Dissosiyasyon
Düşünce, duygu, anı ve kimlik gibi normalde bütünleşik yaşanan zihinsel süreçlerin birbirinden kopması durumu.
Eş anlamlılar
Dissosiyasyon, normalde bütünleşik biçimde işleyen bilinç, bellek, kimlik, duygu ve algı süreçlerinin birbirinden kopması ve kişinin kendine ya da çevresine yabancılaşması durumudur.
Hafif ve gündelik biçimleri çoğu insanda görülebilir; örneğin bir yola dalıp gittiğini fark etmeden varış noktasına ulaşmak. Yoğun ve yineleyen biçimleri ise sıklıkla travmatik yaşantılarla ilişkilendirilir ve zihnin dayanılması güç deneyimlerle baş etmeye çalıştığı bir savunma olarak değerlendirilir.
Belirtileri nasıl ortaya çıkar?
- Bedeninden ya da düşüncelerinden uzaklaşmış, gözlemci gibi hissetme
- Çevrenin gerçek dışı, bulanık veya rüya gibi görünmesi
- Zaman algısında bozulma ve belirli olayları hatırlayamama
- Duygusal uyuşma veya kopukluk hissi
Türleri
Dissosiyatif yaşantılar bir yelpaze üzerinde değerlendirilir. Bir uçta gündelik dalgınlık yer alırken, diğer uçta depersonalizasyon, derealizasyon, dissosiyatif amnezi ve dissosiyatif kimlik bozukluğu gibi klinik tablolar bulunur. Hangi düzeyde olduğunun değerlendirilmesi bir ruh sağlığı uzmanının görüşmesini gerektirir.
Nasıl baş edilir?
Topraklanma teknikleri, nefes egzersizleri ve bedensel farkındalık çalışmaları kişinin şimdiki ana geri dönmesine yardımcı olabilir. Yineleyen ve günlük işlevselliği bozan dissosiyasyonda travma odaklı yaklaşımlar başta olmak üzere ruh sağlığı uzmanından destek almak önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Dissosiyasyon tehlikeli mi?
Hafif ve geçici biçimleri yaygın ve genellikle zararsızdır. Sık tekrar eden, uzun süren ve günlük yaşamı aksatan biçimleri için bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak önerilir.
Dissosiyasyon ile dikkat dağınıklığı aynı şey mi?
Hayır. Dikkat dağınıklığı odaklanma güçlüğüyken, dissosiyasyon benlik ve gerçeklik algısında bir kopuş halidir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
İlgili konu
Travma ve TSSB
Test, içerik, soru-cevap ve uzmanlar tek sayfada.
İlgili durumlar
Doğum Travması Sonrası Stres
Doğum travması sonrası stres, zorlu ya da tehlikeli bir doğum deneyiminin ardından gelişebilen; yeniden yaşantılama, kaçınma ve aşırı uyarılmışlıkla belirgin travmatik stres tepkisidir.
Travmatik Yas (Travmatik Kayıp Sonrası Stres)
Ani, beklenmedik ya da şiddet içeren bir kayıptan sonra gelişen, yas ile travma belirtilerinin iç içe geçtiği yoğun ve sürekli bir tepkidir. Belirtilerini ve destek yollarını açıklıyoruz.
Çocukluk Çağı Travması
Çocukluk döneminde yaşanan istismar, ihmal veya örseleyici deneyimlerin, sonraki yaşamda ruhsal ve ilişkisel etkilerle kendini gösterdiği bir travma alanıdır. Etkilerini ve iyileşme yollarını açıklıyoruz.
Doğal Afet Sonrası Travma
Doğal afet sonrası travma, deprem, sel, yangın gibi afetlere maruz kalmanın ardından gelişen; yeniden yaşantılama, kaçınma ve aşırı uyarılmışlıkla belirgin travmatik stres tepkisidir.
İkincil Travmatik Stres
Başkalarının travmasına tanık olan ya da yardım eden kişilerde, travma sonrası stres belirtilerine benzer biçimde ortaya çıkabilen bir tükenme durumudur.
Depersonalizasyon ve Derealizasyon Bozukluğu
Kişinin kendine (depersonalizasyon) veya çevresine (derealizasyon) sürekli ya da yineleyici biçimde yabancılaşıp gerçek dışılık hissetmesiyle giden bir dissosiyatif bozukluktur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.