Majör Depresyon

Majör depresyon, en az iki hafta boyunca süren çökkün ruh hali ya da ilgi ve istek kaybıyla birlikte düşünceyi, bedeni ve davranışı etkileyen yaygın bir ruhsal bozukluktur. Geçici bir üzüntü ya da mutsuzluktan farklı olarak kişinin günlük işlevselliğini belirgin biçimde bozar ve kendiliğinden kolayca geçmez. Dünyada en sık görülen ruh sağlığı sorunları arasındadır ve doğru destekle tedavi edilebilir bir durumdur. ICD-11 gibi tanı kriterlerinde tanımlıdır.

Depresyon bir zayıflık ya da "kendini bırakma" değil, tıbbi olarak tanımlanmış bir durumdur. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez.

Belirtiler

Aşağıdaki belirtiler görülebilir; ancak bu liste kendi kendine tanı koymak için değildir. Kesin tanı için bir uzmana başvurmak gerekir. Tanı için çökkün ruh hali ya da ilgi kaybından en az biri dahil olmak üzere belirtilerin çoğunun iki hafta boyunca, neredeyse her gün bulunması beklenir.

• Gün boyu süren hüzünlü, boş ya da umutsuz ruh hali
• Eskiden keyif veren etkinliklere karşı ilgi kaybı
• İştah ve kiloda belirgin değişiklik
• Uyku düzeninde bozulma (uykusuzluk ya da aşırı uyuma)
• Yorgunluk, halsizlik ve enerji düşüklüğü
• Değersizlik ve aşırı suçluluk hissi
• Odaklanma ve karar vermede zorluk
• Yineleyen ölüm ya da yaşama son verme düşünceleri

Nedenler ve risk faktörleri

Majör depresyonun tek bir nedeni yoktur; biyolojik, psikolojik ve çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı düşünülür. Genetik yatkınlık, beyindeki nörokimyasal süreçlerdeki değişiklikler, kronik stres, travmatik yaşam olayları, kayıplar, yalnızlık ve bazı bedensel hastalıklar riskle ilişkilendirilir. Bu etkenler kişiden kişiye farklı ağırlıkta etkili olabilir.

Türleri ve alt tipleri

Depresyon, şiddetine (hafif, orta, ağır) ve bazı özelliklerine göre farklı biçimlerde ele alınabilir. Melankolik özellikler gösteren, kaygının eşlik ettiği ya da mevsimsel örüntü izleyen alt tipler tanımlanmıştır. Doğum sonrası dönemde ortaya çıkan depresyon da bu grupta değerlendirilir. Alt tipin belirlenmesi tedavi planını etkileyebilir; bunu bir uzman yapar.

Tanı süreci

Tanı, yalnızca bir ruh sağlığı uzmanı ya da hekim tarafından, kişinin öyküsü ve belirtilerinin değerlendirilmesiyle konur. İnternetteki testler ya da belirti listeleri farkındalık için yol gösterici olabilir, ancak tanı yerine geçmez. Kesin tanı için bir uzmana başvurmak gerekir.

Tedavi yaklaşımları

Majör depresyon tedavi edilebilir bir durumdur. En sık kullanılan yaklaşımlar psikoterapi ve gerektiğinde ilaç tedavisidir. Bilişsel davranışçı terapi ve kişilerarası terapi gibi yöntemlerin etkili olduğu kabul edilir. Orta ve ağır durumlarda hekim, antidepresan ilaç tedavisini değerlendirebilir; ilaç kararları yalnızca hekim tarafından verilir. Uyku düzeni, düzenli fiziksel aktivite ve sosyal destek gibi yaşam tarzı düzenlemeleri tedaviyi destekler. Tedavi planı kişiye özel belirlenir.

Kendi kendine yardım ve baş etme

Küçük ve ulaşılabilir günlük hedefler koymak, düzenli uyku ve hareket, güneş ışığı ve doğayla temas, kendini izole etmemek ve duyguları güvenilir biriyle paylaşmak destekleyici olabilir. Kendinize karşı yargılayıcı olmamak önemlidir. Bu adımlar destekleyicidir; profesyonel yardımın yerini tutmaz.

Ne zaman uzmana başvurmalı?

Belirtiler iki haftadan uzun sürüyor, günlük yaşamı, işi ya da ilişkileri etkiliyorsa bir uzmana başvurmak önemlidir. Ölüm ya da yaşama son verme düşünceleri varsa bu acil bir durumdur; vakit kaybetmeden yardım alınmalıdır.

Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa bu acil bir durumdur. Vakit kaybetmeden 112 Acil hattını arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Sağlık danışmanlığı için 182 SABİM hattından da destek alabilirsiniz.

Bu alanda deneyimli bir uzmanla görüşmek için uzman listemizi inceleyebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye ya da tanı yerine geçmez. Belirtileriniz varsa kesin değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.