Kişilik Özelliği
Kişinin tutarlı düşünme, hissetme ve davranma eğilimini tanımlayan kararlı bir niteliktir.
Eş anlamlılar
Kişilik özelliği, kişinin farklı durumlarda ve zaman içinde görece tutarlı biçimde düşünme, hissetme ve davranma eğilimini tanımlayan kararlı bir niteliktir.
Kişilik özellikleri, bireyleri birbirinden ayıran ve davranışlarına süreklilik kazandıran temel yapı taşları olarak ele alınır. Örneğin sosyallik, titizlik veya kaygıya yatkınlık birer kişilik özelliği olarak değerlendirilebilir. Özellik kuramı, kişiliği bu tür özelliklerin bütünüyle açıklamaya çalışır. Özellikler, kişilik envanterleri aracılığıyla ölçülebilir ve karşılaştırılabilir.
Kişilik özelliğinin temel nitelikleri
- Zaman içinde görece kararlı olma
- Farklı durumlarda tutarlı eğilimler gösterme
- Bireyler arasında farklılaşma
- Ölçülebilir ve karşılaştırılabilir olma
Özellik türleri
Gordon Allport, kişilik özelliklerini etki derecelerine göre üçe ayırmıştır. Kardinal özellikler, kişinin tüm yaşamına yön veren baskın özelliklerdir. Merkezi özellikler, kişiyi genel olarak tanımlayan birkaç temel eğilimdir. İkincil özellikler ise yalnızca belirli durumlarda ortaya çıkan, daha az belirgin eğilimlerdir. Bu ayrım, özelliklerin davranış üzerindeki etkisinin farklı derecelerde olabileceğini vurgular.
Özellikler ve davranış
Kişilik özellikleri davranışa eğilim kazandırır, ancak onu tek başına belirlemez. Aynı özelliğe sahip iki kişi, farklı durumlarda farklı davranabilir. Bu nedenle özellikler, davranışın kesin tahmini değil, olası eğilimlerin betimlenmesi için kullanılır. Kişi ve durum etkileşimi, davranışı anlamada önemli bir çerçeve olarak kabul edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kişilik özelliği ile davranış aynı mı?
Hayır. Özellik bir eğilimdir; davranış ise bu eğilimin belirli bir durumdaki ifadesidir.
Kişilik özellikleri değişir mi?
Özellikler görece kararlıdır, ancak yaşam deneyimleri ve yaşla birlikte ölçülü değişimler gözlemlenebilir.
Kaç tane kişilik özelliği vardır?
Sayı kurama göre değişir; Beş Faktör Modeli özellikleri beş geniş boyut altında toplar.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
İlgili konu
Kişilik Bozuklukları
Test, içerik, soru-cevap ve uzmanlar tek sayfada.
İlgili durumlar
Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu
Düzen, kontrol, kuralcılık ve mükemmeliyetçiliğe aşırı bağlılıkla belirgin, esnekliği ve verimliliği zorlaştıran bir kişilik bozukluğudur.
Antisosyal Kişilik Bozukluğu
Başkalarının haklarını hiçe sayma, kurallara uymama, dürtüsellik ve pişmanlık eksikliğiyle belirgin süreğen bir kişilik örüntüsüdür; tanı yalnızca bir ruh sağlığı uzmanı tarafından konur.
Şizoid Kişilik Bozukluğu
Toplumsal ilişkilerden kopukluk ve duyguların ifadesinde kısıtlılıkla belirgin, yalnız olmayı tercih eden süreğen bir kişilik bozukluğu.
Şizotipal Kişilik Bozukluğu
Yakın ilişkilerde rahatsızlık, sıra dışı düşünce ve algılar ile tuhaf davranışlarla belirgin, süregelen bir kişilik örüntüsü.
Bağımlı Kişilik Bozukluğu
Bakım görme ihtiyacının yoğun olduğu; aşırı boyun eğme, ayrılma korkusu ve kararlarda başkalarına güvenmeyle belirgin bir kişilik örüntüsüdür; tanı bir uzman tarafından konur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.