasyon, öz düzenlemenin gelişmesi için bir zemin oluşturur.
Co-regülasyon yalnızca çocuklara mı özgüdür?
Hayır. Yetişkinler de yakın ilişkilerde, partnerin ya da güvenilir kişilerin destekleyici varlığıyla birlikte düzenleme yaşar.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
İlgili konu
Travma ve TSSB
Test, içerik, soru-cevap ve uzmanlar tek sayfada.
İlgili durumlar
Doğum Travması Sonrası Stres
Doğum travması sonrası stres, zorlu ya da tehlikeli bir doğum deneyiminin ardından gelişebilen; yeniden yaşantılama, kaçınma ve aşırı uyarılmışlıkla belirgin travmatik stres tepkisidir.
Travmatik Yas (Travmatik Kayıp Sonrası Stres)
Ani, beklenmedik ya da şiddet içeren bir kayıptan sonra gelişen, yas ile travma belirtilerinin iç içe geçtiği yoğun ve sürekli bir tepkidir. Belirtilerini ve destek yollarını açıklıyoruz.
Çocukluk Çağı Travması
Çocukluk döneminde yaşanan istismar, ihmal veya örseleyici deneyimlerin, sonraki yaşamda ruhsal ve ilişkisel etkilerle kendini gösterdiği bir travma alanıdır. Etkilerini ve iyileşme yollarını açıklıyoruz.
Doğal Afet Sonrası Travma
Doğal afet sonrası travma, deprem, sel, yangın gibi afetlere maruz kalmanın ardından gelişen; yeniden yaşantılama, kaçınma ve aşırı uyarılmışlıkla belirgin travmatik stres tepkisidir.
İkincil Travmatik Stres
Başkalarının travmasına tanık olan ya da yardım eden kişilerde, travma sonrası stres belirtilerine benzer biçimde ortaya çıkabilen bir tükenme durumudur.
Depersonalizasyon ve Derealizasyon Bozukluğu
Kişinin kendine (depersonalizasyon) veya çevresine (derealizasyon) sürekli ya da yineleyici biçimde yabancılaşıp gerçek dışılık hissetmesiyle giden bir dissosiyatif bozukluktur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.